Roman Laskowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Roman Laskowski (ur. 17 lutego 1936 w Komarnie, zm. 21 czerwca 2014) – polski językoznawca, slawista, polonista i bohemista, pionier fonologii generatywnej w Polsce. Działacz NSZZ „Solidarność”, w tym struktur podziemnych związku w pierwszej połowie lat 80.

Międzynarodowy Komitet Slawistów (MKS) - niem. Das Internationale Slawistenkomitee (ISK), ang. International Committee of Slavists (ICS), ros. Международный комитет славистов (МКС) - międzynarodowa organizacja naukowa, łącząca (2008 rok) komitety narodowe slawistów z Australii i Nowej Zelandii, Austrii, Białorusi, Belgii, Bułgarii, Wielkiej Brytanii, Węgier, Niemiec, Grecji, Danii, Izraela, Indii, Włoch, Kanady, Macedonii, Mołdawii, Holandii, Norwegii, Polski, Rosji, Rumunii, Serbii, Słowacji, Słowenii, Ukrainy, USA, Finlandii, Francji, Chorwacji, Czech, Szwajcarii, Szwecji, Estonii i JaponiiStan wojenny w Polsce w latach 1981–1983 – stan nadzwyczajny wprowadzony 13 grudnia 1981 roku na terenie całej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, niezgodnie z Konstytucją PRL. Został zawieszony 31 grudnia 1982 roku, a zniesiono go 22 lipca 1983 roku. W trakcie jego trwania z rąk milicji oraz SB zginęło kilkadziesiąt osób.

Życiorys[ | edytuj kod]

Młodość[ | edytuj kod]

W 1940 został razem z rodziną wywieziony do Kazachstanu. Powrócił do Polski w 1946, zamieszkał w Kietrzu, tam w 1954 ukończył liceum ogólnokształcące.

Slawistyka – interdyscyplinarna dziedzina nauki, obejmująca badanie i opis najogólniej pojmowanych kultur, krajów, narodów i języków słowiańskich. Najczęściej jest utożsamiana z filologią słowiańską, a więc z dziedziną badającą języki słowiańskie, literatury oraz folklor narodów słowiańskich. W szerszym rozumieniu slawistyka obejmuje także archeologię oraz historię Słowian, począwszy od dziejów najstarszych, zwłaszcza z okresu wspólnoty plemiennej, aż po współczesność.Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej – uczelnia niepubliczna z siedzibą w Warszawie utworzona w 1996 roku. Prowadzi wydziały zamiejscowe w Katowicach, Poznaniu, Sopocie i Wrocławiu. Posiada uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w dyscyplinach: psychologia (w Warszawie i Wrocławiu), kulturoznawstwo, socjologia i prawo oraz stopnia doktora habilitowanego w dyscyplinach psychologia (w Warszawie i Wrocławiu) i kulturoznawstwo.

Kariera naukowa[ | edytuj kod]

W 1959 ukończył studia bohemistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. W latach 1960–1963 był pracownikiem Śląskiego Instytutu Naukowego w Katowicach, w latach 1963–1969 Zakładu Słowianoznawstwa PAN w Warszawie. W 1967 obronił na Uniwersytecie Jagiellońskim pracę doktorską Derywacje rzeczowników w dialektach leskich, napisaną pod kierunkiem Alfreda Zaręby. Od 1969 do 1973 był pracownikiem Pracowni Budowy Gramatycznej Języka Polskiego Instytutu Badań Literackich PAN i wykładowcą Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie. W 1973 został zatrudniony w nowo powstałym Instytucie Języka Polskiego PAN w Krakowie i był z nim związany aż do śmierci, kolejno jako adiunkt (do 1975), docent (do 1981), profesor nadzwyczajny (do 2001) i profesor zwyczajny (od 2001). W 1974 habilitował się w IBL PAN na podstawie pracy Studia nad morfonologią współczesnego języka polskiego. Równocześnie był wykładowcą Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach (1973-1975 jako adiunkt, 1975-1981 jako docent, 1981-1985 jako profesor nadzwyczajny). W 1985 wyjechał do Szwecji, gdzie od tegoż roku pracował jako profesor w Instytucie Języków Słowiańskich Uniwersytetu w Göteborgu, pozostając jednak związanym z IJP PAN. W 2001 powrócił do Polski, wykładał na Uniwersytecie Jagiellońskim (2001-2007) i Szkole Wyższej Psychologii Społecznej (2008-2012).

Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski; łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.Cmentarz Rakowicki – jeden z największych cmentarzy w Krakowie o powierzchni 42 ha. Położony jest w całości na terenie Dzielnicy I Stare Miasto.

Był członkiem Międzynarodowej Komisji Słowotwórstwa Języków Słowiańskich (od 1974), Międzynarodowej Komisji Budowy Gramatycznej Języków Słowiańskich (od 1976, w latach 1976–1986 sekretarz komisji) i Międzynarodowej Komisji Fonetyki i Fonologii Języków Słowiańskich (1978-1987) działających przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów. W 1986 został członkiem Królewskiego Towarzystwa Sztuki i Nauki w Göteborgu. Od 1990 był członkiem-korespondentem, a od 2001 członkiem czynnym Wydziału I Filologicznego Polskiej Akademii Umiejętności, w tym także sekretarzem wydziału. Należał do Czeskiego Towarzystwa Językoznawczego oraz Polskiego Towarzystwa Językoznawczego (w tym ostatnim w 2010 został członkiem honorowym). Zasiadał w Komitecie Słowianoznawstwa i Komitecie Językoznawstwa PAN. Był redaktorem naczelnym Biuletynu Polskiego Towarzystwa Językoznawczego, twórcą i pierwszym redaktorem naczelnym Studies in Polish Linguistics (do nr 7).

International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie w Alei Zasłużonych (kwatera LXIX pas B-1-18).

Grób prof. Romana Laskowskiego na Cmentarzu Rakowickim

Prace naukowe[ | edytuj kod]

Był autorem prac dotyczących dialektologii, historii języka polskiego i współczesnego języka polskiego, w tym pierwszej w Polsce napisanej po polsku monografii w ramach teorii fonologii generatywnej: Studia nad morfonologią języka polskiego(wyd. 1975), za którą otrzymał nagrodę im. Kazimierza Nitscha. Opublikował ponadto Derywacje rzeczowników w dialektach laskich. Cz. 1, Abstracta, collectiva, deminutiva, augmentativa (1966), Derywacja rzeczowników w dialektach laskich. Cz. 2, Rzeczowniki z formatem w funkcji przedmiotowej (1971), Polnische Grammatik (1972), Język w zagrożeniu: przyswajanie języka polskiego w warunkach polsko-szwedzkiego bilingwizmu (2009), był współautorem tomu Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia (1984 – razem z Renatą Grzegorczykową i Henrykiem Wróblem) oraz jednym z autorów Encyklopedii wiedzy o języku polskim (1978), Encyklopedii języka polskiego (1991) i Encyklopedii językoznawstwa ogólnego (1994)

Instytut Badań Literackich został powołany w roku 1948 i podlegał początkowo Ministerstwu Oświaty, następnie Ministerstwu Szkół Wyższych i Nauki. Od roku 1952 jest placówką Wydziału I Nauk Społecznych Polskiej Akademii Nauk; pozostając w strukturach PAN, w roku 1998 uzyskał osobowość prawną. Prowadzone w nim badania dotyczą głównie historii literatury polskiej, teorii literatury, historii kultury, dokumentacji literackiej i leksykografii.WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

Działalność opozycyjna[ | edytuj kod]

We wrześniu 1980 należał do organizatorów Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Pracowników Nauki, Techniki i Oświaty (NSZZ PNTiO). Po włączeniu tej organizacji do NSZZ „Solidarność” był zastępcą przewodniczącego Komisji Zakładowej „Solidarności” Oddziału PAN w Krakowie (przewodniczącym komisji był Jerzy Zdrada) oraz wiceprzewodniczącym Ogólnopolskiej Komisji Porozumiewawczej NSZZ „Solidarność” PAN. Po ogłoszeniu stanu wojennego aktywnie włączył się w prace struktur podziemnych związku. Był jednym z założycieli i członkiem redakcji „Biuletynu Małopolskiego”, który stał się organem prasowym Regionalnej Komisji Wykonawczej Regionu Małopolska, a od jesieni 1983 Regionalnego Komitetu „Solidarność” Mazowsze. W czerwcu 1982 stworzył razem z Jerzym Zdradą zespół programowy RKW, kierował następnie tzw. Grupą Opinii i Analiz, był jednym z najbliższych doradców przewodniczącego RKW Władysława Hardka oraz tzw. łącznikiem merytorycznym RKW z Tymczasową Komisją Koordynacyjną NSZZ „Solidarność”. Uczestniczył w tworzeniu programu TKK oraz spotkaniach rady Programowej TKK powstałej w 1985. W działalności konspiracyjnej posługiwał się pseudonimem „Kamil”.

Renata Grzegorczykowa (ur. 19 czerwca 1931 w Pruszkowie) – polska językoznawczyni, profesor Uniwersytetu Warszawskiego. Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

Odznaczenia[ | edytuj kod]

W 1995 został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski „za wybitne zasługi w upowszechnianiu dorobku polskiej kultury i nauki” w Szwecji.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Prof. dr hab. Roman Laskowski (pol.). ijp.pan.pl. [dostęp 2018-05-21].
  2. Jan Wiktor Tkaczyński (red.), Pro Memoria III. Profesorowie Uniwersytetu Jagiellońskiego spoczywający na cmentarzach Krakowa 1803-2017, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2018, s. 160, ISBN 978-83-233-4527-5.
  3. Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Roman Laskowski. rakowice.eu. [dostęp 2021-05-27].

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Polacy w Szwecji. Słownik biograficzny emigracji polskiej w Szwecji, opracował Tadeusz Nowakowski, wyd. Polonica 1992, s. 89–90
  • „Roman Laskowski” w: Encyklopedia języka polskiego, wydanie trzecie poprawione i uzupełnione, Wrocław, Ossolineum, 1999, s. 205
  • Honorowa księga nauki polskiej. Współcześni uczeni polskiego pochodzenia za granicą, wyd. OPI, Warszawa 2001, s. 247–248
  • Solidarność podziemna. 1981-1989, pod red. Andrzeja Friszke, wyd. ISP PAN i IPN, Warszawa 2006, według indeksu
  • NSZZ „Solidarność” 1980-1989. Tom 6. Polska południowa, wyd. IPN, Warszawa 2010, według indeksu
  • Prof. zw. dr hab. Roman Laskowski, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2014-06-27].
  • Alfred Zaręba (ur. 10 listopada 1921 w Krakowie, zm. 20 lutego 1988 w Krakowie) – językoznawca, slawista, polonista, dialektolog. Studia polonistyczne i slawistyczne podjął na tajnym Uniwersytecie Jagiellońskim w r. 1942, ukończył je w 1946., stopień doktora nauk humanistycznych uzyskał w 1951 r. Był lektorem języka polskiego w Lund (Szwecja). Od 1955 r. docent, od 1965 r. profesor. Od 1955 r. kierownik Zakładu Dialektologii Słowiańskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim. Główną dziedziną pracy naukowej jest dialektologia, a także onomastyka. Najważniejszą pracą jest Atlas językowy Śląska, t. 1-7. Inne ważniejsze publikacje: Nazwy barw w dialektach języka polskiego (1954), Orawskie teksty gwarowe z obszaru Polski i Czechosłowacji (1967), Polskie imiona ludowe, Słownik starych Siołkowic w pow. opolskim (1960).Językoznawstwo (lingwistyka) – dział nauk humanistycznych badających istotę, budowę i rozwój języka. Specjalista w zakresie językoznawstwa to językoznawca lub lingwista. Wyróżnia się lingwistykę teoretyczną i stosowaną.




    Warto wiedzieć że... beta

    Uniwersytet Śląski w Katowicach – polski uniwersytet w Katowicach; powstał 8 czerwca 1968 roku jako dziewiąta tego typu placówka w kraju.
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Śląski Instytut Naukowy im. Jacka Koraszewskiego, instytucja naukowo-badawcza istniejąca w XX wieku w Katowicach przy ul. Granicznej. Została założona w 1957. Zajmowała się badaniem zjawisk społecznych Górnego Śląska i ich popularyzacją. Od 1971 podlegała Polskiej Akademii Nauk. Swą działalnością nawiązywała do istniejącego w latach 1934–1939 oraz 1945–1948 Instytutu Śląskiego w Katowicach.
    Władysław Hardek (ur. 3 czerwca 1947 w Krakowie) – polski związkowiec, przewodniczący podziemnej Regionalnej Komisji Wykonawczej NSZZ „Solidarność” Regionu Małopolska w stanie wojennym od 1982, uczestnik strajku w Hucie im. Lenina 13-16 grudnia 1981.
    SUDOC (fr. Système Universitaire de Documentation, pol. Uniwersytecki System Dokumentacji) – centralny katalog informacji bibliograficznej francuskiego szkolnictwa wyższego.
    Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej (cz. Národní knihovna České republiky) – biblioteka narodowa Czech z siedzibą w Pradze. Biblioteka znajduje się w gmachu Clementinum. Jedna z najstarszych bibliotek na terenie Czech, której zbiory obejmują ponad 6,5 miliona woluminów.
    Kazimierz Ignacy Nitsch, syn Maksymiliana, (ur. 1 lutego 1874 w Krakowie, zm. 26 września 1958 w Krakowie) – polski językoznawca slawista, historyk języka polskiego, dialektolog. Był jednym z współzałożycieli Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego i redagował jego organ "Język Polski". W 1901 roku zaczął swe badania dialektologiczne na Kaszubach. Prezes Polskiej Akademii Umiejętności.

    Reklama