Rolki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Rolki (niem. Rollken) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Biała Piska. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Biała Piska (niem. Bialla) – miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Biała Piska. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. suwalskiego.Kożuchy – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Biała Piska. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Historia[ | edytuj kod]

Wieś służebna powstała w ramach kolonizacji Wielkiej Puszczy. Wcześniej był to obszar Galindii. Rolki położone na południe od Płachty, na południowy wschód od wsi Kożuchy i na północny zachód od Gurek, na północ od Danowa. Dawniej wieś ziemiańska, dobra służebne w posiadaniu drobnego rycerstwa (tak zwani wolni), z obowiązkiem służby rycerskiej (zbrojnej).

Pisz (dawniej Jańsbork albo Jansbork, niem. Johannisburg, prus. Pīsis) – miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Pisz, położone w południowo-wschodniej części Krainy Wielkich Jezior Mazurskich, nad jeziorem Roś i nad wypływającą z niego rzeką Pisą. Miasto otacza Puszcza Piska. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. suwalskiego.Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.

W XV w. wieś w dokumentach zapisywana jako Rolkoff.

Osada, stanowiąca późniejsze Rolki, wzmiankowana w dokumentach z 1424 r., kiedy to o tereny te starał się Bartosz i Rafał z Pisza, o 70 łanów przy Pauloczinstog (dąbrowa w środkowym biegu rzeki Pauloczinstog dzisiejsza rzeka Konopka). Przy tej rzece leżała inna stara wieś i młyn.

Wieś ziemiańska – wieś zasiedlona przez wolnych (na terenie Prus i Warmii) lub drobną szlachtę (północne Mazowsze). We wsiach ziemiańskich osadzano ludność głównie w celach zapewnienia siły zbrojnej. Wolni (ziemianie) posiadali większe gospodarstwa od chłopskich, tworzyli często całe wsie zobowiązane do służby wojskowej. Także osadzonej w Prusach szlachcie mazowieckiej nadawano z reguły tylko status wolnych.Gmina Biała Piska – gmina miejsko-wiejska w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie suwalskim.

Rolki jako dobra służebne, nadane zostały w 1435 r. przez komtura bałgijskiego Erazma Fishborna, za wiedzą wielkiego mistrza Pawła von Rusdorfa, na prawie chełmińskim, z okresem 10 lat wolnizny od służby zbrojnej i płużnego. Dobra te liczące 64 łany otrzymał niejaki Bartosz, z których 48 położonych było przy strumieniu Paulotzine (rz. Konopka), a 16 łanów nad rzeką Wincentą w jej dolnym biegu. Bartosza zobowiązano do 4 służb lekkozbrojnych. Z późniejszych źródeł wynika, że było to nadanie dla 4 dóbr nad strumykiem Konopka: Pawłocina, sąsiednich Płacht i Rolek przy Kożuchach oraz położonych nieco dalej Konopek, z których każde z czterech dóbr pełniono jedna służbę zbrojną.

Gurki - dawna wieś w powiecie piskim, województwie warmińsko-mazurskie (obecnie obszar wsi znajduje się w gminie Biała Piska).Pawłocin – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Biała Piska. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

W 1519 Rolki wymieniane były w popisie wojskowym.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2013-04-18].

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Grzegorz Białuński: Kolonizacja Wielkiej Puszczy (do 1568 roku) – starostwa piskie, ełckie, straduńskie, zelkowskie i węgoborskie (węgorzewskie). Olsztyn, OBN, 2002, 237 str., ​ISBN 83-87643-97-1​, ISSN 0585-3893.




  • Warto wiedzieć że... beta

    Wieś (łac. pagus, rus) – jednostka osadnicza o zwartej, skupionej lub rozproszonej zabudowie i istniejących funkcjach rolniczych lub związanych z nimi usługowych lub turystycznych, nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta (art. 2 ustawy z 29 sierpnia 2003 o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych).
    Komtur, inaczej komandor – zwierzchnik domu zakonnego w niektórych zakonach rycerskich (np. krzyżacy, joannici, templariusze). Później w państwach tych zakonów — zarządca okręgu, prowincji (komturii), złożonej z 1 lub kilku zamków i przyległego terytorium. W Zakonie krzyżackim podlegali mu Prokuratorzy.
    Wielka Puszcza (z niem. Grosse Wildnis, wildnis – pustkowie) – średniowieczne określenie kronikarzy na puszczański obszar, położony na kresach państwa zakonnego, graniczący od południowego wschodu z Litwą i Mazowszem. W większości dawniej zamieszkany przez Galindów (dlatego nazywany bywa także Puszczą Galindzką) oraz na wschodzie przez Jaćwingów. Obszar Wielkiej Puszczy obejmował komturie, a później starostwa (w Prusach Książęcych od 1525 r.): piskie, ełckie, straduńskie, zelkowskie i węgoborskie (węgorzewskie). Kolonizacja Wielkiej Puszczy odbywała się w XV i XVI w., głównie ludnością polską z Mazowsza. Drugą fazę kolonizacji tych obszarów leśnych realizowano w ramach osadnictwa szkatułowego.
    Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.
    Wieś służebna – w średniowieczu wieś, której mieszkańcy świadczyli wyspecjalizowane świadczenia lub posługi na rzecz właściciela wsi (monarchy, grodu, feudała). W odniesieniu do wczesnego średniowiecza stosuje się nazwę osada służebna.
    Województwo warmińsko-mazurskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw. Położone jest w północno-wschodniej części kraju. Siedzibą wojewody i władz samorządu województwa jest Olsztyn. Obejmuje obszar 24 173,47 km², a w 2012 r. miało 1,45 mln mieszkańców.
    Powiat piski – powiat w Polsce (województwo warmińsko-mazurskie) utworzony w 1999 w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Pisz.

    Reklama