Rejencja katowicka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Podział administracyjny rejencji w 1943 r.

Rejencja katowicka (niem. Regierungsbezirk Kattowitz) − jednostka administracyjna utworzona w większości na okupowanych terenach II RP w 1939 roku, istniejąca do 1945 roku, obecnie część województwa śląskiego i województwa małopolskiego.

Województwo małopolskie – jedno z 16 województw Polski. W obecnym kształcie powstało 1 stycznia 1999 r. w wyniku reformy administracyjnej. Województwo zajmuje powierzchnię 15 182 km² i jest jednym z mniejszych w Polsce (12 miejsce w kraju). Pod względem liczby mieszkańców (3 mln 298 tys. osób) województwo znajduje się na 4 miejscu w Polsce. Gęstość zaludnienia jest tu jedną z najwyższych w kraju (małopolskie – 217 osób/km², średnia krajowa – 122 osób/km²).Śląsk (śl. Ślunsk, Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Dzieli się na Dolny i Górny Śląsk. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.

Rejencja została utworzona 26 listopada 1939 roku w ramach pruskiej prowincji Śląsk (śląskiej). Złożyły się na nią tereny zarówno polskiego Śląska (bez powiatu lublinieckiego, który przeszedł do rejencji opolskiej) z polską częścią Zaolzia, Kraiku hulczyńskiego, jak i ziem polskich wcześniej ze Śląskiem niezwiązanych, a należących w okresie II RP do województw kieleckiego i krakowskiego. Do rejencji przyłączono też część terenów należących w latach 19221939 do Niemiec, by skupić w jednej jednostce administracyjnej wszystkie miasta i powiaty tworzące Górnośląski Okręg Przemysłowy, likwidując przy okazji ślady międzywojennej granicy państwowej.

Powiat katowicki – dawny powiat ziemski ze stolicą w Katowicach, istniejący w latach 1873−1951 na obrzeżach ówczesnych Katowic i Chorzowa. Obecnie gminy byłego powiatu są dzielnicami Katowic, Chorzowa, Mysłowic, Zabrza, Bytomia, Rudy Śląskiej, Siemianowic Śląskich i Świętochłowic (w województwie śląskim).Powiat świętochłowicki – dawny powiat z siedzibą w Świętochłowicach w województwie śląskim. Istniał w latach 1922–1939.

W latach 19391941 rejencja katowicka stanowiła część prowincji Śląsk (śląskiej, Provinz Schlesien) z siedzibą we Wrocławiu, a od 18 stycznia 1941 roku wraz z rejencją opolską tworzyła odrębną prowincję Górny Śląsk (górnośląską, Provinz Oberschlesien) z siedzibą w Katowicach.

Bytom (łac. Bitom, Bithom, niem. Beuthen, śl-niem. Beuthn, śląs. Bytůń) – miasto na prawach powiatu, położone w południowej Polsce, na Górnym Śląsku, w województwie śląskim, na Wyżynie Śląskiej, w centrum konurbacji górnośląskiej.Kraik hulczyński (ziemia hluczyńska, czes. Hlučínsko, niem. Hultschiner Ländchen, hulcz. Prajzsko, Prajsko) – fragment dawnego niemieckiego Górnego Śląska, wokół miasta Hulczyna, przekazany po I wojnie światowej Czechosłowacji, mimo protestów lokalnej społeczności pragnącej pozostać w granicach Niemiec. Powierzchnia regionu wynosi około 316,76 km², w 2001 liczba ludności wynosiła nieco poniżej 74 tysięcy osób, a gęstość zaludnienia około 230 os./km².

Lista powiatów rejencji katowickiej:

  • powiaty miejskie (niem. Stadtkreise)
  • Beuthen O.S. (Bytom) – niemiecki powiat od 1890 (rejencja opolska),
  • Gleiwitz (Gliwice) – niemiecki powiat od 1897 (rejencja opolska),
  • Hindenburg (Zabrze) – niemiecki powiat od 1927 (rejencja opolska),
  • Kattowitz (Katowice) – polski powiat (woj. śląskie; utworzony w Niemczech w 1899),
  • Königshütte O.S. (Królewska Huta = Chorzów) – polski powiat (woj. śląskie; utworzony w Niemczech w 1898),
  • Sosnowitz (Sosnowiec) – polski powiat utworzony w 1928 (woj. kieleckie),
  • powiaty ziemskie (niem. Landkreise)
  • Landkreis Bendsburg (będziński) – utworzony w 1939 (do 1941 pod nazwą Landkreis Bendzin) z obszaru polskiego powiatu będzińskiego (woj. kieleckie),
  • Landkreis Beuthen-Tarnowitz (bytomsko-tarnogórski) – niemiecki powiat, do 1939 w rejencji opolskiej, utworzony w 1927 ze skrawków powiatów bytomskiego i tarnogórskiego, które w 1922 pozostały przy Niemczech; w 1941 powiększony o obszar polskiego powiatu tarnogórskiego (w latach 1939–1941 Landkreis Tarnowitz, zob. poniżej),
  • Landkreis Bielitz (bielski) – utworzony w 1939 z polskich jednostek: powiatu ziemskiego bielskiego i miasta wydzielonego Bielsko (woj. śląskie) oraz powiatu bialskiego i części wadowickiego (woj. krakowskie; Andrychów, Kalwaria, Mucharz, Spytkowice, Wadowice, Wieprz, Zator),
  • Landkreis Ilkenau (olkuski) – utworzony w 1939 (do 1941 pod nazwą Landkreis Olkusch) z części polskiego powiatu olkuskiego (woj. krakowskie; Olkusz, Bolesław, Sławków, częściowo Rabsztyn i Ogrodzieniec),
  • Landkreis Kattowitz (katowicki) – utworzony w 1939 z obszarów polskich powiatów katowickiego i świętochłowickiego (woj. śląskie),
  • Landkreis Krenau (chrzanowski) – utworzony w 1939 (do 1941 pod nazwą Landkreis Chrzanow) z większej części polskiego powiatu chrzanowskiego (woj. krakowskie; bez Krzeszowic, Alwerni, Nowej Góry i Tenczynka, które pozostały w GG)
  • Landkreis Pleß (pszczyński) – utworzony w 1939 z obszaru polskiego powiatu pszczyńskiego (woj. śląskie),
  • Landkreis Rybnik (rybnicki) – utworzony w 1939 z obszaru polskiego powiatu rybnickiego (woj. śląskie),
  • Landkreis Saybusch (żywiecki) – utworzony w 1939 z obszaru polskiego powiatu żywieckiego (woj. krakowskie),
  • Landkreis Tarnowitz (tarnogórski) – utworzony w 1939 z obszaru polskiego powiatu tarnogórskiego (woj. śląskie); w 1941 włączony do powiatu bytomsko-tarnogórskiego,
  • Landkreis Teschen (cieszyński) – utworzony w 1939 z polskich powiatów cieszyńskiego i frysztackiego (woj. śląskie),
  • Landkreis Tost-Gleiwitz (toszecko-gliwicki) – niemiecki powiat, do 1939 w rejencji opolskiej.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Das Schlesienbuch. Handbuch für die Provinzen Niederschlesien u. Oberschlesien, 1. Jahrgang mit ausführlichen Ortsverzeichnissen der Provinzen Niederschlesien und Oberschlesien, Dresden: Kurt Gruber Verlag Wirtschaft – Recht, 1942, 5. Teil, s. 10 (Bendzin), 7. Teil, s. 1 (Landkreis Bendsburg).
    2. Das Schlesienbuch. Handbuch für die Provinzen Niederschlesien u. Oberschlesien, 1. Jahrgang mit ausführlichen Ortsverzeichnissen der Provinzen Niederschlesien und Oberschlesien, Dresden: Kurt Gruber Verlag Wirtschaft – Recht, 1942, 5. Teil, s. 104 (Olkusch), 7. Teil, s. 1 (Landkreis Ilkenau).
    3. Das Schlesienbuch. Handbuch für die Provinzen Niederschlesien u. Oberschlesien, 1. Jahrgang mit ausführlichen Ortsverzeichnissen der Provinzen Niederschlesien und Oberschlesien, Dresden: Kurt Gruber Verlag Wirtschaft – Recht, 1942, 5. Teil, s. 22 (Chrzanow), 7. Teil, s. 1 (Landkreis Krenau).

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Górny Śląsk. Kraina Pogranicza www.elvish.org [dostęp 2011-01-01]
  • Granice Śląska − wykład dr Piotra Greinera www.gornoslaskie-dziedzictwo.com [dostęp 2011-01-01]
  • Instytut Pamięci Narodowej: Zagłada Żydów Zagłębiowskich www.ipn.gov.pl [dostęp 2011-01-01]
  • Statistisches Jahrbuch für das Deutsche Reich 1941 w DigiZeitschriften. Abgerufen am 16. August 2009.
  • Powiat chrzanowski – powiat w Polsce w województwie małopolskim, odtworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Chrzanów. Powiat chrzanowski powstał po raz pierwszy w latach 1853/54 jako jeden z dwóch powiatów Wielkiego Księstwa Krakowskiego w Królestwie Galicji.Województwo śląskie – jednostka samorządu terytorialnego i jednostka podziału administracyjnego Polski o powierzchni 12 333,09 km², położona na obszarze Niziny Śląskiej, Wyżyny Śląsko-Krakowskiej, Kotliny Oświęcimskiej, Pogórza Zachodniobeskidzkiego, Beskidów Zachodnich. Obejmuje wschodnią część historycznych ziem Górnego Śląska i część zachodniej Małopolski, w tym Zagłębie Dąbrowskie, Zagłębie Krakowskie, Żywiecczyznę i Częstochowę. Zamieszkuje je 4,62 mln osób. Jest województwem o najwyższym stopniu urbanizacji i gęstości zaludnienia. Siedzibą władz województwa są Katowice.




    Warto wiedzieć że... beta

    Powiat żywiecki – powiat ziemski w Polsce (województwo śląskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Żywiec. W latach 1945-1975 powiat żywiecki znajdował się w województwie krakowskim.
    Bielsko (śl. Biylsko, czes. Bílsko, niem. Bielitz) – dawne miasto na Śląsku Cieszyńskim, które 1 stycznia 1951 r. zostało połączone z małopolską Białą Krakowską w jeden organizm pod nazwą Bielsko-Biała.
    Powiat cieszyński – powiat w Polsce (województwo śląskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Cieszyn.
    Sosnowiec – miasto na prawach powiatu na południu Polski, w Zagłębiu Dąbrowskim, w województwie śląskim. Położone na Wyżynie Śląskiej, stanowiącej część Wyżyny Śląsko-Krakowskiej, nad 3 rzekami: Czarną Przemszą, Białą Przemszą i Brynicą. Znajduje się we wschodniej części Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP).
    Powiat wadowicki – powiat w Polsce (województwo małopolskie) z siedzibą w Wadowicach. Powiat został utworzony w ramach reformy administracyjnej z 1999.
    ) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, na Górnym Śląsku, w województwie śląskim, położone na Wyżynie Śląskiej, nad rzeką Kłodnicą.
    Rejencja opolska (niem. Regierungsbezirk Oppeln) − pruska i niemiecka jednostka administracyjna funkcjonująca w latach 1815−1945 na terenie części Górnego Śląska oraz części Dolnego Śląska (Nysa, Grodków, Kluczbork) Rejencję opolską zwyczajowo nazywano "Śląskiem Górnym" (Oberschlesien), mimo że nie obejmowała całości ziem górnośląskich (w różnych okresach historii znajdowały się one także na terenie Austrii, Polski i Czechosłowacji).

    Reklama