Rogatki Mokotowskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Rogatki Mokotowskie, także rogatki mokotowskie – dwie rogatki (pawilony rogatkowe) znajdujące się przy placu Unii Lubelskiej 1 i 2 (dawnym rondzie Mokotowskim) w Warszawie, wzniesione w latach 1816–1818 w stylu klasycystycznym.

Porządek dorycki (styl) – jeden z najbardziej znanych porządków architektonicznych czasów starożytnych. Charakteryzuje się on ciężkimi proporcjami, surowością i monumentalizmem. Walory artystyczne ustępowały w nim miejsca funkcjonalizmowi.Rogatki Jerozolimskie – dwie nieistniejące rogatki (pawilony rogatkowe), które do 1942 znajdowały się na placu Zawiszy, u zbiegu Al. Jerozolimskich, ul. Towarowej i ul. Grójeckiej w Warszawie.

Opis[ | edytuj kod]

Pierwsze rogatki w Warszawie, Pradze i Golędzinowie powstały po 1770, tj. po tym jak obszar ten został otoczony wałem ziemnym znanym jako okopy Lubomirskiego. Budynki rogatek były lokalizowane przy wale, u wylotu najważniejszych dróg. Pod koniec XVIII wieku w obecnych granicach Warszawy funkcjonowało 10 rogatek: Belwederskie, Czerniakowskie, Mokotowskie, Jerozolimskie, Wolskie, Powązkowskie, Marymonckie, Grochowskie, Ząbkowskie i Golędzinowskie.

Mariusz Karpowicz (ur. 20 stycznia 1934 w Czombrowie, zm. 3 listopada 2015 w Warszawie) – polski historyk sztuki, profesor nauk humanistycznych, nauczyciel akademicki Instytutu Historii Sztuki Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego.Urząd Municypalny – organ wykonawczy administracji istniejący w Polsce w latach 1807-1842. Urząd ten dotyczył samorządu miejskiego i powołany został przez Komisję Rządzącą Księstwa Warszawskiego, 29 września 1842 roku na mocy carskiego zarządzenia przemianowany w Królestwie Kongresowym na magistrat.

W latach 1816–1823 w Warszawie wzniesiono nowe pawilony rogatkowe zaprojektowane przez Jakuba Kubickiego. Powstało wtedy 18 pawilonów w stylu klasycystycznym. Architekt ustawił je parami i nadał każdemu zespołowi inny wygląd. W jednym pawilonie urzędował dozorca policji (będący przedstawicielem Urzędu Municypalnego), a w drugim poborca podatkowy, który przyjmował opłaty za wjazd do miasta. Do czasów współczesnych zachowały się rogatki Mokotowskie i Grochowskie.

Klasycyzm (z łac. classicus – doskonały, pierwszorzędny, wzorowy, wyuczony) – styl w muzyce, sztuce, literaturze oraz architekturze odwołujący się do kultury starożytnych Rzymian i Greków. Styl ten nawiązywał głównie do antyku. W Europie tzw. "powrót do źródeł" (klasycznych) pojawił się już w renesansie - jako odrodzenie kultury wielkiego Rzymu. Jako styl dominujący epoki wpływał na kształt innych nurtów kulturowych okresu jak manieryzm, barok, rokoko. Trwał do końca wieku XVIII, w niektórych krajach do lat 30. następnego stulecia, a nawet dłużej. Zmodyfikowany klasycyzm przeradzał się czasem w eklektyzm końca XIX wieku. Klasycyzm jako styl panował w epoce oświecenia. Najpełniejszy rozkwit klasycyzmu nastąpił w I poł. XVIII wieku. W dziedzinie literatury swoisty kres klasycyzmu przyniosła walka klasyków z romantykami.Rogatka – mały budynek, parterowy albo dwukondygnacyjny stawiany przy głównym trakcie komunikacyjnym prowadzącym do miasta. Był siedzibą miejskich władz skarbowych, których zadaniem było pobieranie opłat celnych i drogowych.

Klasycystyczne pawilony przy obecnym placu Unii Lubelskiej powstały w latach 1816–1818. Zostały rozmieszczone symetrycznie na planie lekko wygiętego prostokąta z dwukolumnowymi doryckimi wgłębnymi portykami. Wygięcie dłuższych elewacji pozwoliło na ich dostosowanie do kształtu okrągłego placu.

Okopy Lubomirskiego w Warszawie – okopy wzniesione wokół Warszawy i na Pradze z rozkazu marszałka wielkiego koronnego Stanisława Lubomirskiego w 1770; zastąpiły Wał Zygmuntowski.Golędzinów – osiedle warszawskie znajdujące się w dzielnicy Praga Północ. Przyłączone do miasta w kwietniu 1916.

W 1965 budynki zostały wpisane do rejestru zabytków.

W 2016 w rogatce wschodniej otwarto Muzeum Sue Ryder.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Zestawienie zabytków nieruchomych. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków - stan na 30 września 2019 r. Woj. mazowieckie (Warszawa). W: Narodowy Instytut Dziedzictwa [on-line]. nid.pl. s. 54. [dostęp 2019-07-05].
  2. Juliusz A. Chrościcki, Andrzej Rottermund: Atlas architektury Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 1977, s. 208.
  3. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 732. ISBN 83-01-08836-2.
  4. Mariusz Karpowicz (red.): Sztuka Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1986, s. 221. ISBN 83-01-04060-2.
  5. Jerzy S. Majewski: Warszawa nieodbudowana. Królestwo Polskie w latach 1815–1840. Warszawa: Wydawnictwo Veda, 2009, s. 160–161. ISBN 978-83-61932-00-0.
  6. Muzeum Sue Ryder. W: Fundacja Sue Ryder [on-line]. fundacjasueryder.pl. [dostęp 2017-05-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-06-20)].
Portyk (łac. porticus) – część budynku na planie prostokąta z jednym lub kilkoma rzędami kolumn, które wspierają dach, otwarta co najmniej z jednej strony, najczęściej jedno- lub dwukondygnacyjna.Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.




Warto wiedzieć że... beta

Warszawa; miasto stołeczne Warszawa, w skrócie m.st. Warszawa – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Nizinie Środkowomazowieckiej, na Mazowszu, nad Wisłą. Od 2002 r. miasto stołeczne Warszawa jest gminą miejską mającą status miasta na prawach powiatu.
Plac Unii Lubelskiej – plac w postaci ronda położony w Warszawie w dzielnicy Śródmieście przy granicy z Mokotowem. Położony jest na styku ulic:
Rogatki Wolskie – dwie nieistniejące rogatki (pawilony rogatkowe) w Warszawie, które w latach 1818–1942 znajdowały się przy ul. Wolskiej 1 i 2, przy jej zbiegu z ulicami: Chłodną, Towarową i Okopową.
Rogatki Grochowskie (również Rogatki Moskiewskie) - rogatki znajdujące się na warszawskim Kamionku, przy skrzyżowaniu dzisiejszych ulic Zamoyskiego, Lubelskiej i Grochowskiej.
Andrzej Jan Rottermund (ur. 11 maja 1941 w Warszawie) – polski historyk sztuki, muzeolog, profesor, dyrektor Zamku Królewskiego w Warszawie.
Praga – centralna część prawobrzeżnej Warszawy (leżąca na wschód od Wisły), stanowiąca przed 1791 oddzielne miasto. Potocznie nazwą tą określa się znacznie większy obszar, a niekiedy nawet całą prawobrzeżną część stolicy, co zdaniem varsavianistów nie jest prawidłowe. Do dnia 4 lutego 1832 Praga miała pewną samodzielność (jej burmistrz podlegał prezydentowi Warszawy zapewne ze względu na położenie za Wisłą przy braku mostu stałego). Cyrkuł Praga był ostatni w numeracji - VII lub VIII. Następnie został on podzielony na dwa XIV i XV Staropraski i Nowopraski, które miały być później nazwane okręgami Praga Północ I i Praga Południe I.

Reklama