Repudium

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Repudium – instytucja prawna obecna od starożytnego Rzymu do średniowiecza. Polegała na możliwości jednostronnego oddalenia żony (bądź zaręczonej mu kobiety) przez męża lub męża przez żonę (rzadsze). Było równoważne, ale nie tożsame z rozwodem i różniło się od divortium jednostronnością. W prawie rzymskim nie było ograniczeń co do jego dokonania, jedyną faktyczną przeszkodą mógł być brak zgody pater familiae. Repudium wiązało się ze zwrotem posagu. Nie przewidywano dla niego specjalnej formy prawnej, zazwyczaj przeprowadzano je przez odebranie współmałżonkowi kluczy lub wysłanie posłańca z wiadomością, później pod wpływem wzorców ze wschodu stosowano też listy rozwodowe. W średniowieczu popularną praktyką stało się odsyłanie żony do klasztoru czy monasteru.

Walentynian III (Valentinianus III, Flavius Placidius Valentinianus, ur. 2 lipca 419, zm. 16 marca 455) – wnuk Teodozjusza Wielkiego, syn Konstancjusza III, cesarz zachodniorzymski od 425 do 455 roku. Cesarzem został w wieku 6 lat, władzę faktycznie sprawowała jego matka - Galla Placydia, a później generał Aecjusz Flawiusz. 21 lub 22 września 454 (zachowane źródła różnią się co do daty) Walentynian III własnoręcznie zabił Aecjusza. Kilka miesięcy później 16 marca 455 cesarz zginął od ciosów miecza Optelasa - byłego żołnierza Aecjusza, gdy uczestniczył na Polu Marsowym w Rzymie w przeglądzie wojska.Starożytny Rzym – cywilizacja rozwijająca się w basenie Morza Śródziemnego i części Europy. Jej kolebką było miasto Rzym leżące w Italii, które w pewnym momencie swoich dziejów rozpoczęło ekspansję, rozszerzając swoje panowanie na znaczne obszary i wchłaniając m.in. kulturę starożytnej Grecji. Cywilizacja rzymska, nazywana też niekiedy grecko-rzymską, razem z pochodzącą z Bliskiego Wschodu religią – chrześcijaństwem, stworzyła podstawy późniejszej cywilizacji europejskiej. Miasto Rzym zaczęło kształtować się w VIII wieku p.n.e., natomiast kres stworzonego przez nie państwa nastąpił formalnie w 1453 roku n.e. (wraz z upadkiem Konstantynopola i tym samym Cesarstwa bizantyńskiego), choć dosyć często jako koniec starożytnego Rzymu przyjmuje się rok 476 n.e., w którym upadło Cesarstwo zachodniorzymskie.

Od czasów Konstantyna Wielkiego nastąpiło ograniczenie możliwości repudium. Jego konstytucja z 331 roku przewidywała trzy słuszne powody rozwodu: po stronie męża zabójstwo, okradanie grobów i trucicielstwo, a po stronie żony cudzołóstwo, stręczycielstwo, trucicielstwo. Za oddalenie współmałżonka z innych przyczyn kobiecie groziła utrata posagu, przepadek mienia znajdującego się w domu męża oraz deportację. Mężczyzna musiał zaś obowiązkowo zwrócić posag, a w przypadku kolejnego małżeństwa była żona miała prawo wejść do domu i zabrać posag kolejnej. Mimo wszystko repudium bez podania przyczyny i tak rozwiązywało małżeństwo.

Wojciech Tadeusz Dajczak (ur. 19 grudnia 1962 w Poznaniu) – polski prawnik, profesor nauk prawnych, sędzia, radca prawny.Teodozjusz II, Flavius Theodosius (ur. 10 kwietnia 401, zm. 28 lipca 450) – najstarszy syn cesarza Arkadiusza i wnuk Teodozjusza I Wielkiego. Był cesarzem wschodniorzymskim w latach 408–450 (został nim samodzielnie w wieku 7 lat), choć koronowano go za życia ojca krótko po urodzeniu w 402 roku.

Konstytucja cesarzy Flawiusz Honoriusza i Konstansa II z 421 roku dzieliła przyczyny repudium na poważne i przeciętne (za oddalenie na podstawie tych drugich przesłanek groziły kary). Katalog ten rozszerzyli w 449 roku cesarze Teodozjusz II i Walentynian III. Po stronie męża były to przesłanki: cudzołóstwo, zabójstwo, trucicielstwo, zdrada państwa, krzywoprzysięstwo, fałszerstwo, świętokradztwo, bandytyzm lub przechowywanie bandytów, kradzież bydła, porywanie wolnych ludzi, obcowanie z kobietami lekkich obyczajów w domu, próba zabicia żony czy udowodniona chłosta wolno urodzonej. Zmiana cesarzy utrudniła jednak repudium, gdy należało chronić interes dzieci.

Justyn II, Flavius Iustinus Iunior Augustus (ur. ok. 520, zm. 5 października 578) – cesarz bizantyjski od 565 do 578 roku.Konstans II Brodaty (Constans II Pogonatus, ur. 7 listopada 630, zm. 15 września 668) – cesarz bizantyński od 641 roku do śmierci.

Kolejne reformy wprowadził w 533 roku oraz w wydanych dziewięć lat później nowelach Justynian Wielki. Rozszerzył katalog przyczyn o: doprowadzenie przez żonę do aborcji, erotyczne kąpiele z innym mężczyzną lub poszukiwanie męża, gdy pozostaje w małżeństwie. Justynian w Noweli 136 z 556 przewidywał kary za oddalenie współmałżonka bez powodu, chyba że złożył on ślub czystości (to ostatnie rozwiązanie anulował jego syn Justyn II rok po jego śmierci w Noweli 140).

Konstantyn I Wielki łac. Gaius Flavius Valerius Constantinus (ur. 27 lutego ok. 272 w Niszu w dzisiejszej Serbii, zm. 22 maja 337) – cesarz rzymski od 306 roku, święty Kościoła prawosławnego.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Wojciech Dajczak, Tomasz Giaro, Franciszek Longchamps de Bérier: Prawo rzymskie. U podstaw prawa prywatnego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 223, 226, 227-228.
  • The Law Dictionary - What is Repudium? (ang.)




  • Reklama