Regiment Gwardii Pieszej Koronnej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
.mw-parser-output table.zolnierz-lotnictwo td.naglowek{color:black!important;background:#95a7b9!important}.mw-parser-output table.zolnierz-marynarka td.naglowek{color:white!important;background:#6082B6!important}.mw-parser-output table.zolnierz-lądowe td.naglowek{color:white!important;background:#556B2F!important}.mw-parser-output table.zolnierz-paramilitarny td.naglowek{color:black!important;background:#b6b3c7!important}

Regiment Gwardii Pieszej Koronnejoddział piechoty armii koronnej wojska I Rzeczypospolitej..

Pułkownik – stopień oficerski. W SZ RP jest to najwyższy stopień wojskowy korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – korpusu oficerów sztabowych. W większości sił zbrojnych po stopniu pułkownika (ang. i fr. – colonel, niem. Oberst, ros. полковник) są stopnie generalskie.2 Regiment Pieszy Koronny im. Królewicza – jednostka wojskowa wchodząca w skład wojsk koronnych. Była to jednostka taktyczna składająca się z kilku kompanii piechoty, będąca odpowiednikiem późniejszego pułku piechoty.

Formowanie i zmiany organizacyjne[ | edytuj kod]

Rodowód Gwardii Pieszej Koronnej wywodzi się z regimentu pieszego gwardii królewskiej Jana Kazimierza. W 1650 regiment włączono do głównych sił regularnych koronnych, tzw. Komputu, nad którym szefostwo sprawował Michał Korybut Wiśniowiecki, Jan III Sobieski i August II Mocny. Gwardia opłacana była ze skarbu Rzeczypospolitej.

Furier – podoficerski stopień wojskowy w dawnym wojsku polskim. Niższym stopniem był kapral, a wyższym sierżant. Zajmował się przede wszystkim zakwaterowaniem wojska i dostarczaniem żywności.Konstanty Górski (ur. 1826 w Górskiem koło Grodna, zm. 2 stycznia 1898 w Warszawie) - polski pisarz wojskowy, pułkownik piechoty Armii Imperium Rosyjskiego, jeden z czołowych historyków wojskowości polskiej.

W 1576 roku 550 piechurów przybyłych z Węgier wraz z królem Stefanem Batorym dało początek gwardii pieszej. W 1633 roku króla Władysław IV Waza przeformował jednostkę w Regiment Gwardii Pieszej Koronnej. Podlegała ona bezpośrednio królowi.

Po raz kolejny regiment utworzony został w 1710 roku. Wówczas to dawny regiment gwardii, który w czasie wojny przeszedł na stronę Stanisława Leszczyńskiego i walczył pod komendą płk. Seidlitza, został ukarany i zmienił nazwę na „regiment królewicza”.

 Osobny artykuł: 2 Regiment Pieszy Koronny.

Uchwalony na sejmie 1717 roku komput wojska koronnego przewidywał utrzymanie regimentu gwardii pieszej koronnej w sile 3000 porcji.

August II Mocny, niem. August II der Starke (ur. 12 maja 1670 w Dreźnie (według kalendarza juliańskiego), zm. 1 lutego 1733 w Warszawie) – król Polski w latach 1697-1706 i 1709-1733, elektor Saksonii 1694-1733 jako Fryderyk August I (Friedrich August I.). Pierwszy władca Polski z dynastii saskiej Wettynów. Jego przydomek jest zazwyczaj wiązany z jego nieprzeciętną siłą.Piszczek (niem. Ernsthal) – południowe osiedle Tucholi położone nad zachodnim brzegiem Brdy na skraju Tucholskiego Parku Krajobrazowego na zachód od Rudzkiego Mostu. Zachowała się kaskada po młynie, znajdującym się niegdyś nad rzeką Kicz.

Od 1756 oddziały gwardii pieszej (i konnej) pełniły funkcję królewskiej straży przybocznej oraz służbę wartowniczą przed pałacem i Zamkiem Królewskim.

Sejm roku 1776 ułożył nowy etat wojska, zmieniając znacznie jego strukturę. Regiment miał liczyć 24 kompanie, a w sumie 1539 żołnierzy. Polepszenie w latach osiemdziesiątych finansów państwa spowodowało możliwość dofinansowania armii. Każdej kompanii regimentu dodano 7 osób. Liczył on w 1786 roku 1556 żołnierzy.

Piotr z Alkantary Ożarowski herbu Rawicz (ur. ok. 1725, zm. 9 maja 1794 w Warszawie) – działacz polityczny, generał-lejtnant wojsk koronnych od roku 1761, pisarz wielki koronny w latach 1768–1775, kasztelan wojnicki od roku 1781, hetman wielki koronny od roku 1793, konsyliarz konfederacji generalnej koronnej w konfederacji targowickiej, członek konfederacji grodzieńskiej 1793 roku, generał major w 1757 roku, Szef 12. Regimentu Pieszego Koronnego w latach 1785-1786, generał lejtnant komenderujący Dywizją Małopolską w 1792 roku, szef Gwardii Pieszej Koronnej w latach 1793-1794.Szponton – rodzaj broni drzewcowej (odmiana partyzany), który zastąpił pikę i rozpowszechnił się w Europie w XVII wieku. Prawdopodobnie jako pierwsi szpontonu zaczęli używać Włosi. Rzadko używano go w bitwie, częściej służył w funkcjach reprezentacyjnych lub oznaczał godności wojskowe.

W tym też roku wprowadzono numeracje regimentów piechoty od 1 do 14. Regiment gwardii pozostał bez numeru.

Nowy etat wojska ustanowiony na Sejmie 9 października 1789 roku zakładał utrzymanie Regimentu Gwardii w liczbie 1 556 żołnierzy.

22 czerwca 1792 roku sejm uchwalił nowy, wojenny i nigdy nie zrealizowany etat, który zakładał rozbudowę Gwardii Pieszej do dwóch pułków, każdy liczący po 2169 żołnierzy i podzielonych na trzy bataliony. Część oficerów, podoficerów i żołnierzy szeregowych została przeniesiona latem tego roku do nowo tworzonego 15 regimentu. W gwardii pozostało 1 087 oficerów i żołnierzy. Do 15 regimentu przeszło 37 oficerów: 1 pułkownik, 1 major, 8 kapitanów z kompaniami (8 pozostało), 2 kapitanów sztabowych (2 pozostało), 13 poruczników (13 pozostało), 4 podporuczników (4 pozostało) i 8 chorążych (8 pozostało). W gwardii pozostały trzy czterokompanijne bataliony. Były to: batalion grenadierów oraz 1 i 2 batalion fizylierów.

Wojsko I Rzeczypospolitej było dowodzone przez dwóch hetmanów wielkich, koronnego i litewskiego, oraz dwóch hetmanów polnych.Bronisław Gembarzewski (ur. 30 maja 1872 w Petersburgu, zm. 11 grudnia 1941 w Warszawie) – pułkownik saperów Wojska Polskiego, historyk wojskowości, muzealnik, wieloletni dyrektor Muzeum Narodowego i Muzeum Wojska w Warszawie.

Po zawieszeniu działań wojennych, 23 września konfederacja targowicka rozwiązała 15 regiment. Przeniesieni uprzednio oficerowie powrócili do gwardii, szeregowych żołnierzy wcielono do jednostek konfederacji.

Przed wybuchem powstania kościuszkowskiego Gwardia Piesza Koronna liczyła etatowo 1050 żołnierzy, a praktycznie 1 041 żołnierzy. Została ponownie podzielona na dwa bataliony. Etat z 1 marca 1794 roku zakładał utrzymanie wszystkich 24 kompanii w pełnej obsadzie oficerskiej, z niewielką liczbą szeregowych. Część ponadetatowych oficerów zasiliła odtwarzany 15 regiment.

Jakub Henryk Flemming, Jacob Heinrich Reichsgraf von Flemming, hrabia Jakub Henryk Flemming; ur. 3 marca 1667 w Trzęsaczu (niem. Hoff) na Pomorzu Zachodnim, zm. 30 kwietnia 1728 r. w Wiedniu) – koniuszy wielki litewski, przewodniczący Landtagu Pomorza Środkowego (Erblandmarschall des Herzogtums Hinterpommern), feldmarszałek saski (od 1711), minister i zaufany doradca Augusta II, generał artylerii koronnej w latach 1710-1714, tajny radca stanu, członek Tajnej Rady Wojennej, kawaler orderów: Krzyża zakonników niemieckich (joannitów), duńskiego Zakonu Słonia, rosyjskiego orderu św. Andrzeja Powołańca. Brat stryjeczny Jana Jerzego Flemminga. Był dowódcą wojsk „cudzoziemskiego autoramentu” (tzn. uzbrojonych i umundurowanych na wzór zachodni) w Polsce.Bitwa pod Maciejowicami, stoczona 10 października 1794 pod Maciejowicami pomiędzy wojskami polskimi dowodzonymi przez gen. Tadeusza Kościuszkę (naczelnika insurekcji) a wojskami rosyjskimi pod dowództwem gen. Fiodora Denisowa i Iwana Fersena, zakończyła się klęską wojsk powstańczych i wzięciem do niewoli rannego dyktatora powstania.

Regiment Gwardii Pieszej Koronnej przetrwał powstanie i w uszczuplonym składzie dotrwał do 25 października 1795 roku, czyli do końca I Rzeczypospolitej.

Liczebność gwardii pieszej koronnej w 1792 roku wynosiła 2057 osób, w marcu 1794 roku 1041, w maju 842, a we wrześniu 1048 żołnierzy.

W początkowym okresie gwardia przez długi okres kwatery miała na przedmieściach warszawskich, nim książę Czartoryski, generał tego regimentu wystawił dla niej obszerne koszary na Faworach, przy trakcie wiodącym w kierunku Bielan i dalej do Zakroczymia.

Armia Koronna – formacja wojskowa Korony Królestwa Polskiego w ramach Rzeczypospolitej Obojga Narodów, w latach 1717-1795.Cieśla – zawód związany z obróbką drewna, który polega na wykonywaniu elementów konstrukcji, części wyposażenia oraz detali z drewna, trwale związanych z obiektem działania (budynek, budowla, okręt).

Struktura regimentu[ | edytuj kod]

Od czasu sejmu niemego w 1717 roku regiment składała się ze sztabu i 24 kompanii piechoty (3 000 porcji). Była to największa jednostka w wojsku Rzeczypospolitej. Struktura wewnętrzna regimentu zmieniała się kilkakrotnie. W 1717 roku:

Kaszkiet oficera gwardii pieszej koronnej 1697-1733
Mundur oficera gwardii pieszej koronnej z 1732 roku

Sztab regimentu:

Polskie sztandary wojskowe – znaki polskich jednostek wojskowych, symbole sławy wojennej i tradycji oraz wierności, honoru i męstwa żołnierza polskiego.Dobosz (z węg. dobos) – członek orkiestry (szczególnie wojskowej), grający na bębnie. W wojskach europejskich od końca średniowiecza wybijał takt w marszu. W Polsce pierwotnie zwano dobosza bębnicą, od XVI w. doboszem, w XVIII i na pocz. XIX w. pałkarzem. Inna nazwa dobosza to tarabaniarz (od taraban).
  • szef regimentu – 45 porcji
  • 3 pułkowników (Grzegorzewski, Rittscl i Bonafus) – 30 porcji
  • 2 podpułkowników (Bardelebon i Rcinhardt) – 17,5 porcji
  • 3 majorów (Dargclle, Burghardt i Hausen) – 15 porcji
  • 2 kapitanów (agreges) – 10 porcji
  • 1 kwatermistrz – 8 porcji
  • 2 adiutantów – 5 porcji
  • 1 audytor – 5 porcji
  • 1 kapelan – 5 porcji
  • 1 lekarz – 5 porcji
  • 8 podchorążych – 1,5 porcji
  • 1 oboźny – 2 porcje
  • 1 regiments-dobesz – 2 porcje
  • 1 regiments-fajfer (piszczek) – 2 porcje
  • 1 regisnents-prefos – 2 porcje
  • 1 stępka (pomocnik profosa) – 1 porcja
  • 1 woźnica – 1 porcja
  • 12 oboistów – 1,5 porcji
  • W sumie sztab regimentu liczył 43 żołnierzy

    Kaszkiet (z fr. casquette) to rodzaj nakrycia głowy, czapka męska z daszkiem z przodu i okrągłym denkiem, ale także czapka z podwiniętym daszkiem z przodu i z tyłu.Euzebi Ostaszewski (ur. 1756, zm. 1794) – dowódca kompanii w insurekcji kościuszkowskiej, kapitan Regimentu Gwardii Pieszej Koronnej, członek sprzysiężenia 1793-1794 roku, członek Rady Cywilnej i Wojskowej.

    Każdy z dwu batalionów gwardii składał się z 12 kompanii.

    Kompania gwardii pieszej:

  • 1 kapitan – 12 porcji
  • 1 kapitan-lejtnant – 6 porcji
  • 1 chorąży – 4 porcje
  • 2 sierżantów – 1,5 porcji
  • 1 furier – 1,5 porcji
  • 1 cyrulik – 2 porcje
  • 1 kapitanarmus (zbrojmistrz) – 1,5 porcji
  • 4 kaprali – 1,5 porcji
  • 2 doboszy – 1 porcja
  • 1 piszczek – 2 porcje
  • 1 cieśla – 1 porcja
  • 1 woźnica – 1 porcja
  • Razem w sztabie kompanii 17 żołnierzy – 43 porcje

    August Aleksander Czartoryski, właśc. Aleksander August Czartoryski (ur. 9 listopada 1697 w Warszawie, zm. 4 kwietnia 1782), syn Kazimierza Czartoryskiego i Izabeli z Morsztynów. Młodszy brat Michała Fryderyka i ojciec kandydata do tronu – Adama Kazimierza Czartoryskiego.Jan II Kazimierz Waza (ur. 22 marca 1609 w Krakowie, zm. 16 grudnia 1672 w Nevers) – król Polski w latach 1648-1668, tytularny król Szwecji do 1660 z dynastii Wazów. Syn króla Polski i Szwecji Zygmunta III Wazy i Konstancji Habsburżanki, arcyksiężniczki austriackiej. Przyrodni brat Władysława IV Wazy. Kawaler Orderu Złotego Runa. Abdykował w 1668 roku, przerywając ciągłość dynastyczną. Był ostatnim członkiem rodu Wazów blisko spokrewnionym z Jagiellonami.

    Kompania składała się z 70 ludzi, a cała dwubatalionowa jednostka gwardii liczyła razem 1723 osoby, w tym 1272 szeregowych. Tak więc stan faktyczny regimentu gwardii wynosił około 58% liczebności etatowej wyrażonej w porcjach.

    W latach 1777-1794 regiment podzielony był najpierw na dwa dwunastokompanijne bataliony; po dwie kompanie grenadierskie i dziesięć fizylierskich w każdym. Na koniec 1776 roku regiment winien liczyć 1772 żołnierzy, ale faktycznie było 1 486 osób. W 1784 roku powrócono do wcześniejszego podziału na trzy bataliony, organizując batalion grenadierów i dwa bataliony fizylierów (muszkieterów); każdy liczący po osiem kompanii.

    Etat jednostki wojskowej – dokument określający strukturę organizacyjną jednostki wojskowej i podległość jej poszczególnych ogniw.Jan III Sobieski herbu Janina (ur. 17 sierpnia 1629 w Olesku, zm. 17 czerwca 1696 w Wilanowie) – król Polski od 1674, hetman wielki koronny od 1668, hetman polny koronny od 1666, marszałek wielki koronny od 1665, chorąży wielki koronny od 1656.

    Po wybuchu powstania kościuszkowskiego w regimencie zorganizowano trzeci batalion.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Stanisław Poniatowski herbu Ciołek (ur. 23 listopada 1754 w Warszawie – zm. 13 lutego 1833 we Florencji) – syn Kazimierza, podskarbi wielki litewski, generał-lejtnant, konsyliarz Rady Nieustającej w 1780 roku, członek konfederacji targowickiej, kawaler maltański Katolickiego Wielkiego Przeoratu w Rosji w 1797 roku.
    Wyłogi (obszlegi lub klapy) – wyłożone, odwinięte na zewnątrz części ubioru. Charakterystyczne zwłaszcza dla mundurów historycznych, gdzie występują na piersiach (zwane rabatami), na rękawach i połach. Wyłogi wprowadzono do umundurowania w XVIII wieku. Ich barwa była często barwą broni lub oddziału. Zależnie też od kraju i epoki wyłogi przyjmowały rożny wykrój i barwę.
    Kompania (franc. compagnie) – pododdział wojska liczący od 60 do 110 żołnierzy, podoficerów i oficerów. Składa się zazwyczaj z pododdziału dowodzenia, 3-4 plutonów zasadniczego rodzaju wojsk, ewentualnie plutonu wsparcia. Zazwyczaj trzy, rzadziej dwie lub cztery kompanie wchodzą w skład batalionu. Kompanie czasami mogą wchodzić w skład pułku, a nawet brygad czy dywizji (jak np. kompania zaopatrzenia, obsługi).
    Sejm niemy – jednodniowa sesja sejmu Rzeczypospolitej Obojga Narodów, która miała miejsce 1 lutego 1717 w Warszawie, za panowania króla Augusta II Mocnego. Sejm ten został nazwany „niemym” z powodu niedopuszczenia posłów do głosu, w obawie przed zerwaniem obrad. Miał charakter sejmu pacyfikacyjnego kończącego czas walki króla ze szlachtą.
    Piechota (lub infanteria) – wojsko walczące pieszo. Dawniej przemieszczało się pieszo, dzisiaj wykorzystuje inne środki transportu. Znane i wykorzystywane od starożytności do czasów współczesnych jako jeden z podstawowych składników armii. Piechota zawsze walczyła w najbliższej odległości wroga.
    Michał Tomasz Korybut Wiśniowiecki herbu Korybut (ur. 31 maja 1640 w Białym Kamieniu, zm. 10 listopada 1673 roku we Lwowie) – król Polski w latach 1669–1673.
    Józef Antoni Poniatowski książę herbu Ciołek (ur. 7 maja 1763 w Wiedniu, zm. 19 października 1813 pod Lipskiem) – polski generał, minister wojny i Wódz Naczelny Wojsk Polskich Księstwa Warszawskiego, marszałek Cesarstwa Francuskiego, członek Rady Stanu Księstwa Warszawskiego.

    Reklama