Robert Stiller

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Robert Reuven Stiller (ur. 25 stycznia 1928 w Warszawie, zm. 10 grudnia 2016) – polski tłumacz, pisarz i językoznawca pochodzenia żydowskiego.

Żyj i pozwól umrzeć (ang. Live and Let Die) – powieść Iana Fleminga opowiadająca o przygodach Jamesa Bonda – agenta 007. Została napisana w 1954 roku i jest drugą z kolei w serii powieści o Bondzie. Jest też drugą powieścią, w której pojawia się przyjaciel Bonda, Feliks Leiter.Nina Stiller, z domu Gajewska – polska piosenkarka, aktorka i tancerka. Absolwentka Studium Pantomimy przy Teatrze Żydowskim w Warszawie oraz Wydziału Piosenki Aktorskiej w Szkole Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Warszawie, laureatka konkursów: IX Przeglądu Piosenki Aktorskiej, Ogólnopolskiego Konkursu Piosenki Francuskiej, Ogólnopolskiego Konkursu Piosenki Żydowskiej oraz Festiwalu Muzyki Folkowej Polskiego Radia "Nowa Tradycja 2003". Wystąpiła w filmie Cynga i zaśpiewała piosenkę do filmu Korczak.

Życiorys[ | edytuj kod]

Urodził się w katolickiej rodzinie polskich Żydów. Dzieciństwo spędził na Białorusi, okupację w Warszawie. Należał do AK. W 1947 roku odszedł od katolicyzmu, w którym był wychowany. Wstąpił do PPS. Pracował etatowo w wojsku. W 1952 roku ukończył polonistykę, studiował slawistykę, dziennikarstwo, indologię oraz nordystykę w Reykjavíku.

Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Język dolnołużycki (dolnoserbska rěc, dolnoserbšćina) – jeden z dwóch języków łużyckich, którym posługują się Dolnołużyczanie na niewielkim obszarze wokół Chociebuża we wschodniej części Niemiec.

Oprócz tłumaczeń był autorem kilku książek i esejów o charakterze językoznawczym oraz sztuk teatralnych, oraz współzałożycielem żydowskiej gminy reformowanej i propagatorem odrodzenia judaizmu reformowanego w Polsce. W latach 60. i 70. publikował pod pseudonimami (Tomasz Harasiuk, Jerzy Szperak, Józef Salmanowicz), był m.in. autorem książki Semantyka zbrodni o propagandzie w sprawie zbrodni katyńskiej. Jest autorem wiersza pt. Serce generała, opiewającego Karola Świerczewskiego.

Bertolt Brecht, właśc. Eugen Berthold Friedrich Brecht (ur. 10 lutego 1898 w Augsburgu, zm. 14 sierpnia 1956 w Berlinie Wschodnim) – niemiecki pisarz, dramaturg, teoretyk teatru, inscenizator, poeta.Vladimir Nabokov (właś. Władimir Władimirowicz Nabokow (ros. Владимир Владимирович Набоков); ur. 10 kwietnia/22 kwietnia 1899 w Petersburgu, Imperium Rosyjskie - zm. 2 lipca 1977 w Montreux, Szwajcaria) - pisarz rosyjski i amerykański, tworzący do mniej więcej 1938 roku głównie w języku ojczystym, potem głównie w języku angielskim, autor kilku tekstów w języku francuskim. Z wykształcenia filolog (romanista i rusycysta), krótko studiował zoologię, przez całe życie zajmował się lepidopterologią (liczne artykuły w czasopismach specjalistycznych, praca w harwardzkim muzeum), hobbystycznie układał zadania szachowe, w latach 1941-1959 był wykładowcą literatury na uczelniach amerykańskich.

Na przełomie lat 80. i lat 90. XX wieku na łamach czasopisma „Mój Świat” opublikował krótką serię artykułów o tematyce ezoterycznej. Wspólnie z filozofem i tłumaczem Jerzym Prokopiukiem był też współredaktorem pisma „Gnosis”.

W 2005 roku kandydował do Sejmu z ramienia Platformy Janusza Korwin-Mikkego.

W różnym stopniu znał ponad 30 języków, w tym: angielski, niemiecki, francuski, rosyjski, czeski, malajski, górnołużycki, dolnołużycki, ukraiński, białoruski, łacinę, niderlandzki, islandzki, szwedzki, hiszpański, jidysz, hebrajski, grekę, sanskryt i parę języków polinezyjskich.

Jidyszייִדיש (dosłownie: żydowski – od pierwotnego określenia w tym języku ייִדיש־טײַטש jidisz-tajcz; żydowski niemiecki) – język Żydów aszkenazyjskich, powstały ok. X wieku w południowych Niemczech na bazie dialektu średnio-wysokoniemieckiego (Mittelhochdeutsch) z dodatkiem elementów hebrajskich, słowiańskich i romańskich.Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.

Żoną Roberta Stillera była piosenkarka Nina Stiller.

Wybrane przekłady[ | edytuj kod]

  • J.R.R. Tolkien
  • Potwory i krytycy oraz inne eseje (Kraków, 2010)
  • Vladimir Nabokov
  • Lolita (Warszawa, 1991)
  • Blady ogień (Warszawa, 1994)
  • Anthony Burgess
  • Człowiek z Nazaretu
  • Mechaniczna pomarańcza. Wersja R (S.l., 1990) Powieść tę Stiller przełożył w dwóch wariantach, wykorzystując fakt, że oryginalny język bohaterów był gwarą angielską z licznymi wtrętami wywodzącymi się m.in. z rosyjskiego – polski przekład powstał analogicznie w wersjach z wtrętami pochodzącymi z angielskiego (wersja A) oraz rosyjskiego (wersja R). Stiller zapowiadał trzeci wariant przekładu powieści, wersję N – germanizowaną – która miała się ukazać pod tytułem Sprężynowa pomarańcza.
  • Nakręcana pomarańcza (wersja A książki A Clockwork Orange)
  • Rok 1985 (wspólnie ze Zbigniewem Batko)
  • Rozpustne nasienie (Kraków, 2004)
  • Lewis Carroll
  • Alicja po drugiej stronie lustra
  • Przygody Alicji w Krainie Czarów (Warszawa, 1999)
  • Wyprawa na Żmirłacza (Warszawa, 2005)
  • Żabrołaki
  • Ian Fleming
  • Sam chciałeś te karty, czyli Casino Royale (wspólnie z Agnieszką Sylwanowicz; 1990)
  • Żyj i pozwól umrzeć (2008)
  • Moonraker (2008)
  • Diamenty są wieczne (2008)
  • Pozdrowienia z Rosji (2008)
  • Dr No (2008)
  • Goldfinger (2008)
  • Tylko dla twoich oczu (2008)
  • Operacja Piorun (2008)
  • Szpieg, który mnie kochał (jako Moja miłość to agent, 2008)
  • W tajnej służbie Jej Królewskiej Mości (1994, 2008)
  • Żyje się tylko dwa razy (jako Żyjesz tylko dwa razy, 2003, 2008)
  • Frank Norris
  • Ocean przyjdzie po Ciebie (Poznań, 1960)
  • Esther Vilar
  • Na dziewczęcej skórze (Kraków, 2008)
  • Matematyka Niny Gluckstein (Katowice, 1998)
  • Bertolt Brecht
  • Postylla domowa i inne wiersze (Warszawa, 1988)
  • Rekin zęby ma na wierzchu
  • Ron Hansen
  • Atticus (Katowice, 1999)
  • Mitologie świata
  • Beowulf. Epos bohaterski (Kraków, 2010)
  • Gilgamesz. Epos starożytnego dwurzecza (Warszawa, 1980) – (parafraza i kompilacja na podstawie różnojęzycznych przekładów, głównie ros.)
  • Krymhilda. Opowieść rycerska o Nibelungach według średniowiecznego eposu (Warszawa, 1974) – nie jest wiernym przekładem Pieśni o Nibelungach, a kompilacją dostępnych kompletnych niemieckich wersji opowieści Nibelungenlied i jej wariantów zawartych w Eddach (starszej i młodszej, tzw. prozaicznej) oraz innych utworach.
  • Antologie
  • Antologia literatury malajskiej
  • Strofy o zwierzętach. Antologia (Warszawa, 1982)
  • Wiersze o miłości. Antologia kontrowersyjna (Warszawa, 1990)
  • kolejna wydanie jako: Wiersze o miłości. Antologia kontrowersyjna. Także z piosenkami (Katowice, cop. 2011)

    Przekłady Stillera (np. Burgessa, Carrolla) wyróżniają dołączone do wydań artykuły na temat stosowanego przez autora języka, neologizmów, gwary, a także warsztatu tłumacza.

    Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa (lit. Lietuvos nacionalinė Martyno Mažvydo biblioteka) – litewska biblioteka narodowa założona w 1919 roku w Kownie, przeniesiona w 1963 roku i działająca do dziś w Wilnie. Język islandzki (isl. íslenska) - język z grupy języków nordyckich, którym posługują się mieszkańcy Islandii. Posługuje się nim około 320 tys. osób., głównie Islandczycy w kraju i na emigracji. Zapisywany jest alfabetem łacińskim.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Edda starsza – najstarszy zabytek piśmiennictwa islandzkiego, datowany na IX wiek n.e. Edda starsza, zwana też Eddą poetycką, składa się z 29 pieśni, z których 10 było poświęconych bogom (mityczne) oraz 19 poświęconym bohaterom i wojownikom, napisanych stylem, który od niej właśnie został nazwany eddycznym. Pieśni Eddy starszej to utwory mitologiczne oraz pieśni heroiczne; są one bogatym źródłem wiedzy o staroskandynawskich zwyczajach i wierzeniach. Wszystkie pieśni Eddy są anonimowe, prawdopodobnie ich autorzy powtórzyli tylko zasłyszane opowieści.
    Esej (fr. essai – „próba”) – forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora. Esej może poruszać tematykę filozoficzną, społeczną lub artystyczną, być formą krytyki literackiej, manifestu politycznego lub też dotyczyć innych refleksji autora.
    Tajny współpracownik (TW) w terminologii Ministerstwa Spraw Wewnętrznych PRL osoba świadomie, dobrowolnie i za wynagrodzeniem współpracująca ze Służbą Bezpieczeństwa.
    Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego – urząd administracji rządowej w Polsce, obsługujący Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, obecnie właściwego do spraw jednego działu administracji rządowej - kultura i dziedzictwo narodowe. Ministerstwo utworzone zostało w dniu 26 października 1999 roku, z mocą od dnia 10 listopada 1999 roku. W okresie od dnia 23 października 2001 roku do dnia 31 października 2005 roku funkcjonowało pod nazwą Ministerstwo Kultury.
    Parafraza – swobodna przeróbka tekstu lub tłumaczenia, która rozwija lub modyfikuje treść oryginału, zachowując jednak jego zasadniczy sens. Przeciwieństwo metafrazy – literalnego przekazu słowo w słowo. Parafraza jest czytelna tylko wtedy, gdy odwołuje się do dzieła powszechnie znanego.
    Wolność i Praworządność (WiP) – polska prawicowa partia polityczna o charakterze konserwatywno-liberalnym i eurosceptycznym.
    Ron Hansen, własc. Ronald Thomas Hansen (ur. 8 grudnia 1947 w Omaha) – amerykański pisarz i eseista, autor literackich westernów, diakon.

    Reklama