Rejon pieczengski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Rejon pieczengski (ros. Пе́ченгский райо́н) – jednostka podziału terytorialnego (райо́н) obwodu murmańskiego w Rosji. Znajduje się w północnej części kraju, nad Morzem Barentsa, przy granicy z Norwegią oraz Finlandią.

Lapończycy (czasami też Saamowie, Łoparowie, Loparowie; lap. Saami, Sámi) – lud zamieszkujący głównie Laponię – krainę historyczno-geograficzną w Europie Północnej obejmującą północne krańce Norwegii, Finlandii, Rosji (Płw. Kolski) oraz Szwecji. Lapończycy są potomkami pierwotnych mieszkańców Skandynawii.Obwód murmański (ros. Мурманская область) – jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, położona na północnym zachodzie europejskiej części kraju.

Powierzchnia rejonu wynosi 8662,22 km². Liczba ludności w 2010 roku wynosiła 38 920 osób, o około 1/3 mniej niż w roku 1989 (59 495 osób). Stolicą rejonu jest Nikiel, którego populacja stanowi ponad 30% populacji całego rejonu.

Historia[ | edytuj kod]

W 1533 roku na ziemiach zamieszkałych przez Lapończyków mnich Tryfon z Nowogrodu założył klasztor, celem krzewienia wiary wśród rdzennej ludności. W 1572 roku w monasterze mieszkało 50 braci oraz 200 świeckich. Monaster został spalony przez Szwedów w 1589. Obszar został w kolejnych latach zasiedlony przez Rosjan oraz Pomorców, a także osadników pochodzenia fińskiego i norweskiego.

Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego.Nikiel (Ni, łac. niccolum) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Został odkryty w roku 1751 przez szwedzkiego chemika, Axela Cronstedta. W 1804 r. otrzymano go po raz pierwszy w stanie czystym. Przed naszą erą był używany w stopach z miedzią i cynkiem.

Traktat w Tartu (14 października 1920) przyznał Pieczengę (fiń. Petsamo) Finlandii. W 1921 roku odkryto złoża niklu, które w 1934 oceniono na ponad 5 milionów ton. Wydobycie rozpoczęto w 1935 roku

Podczas wojny zimowej (1939–40) wojska sowieckie okupowały Pieczengę, jednak kończący ją traktat pokojowy przyznał ZSRR jedynie należącą do Finlandii część Półwyspu Rybackiego (321 km²). Związek Radziecki ponownie zajął Pieczengę podczas wojny kontynuacyjnej. Tym razem kończący ją rozejm w Moskwie zmusił Finlandię do zrzeczenia się całego obszaru rejonu pieczengskiego (8965 km²).

Morze Barentsa (norw. Barentshavet), do 1853 Morze Murmańskie – marginalne morze w Oceanie Arktycznym, między Europą Północną, archipelagami Svalbard i Ziemią Franciszka Józefa oraz Wyspą Niedźwiedzią i Nową Ziemią. Na zachodzie łączy się z Morzem Norweskim. Powierzchnia morza 1424 tys. km², średnia głębokość 229 m, głębokość maksymalna 600 m. Objętość 316 tys. km³. Morze znajduje się na szelfie kontynentalnym. Południowo-zachodnia część morza nie zamarza w zimie ze względu na wpływ ciepłego prądu Północnoatlantyckiego. Południowo-wschodnia część morza znana jest jako Morze Peczorskie. Morze Barentsa ma duże znaczenie dla transportu i rybołówstwa – istnieją tutaj ważne porty – Murmańsk (Rosja) i Vardø (Norwegia). Przed II wojną światową, dostęp do Morza Barentsa miała również Finlandia: Petsamo było jedynym wolnym od lodu portem. Poważnym problemem jest radioaktywne zanieczyszczenie morza ze względu na działalność rosyjskiej floty jądrowej i norweskiego zakładu do przetwarzania odpadów radioaktywnych. Ostatnio część morskiego szelfu Morza Barentsa w kierunku Spitsbergenu stała się przedmiotem sporów terytorialnych Rosji i Norwegii (jak również innych państw), głównie z powodu występujących tu znacznych zasobów gazu ziemnego.Nikiel (ros. Никель) – osiedle typu miejskiego w północno-zachodniej Rosji, w obwodzie murmańskim, na półwyspie Kola, 7 kilometrów od granicy z Norwegią, na wschodnim brzegu jeziora Kuetsjarwi, siedziba administracyjna rejonu pieczengskiego. W 2005 roku liczyło około 15,9 tys. mieszkańców, wcześniej liczba mieszkańców sięgała tu 22 tysięcy (1989).

Rejon pieczengski ustanowiono w lipcu 1945 roku. W roku 1947 Finlandia sprzedała ZSRR okolice Rajakoski (obszar Jäniskoski-Niskakoski) wraz ze znajdującą się tam elektrownią wodną. Obszar ten przyłączono do obwodu murmańskiego.

Obecnie od 2008 roku trwają prace przy odbudowie klasztoru w miejscu, w którym wybudował go Tryfon. Poprzedni budynek doszczętnie spłonął w 2006 roku.

Miejscowości[ | edytuj kod]

  • Miasta:
  • Zapolarnyj
  • Osiedla typu miejskiego:
  • Nikiel
  • Pieczenga
  • Inne wybrane miejscowości:
  • Cypnawołok
  • Łuostari
  • Sputnik
  • Liinachamari – port na Morzu Barentsa, niegdyś jedyny fiński port arktyczny
  • Korzunowo
  • Rajakoski
  • Wajda-Guba
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. ВПН-2010, www.gks.ru [dostęp 2017-10-31].
    2. Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей., www.demoscope.ru [dostęp 2017-10-31].
    3. World’s northernmost monastery under construction, „Barentsobserver” [dostęp 2017-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-05-10] (ang.).
    4. Татьяна Бернштам: Русская народная культура Поморья в XIX-начале XX в. Этнографические очерки. Ленинград: Издательство «Наука», 1983, s. 15. ISBN 978-83-01-17253-4.
    5. Wolfgang Derek Maier, Raimo Lahtinen, Hugh O'Brien, Mineral Deposits of Finland, Elsevier, 23 maja 2015, ISBN 978-0-12-410476-1 [dostęp 2017-11-01] (ang.).
    6. Oiva Saarinen: From Meteorite Impact to Constellation City. A Historical Geography of Greater Sudbury. Waterloo (Ontario): Wilfrid Laurier University Press, 2013, s. 170. ISBN 978-1-55458-874-9.
    7. The importance of the Petsamo Nickel Mines to the Major Powers in World War II, „The Baltic Post”, 19 kwietnia 2014 [dostęp 2017-11-09] (ang.).
    8. Asetus Jäniskosken ja Niskakosken alueen liittämisestä Neuvostoliiton alueeseen sekä Suomessa olevien, Neuvostoliitolle siirtyneiden entisten saksalaisten rahavarojen käytöstä tehtyjen sopimusten voimaansaattamisesta., www.finlex.fi [dostęp 2017-11-01] (fiń.).
    9. Мурманская область. W: (red.) Адольф Марголин, Станислав Калесник, Анатолий Даринский: Советский Союз. Географическое описание в 22-х томах. T. Российская Федерация. Общий обзор и Европейский Север. Москва: Издательство «Мысль», 1971, s. 450.
    Nowogród Wielki (ros. Вели́кий Но́вгород, Wielikij Nowgorod, w źródłach skandynawskich Holmgård) – miasto w północno-zachodniej Rosji nad rzeką Wołchow; stolica obwodu nowogrodzkiego (przydomek Wielki przywrócono oficjalnie do nazwy miasta w 1998). Miasto zamieszkuje 206 tys. mieszkańców (2004).Sputnik (ros. Спутник) – osiedle w Rosji, w obwodzie murmańskim, w rejonie pieczengskim, na Półwyspie Kolskim, w pobliżu granicy z Norwegią. W 2010 roku liczyło 2061 mieszkańców.




    Warto wiedzieć że... beta

    Półwysep Rybacki (rus.: Полуостров Рыбачий, norw.: Fiskerhalvøya, fin.: Kalastajasaarento) - półwysep w Rosji, północno-zachodnia odnoga półwyspu Kolskiego.
    Traktat w Tartu (ros. Тартуский мирный договор, fiń. Tarton rauha) – traktat pokojowy zawarty 14 października 1920 roku między Finlandią a RFSRR. W traktacie określony został przebieg granicy fińsko-sowieckiej po zakończeniu wojny domowej w Finlandii. Zgodnie z wymogami art. 18 traktatu wersalskiego zarejestrowany w Sekretariacie Ligi Narodów. Spisany w językach: fińskim, szwedzkim i rosyjskim, na potrzeby Sekretariatu Ligi Narodów przetłumaczony na język francuski, wszystkie teksty autentyczne (art. 38).
    Wojna radziecko-fińska 1941-1944 – wojna, zwana również wojną kontynuacyjną (fin. jatkosota), tocząca się w okresie od 25 czerwca 1941 do 4 września 1944.
    Pieczenga (fiń. Petsamo, ros. Пече́нга, płn-lap. Beahcán; skolt Peäccam) − osiedle typu miejskiego w obwodzie murmańskim, w północno-zachodniej części Rosji nad rzeką Pieczenga w pobliżu (ok. 5 km) jej ujścia do południowego krańca fiordu o tej samej nazwie (odnogi Morza Barentsa).
    Zapolarnyj (ros. Заполя́рный) – miasto w Rosji, w obwodzie murmańskim, w rejonie pieczengskim, na Półwyspie Kolskim. Populacja w 2010 roku wynosiła 15 825 osób, choć jeszcze w 1989 były to 23 564 osoby.
    Liinachamari (ros. Лиинахамари, fiń. Liinahamari, szw. Linhammar) – wieś portowa w Rosji w rejonie pieczengskim obwodu murmańskiego. W 2010 roku zamieszkana przez 475 osób.
    Norwegowie (norw. nordmenn) – naród germański żyjący głównie w Norwegii (ok. 4,2 mln) oraz w pozostałych krajach skandynawskich, USA (według różnych szacunków od 630 tys. do 3 mln), Kanadzie (ok. 170 tys.) i Australii. Schrystianizowani w X-XI wieku przeszli na luteranizm w XVI wieku i obecnie większość jest członkami państwowego kościoła ewangelicko-luterańskiego. Język norweski, którym posługują się Norwegowie posiada dwa przyjęte standardy zapisu: bokmål – oparty na duńskim i nynorsk – oparty na gwarach zachodniej części kraju.

    Reklama