Robert E. Lee

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
.mw-parser-output table.zolnierz-lotnictwo td.naglowek{color:black!important;background:#95a7b9!important}.mw-parser-output table.zolnierz-marynarka td.naglowek{color:white!important;background:#6082B6!important}.mw-parser-output table.zolnierz-lądowe td.naglowek{color:white!important;background:#556B2F!important}.mw-parser-output table.zolnierz-paramilitarny td.naglowek{color:black!important;background:#b6b3c7!important}

Robert Edward Lee (ur. 19 stycznia 1807 w Stratford Hall Plantation, zm. 12 października 1870 w Lexington) – amerykański inżynier i wojskowy, pułkownik kawalerii Armii Stanów Zjednoczonych oraz generał Armii Stanów Skonfederowanych (CSA) w czasie trwania wojny secesyjnej, a w późniejszym okresie mianowany głównodowodzącym wojsk Konfederacji. Dopóki Wirginia nie opuściła Unii, występował przeciwko secesji. „Twórcy naszej Konstytucji nigdy nie poświęciliby tak wiele pracy, wiedzy i przewidywania przy jej tworzeniu, gdyby zamierzali pozwolić na jej złamanie przez każdego członka [Unii] w dowolnym momencie. Mówienie o secesji jest bezsensowne”.

Veracruz – główny port i jedno z najważniejszych miast stanu Veracruz, położona nad meksykańskim wybrzeżem Zatoki Meksykańskiej, w odległości około 90 km od stolicy stanu Xalapa. Miasto liczy 444 tys. a gmina miejska 512 tys. mieszkańców.Pułkownik – stopień oficerski. W SZ RP jest to najwyższy stopień wojskowy korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – korpusu oficerów sztabowych. W większości sił zbrojnych po stopniu pułkownika (ang. i fr. – colonel, niem. Oberst, ros. полковник) są stopnie generalskie.

Życiorys[ | edytuj kod]

Młodość i początki kariery wojskowej[ | edytuj kod]

Robert Edward Lee urodził się w Stratford Hall Plantation w hrabstwie Westmoreland w stanie Wirginia jako syn generała majora Henry’ego Lee, oficera Armii Kontynentalnej i uczestnika wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych oraz jego drugiej żony Anne Hill Carter (1773–1829). Ojciec Lee pełnił funkcję gubernatora Wirginii, zasiadał również w Kongresie, a za swoje zasługi w czasie wojny o niepodległość otrzymał Złoty Medal Kongresu. Robert E. Lee był krewnym prezydenta USA Zacharego Taylora

Secesja (łac. secessio = oddzielenie się) – odłączenie się, zerwanie z czymś, wyodrębnienie się nowego państwa bez upadku dotychczasowego. W znaczeniu historycznym, w starożytnym Rzymie (w V–III w. p.n.e.) – wielokrotne opuszczanie Rzymu przez plebejuszy jako demonstracja przeciwko patrycjuszom. W dziejach Stanów Zjednoczonych – w latach 1860–1861 – wystąpienie 11 stanów południowych, które utworzyły Skonfederowane Stany Ameryki, co spowodowało tzw. wojnę secesyjną 1861–1865. W historii Polski w 1920 Litwa Środkowa dokonała secesji z Litwy, by w 1922 Sejm Wileński włączył Wileńszczyznę do II Rzeczypospolitej. W 2006 secesji od Serbii po referendum niepodległościowym dokonała Czarnogóra. W roku 2008 secesję ogłosiło Kosowo.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

W marcu 1824 Lee otrzymał nominację do akademii wojskowej w West Point, ale ze względu na dużą liczbę przyjmowanych kadetów musiałby poczekać rok, aby rozpocząć tam studia. Akademię Lee ukończył z drugim najlepszym wynikiem w swoim roczniku w stopniu podporucznika w Korpusie Inżynieryjnym Armii Stanów Zjednoczonych. Następnie otrzymał nadzór nad budową Fortu Pułaski w Savannah, funkcję tę sprawował przez 17 miesięcy, później został przeniesiony do Fort Monroe na krańcu półwyspu Wirginia. W 1834 został przeniesiony do Waszyngtonu jako asystent gen. bryg. Charlesa Gratiota. W połowie 1835 Lee został przydzielony do pomocy Andrew Talcottowi w badaniu południowej granicy Michigan. Celem wyprawy było wydzielenie granicy między stanami Ohio i Michigan. W latach 1834–1837 Lee pracował jako asystent w biurze głównego inżyniera w Waszyngtonie. W 1837 nadzorował prace inżynieryjne dla portu w Saint Louis. Od 1842 służył w Fort Hamilton.

George Washington Custis Lee lub Custis Lee (ur. 16 września 1832 w Fort Monroe, zm. 18 lutego 1913 w Alexandrii) – konfederacki wojskowy podczas wojny secesyjnej, służył jako adiutant prezydenta Jeffersona Davisa; był synem Roberta Lee, którego zastąpił na stanowisku rektora Washington and Lee University w Lexington.Najazd Johna Browna – wydarzenie polityczne w historii Stanów Zjednoczonych, mające miejsce 16 października 1859 roku w Harpers Ferry.

Wojna amerykańsko-meksykańska[ | edytuj kod]

Wyróżnił się w wojnie amerykańsko-meksykańskiej. Był jednym z głównych pomocników Winfielda Scotta w marszu z Veracruz do Meksyku. Odegrał znaczącą rolę w kilku zwycięstwach wojsk amerykańskich. Za swoją służbę otrzymał awans do rangi brevet pułkownika.

Dalsza służba wojskowa[ | edytuj kod]

Po zakończeniu wojny meksykańskiej Lee spędził trzy lata służąc w Fort Carroll w porcie w Baltimore. W 1852 sekretarz wojny Jefferson Davis mianował go na stanowisko superintendenta akademii w West Point. W marcu 1855 Lee został zastępcą dowódcy 2 Pułku Kawalerii w Teksasie. Służył pod płk. Albertem Sidneyem Johnstonem w Camp Cooper. Ich zadaniem było chronić osadników amerykańskich przed atakami Apaczów i Komanczów.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.George Washington, pol. Jerzy Waszyngton (ur. 11 lutego 1731/22 lutego 1732, zm. 14 grudnia 1799) – amerykański generał i polityk, wódz naczelny Armii Kontynentalnej (1775-1784), deputowany do Kongresu Kontynentalnego, pierwszy prezydent Stanów Zjednoczonych (1789-1797), mason. Uważany za ojca narodu amerykańskiego.
Robert E. Lee jako oficer na portrecie z 1838
Dokument amnestyjny podpisany przez generała Lee z 1865

W październiku 1859 stłumił antyniewolnicze powstanie Johna Browna. Prezydent James Buchanan powierzył Lee dowództwo oddziałów milicji i żołnierzy piechoty morskiej, aby stłumili powstanie i aresztowali jego przywódców. Kiedy Lee przybył na miejsce, milicja otoczyła Browna i jego zakładników. Gdy Brown odmówił skapitulowania, Lee zaatakował. Brown i jego poplecznicy zostali schwytani po kilku minutach walki. W 1860 rozpoczął służbę w teksańskim Fort Mason.

12 października jest 285. (w latach przestępnych 286.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 80 dni.Złoty Medal Kongresu (ang. Congressional Gold Medal) – najwyższe, obok Medalu Wolności, odznaczenie państwowe Stanów Zjednoczonych Ameryki.

Wojna secesyjna[ | edytuj kod]

W lutym 1861, po ogłoszeniu secesji Teksasu od Unii, Lee został wezwany do Waszyngtonu. Został awansowany do stopnia pułkownika i otrzymał dowództwo nad wojskami liniowymi mającymi wziąć udział w walkach z siłami południa. 23 kwietnia został głównodowodzącym armii i floty Wirginii i objął pod swą komendę Armię Północnej Wirginii. Przez rok był doradcą wojskowym prezydenta CSA Jeffersona Davisa. W lutym 1865 został wodzem naczelnym wszystkich sił wojskowych Konfederacji. Dwa miesiące później był zmuszony poddać się gen. Ulyssesowi S. Grantowi w miejscowości Appomattox Court House, co stanowiło zakończenie długotrwałych zmagań Północy i Południa. Najważniejsze bitwy, w których dowodził, to bitwa siedmiodniowa, bitwa nad Antietam, II bitwa nad Bull Run, Fredericksburg, Chancellorsville, bitwa pod Gettysburgiem, Wilderness, Spotsylvania, Cold Harbour i Petersburg (oblężenie). Pod koniec wojny z powodzeniem (podobnie jak gen. J.E. Johnston) wprowadził taktykę umocnień polowych i walki w okopach, dzięki czemu przez wiele miesięcy blokował armię Granta oblegającą Petersburg. Będąc jednym z najwyższych dowódców Konfederacji, nie odsuwał od walki swych synów: W.H.F. Lee, Robina R. Lee – dowódców kawalerii.

Taktyka (gr. taktiká ) – teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu. Taktyka jest najniższym poziomem sztuki wojennej. Wyższymi szczeblami sztuki wojennej są: sztuka operacyjna i strategia.Martha Dandridge Custis Washington (ur. 2 czerwca 1731 w Williamsburgu, zm. 22 maja 1802 w Mount Vernon) – pierwsza amerykańska pierwsza dama (1789-1797).
Generał Lee wśród weteranów wojsk Konfederacji w 1869
Pomnik Roberta E. Lee w Nowym Orleanie w trakcie demontażu w 2017
Pomnik konny Roberta E. Lee w Richmondzie, zdemontowany w 2020

Prowadzone przez Lee kampanie są przedmiotem badań w akademiach wojskowych jako modelowa strategia i taktyka. Miał zdolność przewidywania ruchów swoich przeciwników i wykorzystywania ich słabości. Wykorzystywał umiejętnie linie zaopatrzeniowe wewnątrz własnego terytorium, jednocześnie osłaniając je frontem zwróconym na wrogie stanowiska. Dzięki temu jego posiłki, transport mogły docierać do punktu przeznaczenia najkrótszymi drogami. Mistrzowsko posługiwał się umocnieniami polowymi, ale też i prowadził działania manewrowe. Jego taktyka polegała na związaniu sił przeciwnika małymi oddziałami ukrytymi za umocnieniami, gdy główne siły próbowały oskrzydlić przeciwnika albo atakować jego mniejsze oddziały. Tym sposobem walki wyprzedzał swoje czasy o wiele lat – strategia ta została w pełni zastosowana dopiero w XX wieku. Wiele zawdzięczał także swym utalentowanym podkomendnym: Thomasowi „Stonewall” Jacksonowi, Jamesowi L. Longstreetowi czy A.P. Hillowi.

Uniwersytet Waszyngtona i Lee (ang. Washington and Lee University, w skrócie W&L) – amerykański uniwersytet niepubliczny, o profilu humanistycznym, znajdujący się w Lexington w Wirginii. Stone Mountain – płaskorzeźba na granitowej górze Stone Mountain w mieście o tej samej nazwie (hrabstwo DeKalb) w stanie Georgia, na przedmieściach Atlanty (hrabstwo Fulton). Wznosi się na wysokość 1683 stóp (prawie 513 m) n.p.m.

Okres powojenny[ | edytuj kod]

Po zakończeniu wojny domowej Lee napisał podanie z prośbą o amnestię do gen. Ulyssesa Granta i prezydenta Andrew Johnsona. 2 października 1865 podpisał przysięgę amnestii i został ułaskawiony, jednak nie przywrócono mu obywatelstwa. W tym samym roku objął posadę rektora Uniwersytetu Waszyngtona i Lee w Lexington. W lutym 1866 został wezwany do złożenia zeznań przed Połączonym Kongresowym Komitetem ds. Odbudowy w Waszyngtonie.

Wirginia (ang. Virginia) – stan w Stanach Zjednoczonych na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego. Prawie dwie trzecie Wirginii jest zalesione, a branże związane z lasami zapewniają 17 mld dolarów rocznego przychodu dla gospodarki Wirginii (2% PKB), oraz ponad 100 tys. miejsc pracy. Major (skrót mjr) – stopień oficerski używany w armiach wielu krajów. W wojsku polskim jest to stopień niższy od podpułkownika, wyższy od kapitana. Major wchodzi w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych. Odpowiednikiem majora w marynarce wojennej jest komandor podporucznik a w policji podinspektor Policji.

28 września 1870 doznał udaru. Zmarł dwa tygodnie później, na skutek zapalenia płuc. Jego zwłoki spoczywają w kaplicy jego imienia, na terenie uczelni, której był rektorem przed śmiercią.

W 1975 pośmiertnie Kongres Stanów Zjednoczonych przywrócił mu obywatelstwo.

Waszyngton, D.C., formalnie Dystrykt Kolumbii (ang. Washington, D.C. /ˈwɒʃɪŋtən ˌdiːˈsiː/, District of Columbia), potocznie nazywany Waszyngtonem lub D.C. – założona 16 lipca 1790 stolica Stanów Zjednoczonych. Podpułkownik (ppłk) – wysoki stopień oficerski. W Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora. Jest zaliczany w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Andrew Johnson (ur. 29 grudnia 1808, zm. 31 lipca 1875) – szesnasty wiceprezydent Stanów Zjednoczonych (1865), a po śmierci Lincolna został siedemnastym prezydentem Stanów Zjednoczonych (1865-1869)
Generał – wysoki stopień wojskowy, a także grupa stopni generalskich. Nazwa pochodzi z łacińskiego generalis (główny, nadrzędny) i oznaczała początkowo głównego dowódcę wojska lub konkretnego rodzaju broni. W tym znaczeniu, stopień generała, jako naczelnego dowódcy całych sił zbrojnych państwa, zachował się obecnie jedynie w Szwajcarii.
Nationalencyklopedin – największa, szwedzka encyklopedia współczesna. Jej stworzenie było możliwe dzięki kredytowi w wysokości 17 mln koron, którego udzielił rząd szwedzki w 1980 roku i który został spłacony w 1990. Drukowana wersja składa się z 20 tomów i zawiera 172 tys. haseł. Wersja internetowa zawiera 260 tys. haseł (stan z czerwca 2005). Inicjatorem projektu był rząd szwedzki, który rozpoczął negocjacje z różnymi wydawcami. Negocjacje zakończyły się w 1985, kiedy na wydawcę został wybrany Bra Böcker z Höganäs. Encyklopedia miała uwzględniać kwestie genderowe i związane z ochroną środowiska. Pierwszy tom ukazał się w 1989 roku, ostatni w 1996. Dodatkowo w roku 2000 ukazały się trzy dodatkowe tomy. Encyklopedię zamówiło 54 tys. osób. W 1997 roku ukazało się wydanie elektroniczne na CD, a w 2000 pojawiło się wydanie internetowe, które jest uzupełniane na bieżąco.
Obywatelstwo – więź prawna łącząca jednostkę (osobę fizyczną) z państwem, na mocy której jednostka ma określone prawa i obowiązki wobec państwa, a państwo – analogicznie – ma obowiązki i prawa wobec jednostki. Określenie spraw związanych z obywatelstwem, a w szczególności sposobów jego nabycia i ewentualnie także utraty, należy do samego państwa – jest to jego kompetencja wyłączna. Istnieją także regulacje prawa międzynarodowego dotyczące spraw związanych z obywatelstwem, a w szczególności unikania sytuacji bezpaństwowości i wielokrotnego obywatelstwa.
Bitwa pod Chapultepec – starcie zbrojne, które miało miejsce w dniach 12–13 września 1847 roku pomiędzy Stanami Zjednoczonymi i Meksykiem podczas wojny amerykańsko-meksykańskiej pod murami twierdzy Chapultepec broniącej od zachodu dostępu do Meksyku.
International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.

Reklama