• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Quedlinburg



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Międzynarodowy alfabet fonetyczny, MAF (ang. International Phonetic Alphabet, IPA; fr. Alphabet phonétique international, API) – alfabet fonetyczny, system transkrypcji fonetycznej przyjęty przez Międzynarodowe Towarzystwo Fonetyczne jako ujednolicony sposób przedstawiania głosek wszystkich języków. Składają się na niego zarówno symbole alfabetyczne jak i symbole niealfabetyczne oraz ok. 30 znaków diakrytycznych. Marchia Miśnieńska (niem. Markgrafschaft Meißen) – marchia założona przez cesarza Ottona I na ziemiach Serbów Połabskich w 966 roku w wyniku podziału Marchii Wschodniej. W 968 jej stolicą została Miśnia, gdzie znajdowała się też siedziba diecezji miśnieńskiej. Od 1089 we władaniu dynastii Wettynów, a od 1423 elektorów saskich.
    Geografia fizyczna[ | edytuj kod]

    Położenie[ | edytuj kod]

    Miasto leży na północ od gór Harzu na wysokości 122 m n.p.m. Większa część miasta leży na zachodnim brzegu rzeki Bode (dopływu Soławy).

    Klimat[ | edytuj kod]

    Klimat Quedlinburga

    Miasto położone jest w strefie klimatu umiarkowanego, w obszarze niewielkich opadów związanych z położeniem po północno-wschodniej, zawietrznej stronie gór Harzu, w tzw. cieniu opadowym. Całkowita roczna suma opadów w Quedlinburgu to ok. 438 mm – najniższa na terenie Niemiec. Najobfitsze opady występują w czerwcu (57 mm) a najmniejsze w grudniu, styczniu i lutym (23 mm), tak więc można mówić tu o kwedlinburskiej “suszy zimowej” (niem. Wintertrockenheit).

    Matthäus Merian der Ältere (starszy) (ur. 22 września 1593 w Bazylei, zm. 19 czerwca 1650 w Bad Schwalbach k. Wiesbaden) – rytownik pochodzenia szwajcarskiego, działający głównie w Niemczech.Wilhelm Pieck (ur. 3 stycznia 1876 w Guben, zm. 7 września 1960 w Berlinie) – wschodnioniemiecki polityk i działacz społeczny, członek niemieckiego ruchu robotniczego, komunista.

    Średnia roczna temperatura powietrza w Quedlinburgu wynosi 8,8 °C. Najcieplejszymi miesiącami są lipiec i sierpień (średnia temp. 17.8 °C-17,2 °C), a najchłodniejszymi styczeń i luty (średnia temp. 0.1 °C-0,4 °C).

    Geografia społeczno-ekonomiczna[ | edytuj kod]

    Sąsiednie gminy[ | edytuj kod]

    Quedlinburg leży w powiecie Harz i graniczy z 12 miastami i gminami Saksonii-Anhaltu (zgodnie z ruchem wskazówek zegara, zaczynając od północnego wschodu): gminą Harsleben, miastem Wegeleben, gminami Dirfurt i Wedderstedt, miastem Ballenstedt (dzielnicami Badeborn i Asmusstedt), Neinstedt i Weddersleben, miastem Thale (dzielnica Warnstedt) oraz gminą Westerhausen.

    Narodowy socjalizm (niem. Nationalsozialismus), nazizm (skrót od Nationalsozialismus), czasem określany również jako hitleryzm (od nazwiska Adolfa Hitlera) – rasistowska, antykomunistyczna i antysemicka ideologia Niemieckiej Narodowosocjalistycznej Partii Robotników (NSDAP). Niemiecka skrajna odmiana faszyzmu, opierająca się na biologicznym rasizmie, w szczególności na antysemityzmie, czerpiąca z haseł zarówno nacjonalistycznych, jak i socjalnych, trudna do jednoznacznego uplasowania na klasycznej osi prawica-lewica. Ideologia państwowa w czasie sprawowania władzy w totalitarnych Niemczech przez NSDAP w latach 1933-1945.Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po 1701, wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego. Terytorium Królestwa Prus obejmowało dwie trzecie całego obszaru Cesarstwa Niemieckiego.

    Podział administracyjny[ | edytuj kod]

    Historyczne centrum miasta wyznaczają Westendorf, Burgberg, kościół św. Wiperta (Wipertikirche) oraz Münzenberg. Na północ leży założone w 994 Stare Miasto (Altstadt), a na zachód założone w XII wieku Nowe Miasto (Neustadt).

    Na północ od Starego Miasta znajduje się średniowieczna dzielnica Gröpern. Wokół tego średniowiecznego centrum na przełomie XIX i XX wieku powstał pas willi w stylu secesyjnym. Za pasem budowano kolejne dzielnice: Kleysiedlung, osiedla Süderstadt (XIX–XX w.) oraz Kleers (lata 80. XX w.).

    Wojna chłopska (niem. Bauernkrieg) mająca miejsce w latach 1524-1526, była największym w dziejach Niemiec wystąpieniem chłopskim, przeciw panom feudalnym i zakończyła się całkowitą klęską powstańców.Duderstadt - miasto niemieckie leżące w kraju związkowym Dolna Saksonia w powiecie Getynga. W dniu 31 grudnia 2008 roku miasto liczyło 22 114 mieszkańców.

    Pozostałe dzielnice Quedlinburga to: Münchenhof, Gersdorfer Burg, Morgenrot oraz Quarmbeck.

    1 stycznia 2011 w wyniku reformy administracyjnej do Quedlinburga włączono miasto Gernrode oraz gminy Bad Suderode i Rieder, wchodzące do 31 grudnia 2010 w skład wspólnoty administracyjnej Gernrode/Harz, która została rozwiązana. 19 lutego 2013 sąd Landesverfassungsgericht w Dessau-Roßlau uznał rozwiązanie wspólnoty oraz przyłączenie trzech gmin do miasta za sprzeczne z konstytucją i tym samym dzielnice te stały się ponownie samodzielnymi gminami.

    Teofano lub Teophano (gr.: Θεοφάνου – Teofanu, ur. 956, w Konstantynopolu w Bizancjum, zm. 15 czerwca 991 w Nijmegen) – księżniczka bizantyjska, żona cesarza Ottona II (955 - 7 grudnia 983), syna cesarza Ottona I Wielkiego i Adelajdy, córki Rudolfa II Burgundzkiego.Zbigniew, właśc. Zbygniew (ur. po 1070, zm. 8 lipca 1113?) – książę Wielkopolski, Mazowsza i Kujaw w latach 1102–1107. Pierworodny syn księcia Władysława I Hermana i prawdopodobnie Przecławy z rodu Prawdziców.

    1 stycznia 2014 do miasta przyłączono gminę Bad Suderode oraz miasto Gernrode, które stały się jego dzielnicami.

    Historia[ | edytuj kod]

    Koronacja Henryka I
    Najstarsze przedstawienie wzgórza zamkowego, 956 r.
    Otton III, miniatura z Ewangeliarza Ottona III
    Widok Quedlinburga z 1581
    Posąg Rolanda przed ratuszem w Quedlinburgu
    Quedlinburg w 1647, sztych Meriana
    Zabudowa szachulcowa na ulicy Wordgasse
    Rynek z ratuszem

    Pierwsze osadnictwo[ | edytuj kod]

    Pierwsze ślady osadnictwa pochodzą z paleolitu. Od tego czasu tereny obecnego Quedlinburga były bezustannie zamieszkane. Ziemie bogate w surowce mineralne stały się szczególnie atrakcyjne w okresie neolitu. Z tego okresu pochodzą pozostałości 55 osad w granicach obecnego Quedlinburga i jego najbliższych okolic. Na szczytach okolicznych gór: Moorberg, Bockshorschanze i Brüggeberg znajdują się neolityczne kurhany.

    Bolesław I Srogi (Bolesław I Okrutny; ur. po 903, zm. 15 lipca 972) – książę Czech od 935 (ewentualnie od 929) do 972 z dynastii Przemyślidów. Syn Wratysława I i Drahomiry, młodszy brat Wacława I Świętego; teść Mieszka I.Armia Czerwona, ros. Красная Армия, pełna nazwa Robotniczo-Chłopska Armia Czerwona (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od 23 lutego 1946 roku Armia Radziecka (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – wojska lądowe Sił Zbrojnych ZSRR, istniejące do grudnia 1991 (przemianowane m.in. na Wojska Lądowe Republiki Białoruś, Wojska Lądowe Federacji Rosyjskiej oraz wojska lądowe każdej z pozostałych dawnych republik ZSRR).

    Średniowiecze[ | edytuj kod]

    Pierwsze wzmianki o miejscowościach leżących w pobliżu obecnego Quedlinburga pochodzą z końca VIII wieku: Marsleben, Groß Orden, Ballersleben, Ditfurt und Weddersleben. Kościół św. Wiperta (Wipertikirche) został założony najprawdopodobniej jako filia opactwa Hersfeld w ok. 835–863.

    Palatium królewskie w Quedlinburgu X–XII wiek[ | edytuj kod]

    Po raz pierwszy Quedlinburg wzmiankowany jest w 922 w dokumencie wydanym przez Henryka I Ptasznika dla benedyktyńskiego klasztoru Corvay w Höxter (Nadrenia Północna-Westfalia), w którym pojawia się jako villa quae dicitur Quitilingaburg (pol. miasto (miejsce) nazywane Kwedlinburgiem).

    Wegeleben - miasto w Niemczech, w kraju związkowym Saksonia-Anhalt, w powiecie Harz, siedziba gminy związkowej Vorharz. Leży na wschód od Halberstadt.Bolesław II Pobożny (ur. przed 935, zm. 7 lutego 999) – książę czeski od 972 (ewentualnie od 967) z dynastii Przemyślidów.

    Henryk I Ptasznik zmarł w Memleben, niedaleko Quedlinburga. Zgodnie ze swoją wolą został pochowany w kaplicy kwedlinburskiego palatium w 936 Syn Henryka I, a zarazem jego następca, cesarz Otton I Wielki wybudował w Quedlinburgu w roku 936 rezydencję, która stała się siedzibą władców Saksonii.

    Otton I ufundował również klasztor żeński (niem. Damenstift Quedlinburg), którego głównym zadaniem była modlitwa w intencji zmarłego króla Henryka I. Klasztor przyjmował głównie kobiety wywodzące się z arystokracji. Przełożoną klasztoru została wdowa po królu królowa Matylda, która sprawowała tę funkcję przez 30 lat. Córka Ottona I Matylda (955–999) objęła funkcję ksieni w klasztorze na wiosnę 966. Królowa Matylda zmarła w 968 i została pochowana u boku swojego męża. W ok. 1089–1092 w klasztorze przebywał książę Polski Zbigniew, uznany za bastarda przez swojego ojca Władysława I Hermana.

    Sztuka romańska (styl romański, romanizm, romańszczyzna) – styl w sztukach plastycznych XI-XIII wieku, ukształtowany w Europie zachodniej (na zachód od Renu), na terenach zajmowanych obecnie przez dzisiejsze północne Włochy, Francję i zachodnie Niemcy. Wkrótce zasięgiem nowego stylu objęte zostały kolejne tereny Europy i wraz z prowadzonymi wyprawami krzyżowymi przeniknął na Bliski Wschód. Czas trwania sztuki romańskiej był niejednolity; występowały także różnice w stylu między poszczególnymi regionami. Sztuka ta wyrosła na bazie antyku oraz doświadczeń sztuki karolińskiej i ottońskiej, także bizantyńskiej. Romanizm związany był przede wszystkim z Kościołem i stąd obecny był przede wszystkim w sztuce sakralnej.Friedrich Freiherr von Schmidt (ur. 22 października 1825 w Frickenhofen, zm. 23 stycznia 1891 w Wiedniu) – niemiecki architekt, przedstawiciel neogotyku.

    Otton I odwiedzał Quedlinburg w nieregularnych odstępach czasu, by obchodzić Święta Wielkanocne i czcić pamięć zmarłego ojca. W 941 podczas pobytu w Quedlinburgu ledwo uszedł z życiem z zamachu przygotowanego przez jego młodszego brata Henryka I.

    Niektórzy historycy (m.in. Tomasz Jurek) wskazują Quedlinburg jako możliwe miejsce chrztu Polski w roku 965 lub 966.

    W roku 973, po bitwie pod Cedynią odbył się w Quedlinburgu zjazd dworski (niem. Hoftag) zwołany przez cesarza Ottona I. Z zagranicy zaproszono m.in. księcia Czech Bolesława I oraz księcia Polan Mieszka I, którzy złożyli przysięgę wierności cesarzowi. W czasie zjazdu odbył się sąd cesarski mający rozstrzygnąć spór margrabiego saskiej Marchii Wschodniej Hodona i Mieszka I. Nie jest znany osąd cesarza; pewne jest to, że wyrok ten nie został zrealizowany, ponieważ władca niemiecki umarł w kilka tygodni po zjeździe. Ogólnie przypuszcza się, że był on dla władcy polskiego niekorzystny. Mieszko najprawdopodobniej nie przybył do Quedlinburga. Zamiast tego zmuszony groźbą przysłał swojego syna Bolesława w roli zakładnika – gwaranta pokoju na wschodniej granicy Cesarstwa. Bolesław Chrobry przybył do Quedlinburga na Wielkanoc 973.

    Bolesław I Chrobry (Wielki) (ur. 967, zm. 17 czerwca 1025) – pierwszy koronowany król Polski (od 1025 roku) z dynastii Piastów, w latach 1003-1004 także książę Czech jako Bolesław IV, książę Polski od 992 roku.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.

    Otton I zmarł w maju 973 i został pochowany w Magdeburgu. Jego syn Otton II w trakcie swojego 10-letniego panowania odwiedził Quedlinburg jedynie dwukrotnie. W chwili jego śmierci w 984 Otton III miał dopiero 6 lat. Regentką w imieniu syna została Teofano, która doprowadziła do koronacji syna na króla Niemiec w 983. W 984 przeciwko cesarzowej wystąpił cesarski krewniak, Henryk II Kłótnik, który porwał małego Ottona.

    Stolberg (Rheinland), Stolberg (Rhld.) – miasto w Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, w rejencji Kolonia, w regionie miejskim Akwizgran. Miasto liczy 57 474 mieszkańców (2010), słynie z przemysłu: metalowego, włókienniczego, chemicznego i szklarskiego.Zakon Braci Mniejszych (łac. Ordo Fratrum Minorum, siglum: OFM, pot. franciszkanie, franciszkanie brązowi) – katolicka wspólnota zakonna z grupy zakonów żebrzących. Założona w 1209 przez św. Franciszka z Asyżu. Jeden z największych zakonów katolickich (ponad 13 tys. braci). Do wspólnoty należą na równych prawach zarówno kapłani, jak i bracia laicy. Kościół zalicza Braci Mniejszych do instytutów kleryckich.

    W 984 w Quedlinburgu odbył się zjazd wielmożów niemieckich, którzy popierali starania Henryka II Kłótnika o tron królewski. W zjeździe wzięło udział trzech słowiańskich książąt: obodrzycki Mściwoj, czeski Bolesław II Pobożny oraz polski Mieszko I. Mieszko zaaranżował małżeństwo Bolesława z córką margrabiego Miśni Rygdagą w 986 wziął udział w wyprawie przeciwko Wieletom, co prawdopodobnie uratowało go przed interwencją cesarzowej Teofano.

    Hrabia – tytuł szlachecki, w Polsce od wyrazu grabia i graf, wyraz pochodzenia czeskiego i niemieckiego, w czasach wczesnośredniowiecznych comes, jednakże średniowieczni comites byli wyższymi urzędnikami, kasztelanami oraz wojewodami.Skarbiec kolegiaty w Quedlinburgu (niem. Domschatz) – stanowią zbiory średniowiecznego rzemiosła artystycznego, należące do najbogatszych tego typu zbiorów sztuki w Niemczech.

    Wkrótce Henryk II został zmuszony do oddania dziecka matce. Aby uniknąć wojny, Teofano przywróciła w 985 Henrykowi władzę w Bawarii. Dwa lata później Henryk II złożył w Quedlinburgu hołd młodemu Ottonowi III.

    Otton III nadał klasztorowi swojej babki Matyldy przywilej targowy, celny oraz prawo bicia własnej monety, co przyczyniło się do szybkiego rozwoju gospodarczego Quedlinburga. O silnej pozycji miasta na politycznej mapie Rzeszy w XI-XII w. piszą późniejsze Roczniki Kwedlinburskie. Klasztor kwedlinburski otrzymał wiele darów od saskiego domu królewskiego. Oprócz wszystkich osad kwedlinburskich, do klasztoru należały tak odległe włości jak: Soltau (oddalone o 170 km), kościół św. Michała w Volkmarskellers (od 956), Duderstadt (od 974), Poczdam (od 993) oraz Gera (od 999). Otto I podarował klasztorowi 48 miejscowości, Otto II 11 a Otto III 10. W wiekach późniejszych klasztor otrzymał dalszych 150 miejscowości, a także wiele innych darów.

    Turyngia, Wolny Kraj Turyngia (niem. Freistaat Thüringen) – kraj związkowy w Niemczech. Stolicą kraju związkowego jest miasto Erfurt.Opactwo w Quedlinburgu (Kwedlinburgu) – dawny klasztor kanoniczek w miejscowości Quedlinburg na terenie Niemiec, założony w pierwszej połowie IX w., przejęty przez protestantów w XVI w., ostatecznie zlikwidowany na początku XIX w. W średniowieczu opactwo stanowiło ważne centrum polityczne i kulturalne, szczególnie w okresie panowania dynastii Ludolflingów, której przedstawiciele byli z nim blisko związani. Przez cały okres istnienia stanowiło centrum samodzielnego księstwa Rzeszy, na którego czele stała ksieni kwedlinburska. Obecnie romańska zabudowa dawnego opactwa (w tym kolegiata św. Serwacego) stanowi część zespołu miejskiego wpisanego na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.

    W 1054 rozstrzygnięty został tutaj przez cesarza niemieckiego Henryka III spór o Śląsk pomiędzy władcą Polski Kazimierzem I Odnowicielem a księciem Czech Brzetysławem I. W wyniku wyroku Śląsk wrócił do Polski w zamian za coroczną opłatę w wysokości 500 grzywien srebra i 30 złota.

    Rozkwit miasta[ | edytuj kod]

    Miasto cieszyło się wieloma przywilejami nadanymi przez cesarzy Henryka III i Lotara III w XI i XII w. Kwedlinburscy kupcy otrzymali prawo nieograniczonego bezcłowego handlu na obszarze od Morza Północnego po Alpy. Prężny handel, szczególnie tkaninami wysokiej jakości, przyczynił się do szybkiego rozwoju gospodarczego miasta w ciągu kolejnych 400 lat. Nowe Miasto zostało założone w XII w. na wschodnim brzegu rzeki Bode. Około 1330 Nowe Miasto i Stare Miasto zostały opasane wspólnym murem obronnym tworząc jedno miasto.

    Ewangeliarz Ottona III – iluminowany ewangeliarz wykonany około 1000 roku w klasztorze Reichenau dla króla niemieckiego i cesarza rzymskiego Ottona III. Znajduje się w zbiorach Bayerische Staatsbibliothek w Monachium (sygnatura Clm 4453).Saksonia, Wolny Kraj Saksonia (łac. Saxonia; niem. Freistaat Sachsen; górnołuż. Swobodny stat Sakska; dolnołuż. Zwězkowy kraj Sakska) – kraj związkowy w Niemczech graniczący z Polską, Czechami i z następującymi krajami związkowymi: Bawaria, Turyngia, Saksonia-Anhalt i Brandenburgia. Stolicą jest Drezno. Obecnie niewielki skrawek historycznej Saksonii znajduje się w Polsce, w województwie dolnośląskim (okolice Bogatyni). Republika Saksonii jest spółką prawa publicznego. Reprezentuje ją premier Stanislaw Tillich.

    Ksienie klasztoru kontrolowały miasto, któremu jednak udało się wkrótce uzyskać szczególną pozycję polityczną. W konflikcie pomiędzy biskupem Halberstadt Albrechtem II a grafem Albrechtem II von Regenstein, Quedlinburg opowiedział się po stronie biskupa i pomógł pojmać von Regensteina. Wedle legendy Albrecht II von Regenstein był przetrzymywany prawie dwa lata w drewnianej skrzyni w ratuszu miejskim. Odtąd miasto cieszyło się przychylnością biskupa, co przyczyniło się do pewnego uniezależnienia się od przeoryszy klasztoru. W tym okresie Quedlinburg rozbudował umocnienia obronne oraz nawiązał wiele kontaktów z innymi miastami, m.in. w 1384 wstąpił do Związku Miast Dolnej Saksonii, a w 1426 do Hanzy.

    Reinkarnacja (również: metempsychoza, transmigracja; łac. re+in+caro, carnis - ponowne wcielenie) – pogląd, według którego dusza (bądź świadomość) po śmierci ciała może wcielić się w nowy byt fizyczny. Np. dusza jednego człowieka może przejść w ciało nowonarodzonego dziecka lub zwierzęcia czy nawet według niektórych poglądów rośliny. Samo słowo reinkarnacja jest zestawieniem dwóch członów: inkarnacja (wcielenie) i przedrostka re (oznaczającego powtórzenie czegoś). Dosłownie więc reinkarnacja oznacza powtórne wcielenie.Wettynowie (Wettinowie, niem. Wettiner) – dynastia niemiecka wywodząca się z dzisiejszej Saksonii-Anhaltu. Panowała w Miśni, Saksonii i księstwach Turyngii. Jej przedstawiciele zasiadali także na tronie w Warszawie (elektorowie August II Mocny, August III Sas jako Królowie Polski i Wielcy Książęta Litwy oraz król Saksonii Fryderyk August I jako książę warszawski). W 1423 r. Wettinowie uzyskali wraz z księstwem sasko-wittenberskim godność elektora Rzeszy, a całość ich posiadłości zaczęto określać historyczną nazwą Saksonia. W roku 1485 nastąpił podział dynastii na dwie linie: ernestyńską (starszą), elektorską panującą w Wittenberdze i w znacznej części Turyngii oraz albertyńską (młodszą,) panującą w Miśni i pn. Turyngii. Boczną linią dynastii jest rodzina Koburgów (Coburg), panująca w Wielkiej Brytanii (od 1917 r. pod nazwiskiem Windsor), Belgii, Bułgarii i Portugalii (pod nazwiskiem poprzedniej dynastii – Bragança).

    Miasto dążyło do pełnej niezależności od klasztoru, co doprowadziło w 1477 do konfliktu. Mieszkańcy miasta próbowali siłą usunąć ksieni Jadwigę z Saksonii. Jadwiga zwróciła się o pomoc do swoich braci, książąt wettyńskich Ernesta i Albrechta, których wojska przypuściły szturm na miasto. W trakcie walk zginęło 80 obywateli Quedlinburga. Mieszczaństwo poddało się, utraciło przywileje i wystąpiło ze związków z innymi miastami. Postawiony w 1440 posąg rycerza Rolanda, symbolizujący niezależność miasta, został zburzony.

    Nawa – składowa część kościoła położona pomiędzy prezbiterium a kruchtą, przeznaczona dla wiernych. Oprócz świątyń jednonawowych występują dwu-, trzy-, pięcio- oraz siedmionawowe.Wielmoża – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Sułoszowa, przy drodze wojewódzkiej nr 794.

    Czasy nowożytne[ | edytuj kod]

    Reformacja[ | edytuj kod]

    Podczas wojny chłopskiej zniszczono klasztor norbertanów św. Wiperta, klasztor benedyktynów św. Marii, klasztor franciszkanów na Starym Mieście oraz klasztor augustianów w Nowym Mieście. Ruch reformacyjny zwyciężył w Quedlinburgu w 1539. Klasztor żeński zamieniono w instytucję ewangelicką Freies weltliches Stift.

    Lista światowego dziedzictwa (ang. World Heritage List; fr. Liste du patrimoine mondial) – lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2013) 981 obiektów w 160 krajach, w tym 759 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 193 przyrodniczego (P) i 29 mieszanych (K, P). O wpisaniu danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 r. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje. Jeżeli wniosek o wpisanie danego miejsca na listę nie zostanie uwzględniony, może być złożony ponownie.Termin zjednoczenie Niemiec (niem. Deutsche Wiedervereinigung) – oznacza przyłączenie Niemieckiej Republiki Demokratycznej oraz Berlina Zachodniego do Republiki Federalnej Niemiec. Zjednoczenie Niemiec stało się faktem 3 października 1990 roku na mocy porozumienia zawartego 12 września podczas moskiewskiej konferencji dwa plus cztery. Układ ten podpisały obok NRD i RFN cztery dawne mocarstwa okupacyjne: Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Francja i Związek Radziecki.

    W XVI i XVII w. miasto dziesiątkowały epidemie dżumy (1565–1556, 1577, 1598, 1626 oraz 1636–1637). Kolejne fale zachorowań udało się powstrzymać po założeniu cmentarza poza bramami miasta.

    W 1615 przebudowano ratusz. Największe inwestycje budowlane przeprowadzono po zakończeniu wojny trzydziestoletniej. Większość z 1200 zachowanych do dziś dnia domów rzemieślniczych o budowie szachulcowej pochodzi z tego okresu. W 1676 wielki pożar pochłonął 40 domów w okolicy Steinbrücke, Word oraz Neues Weg.

    W 1698 elektor Saksonii sprzedał protektorat miasta (niem. Vogtei) książętom Brandenburgii. W 1797 wybuchł wielki pożar w Nowym Mieście, który pochłonął m.in. pozostałości klasztoru augustianów. W 1803 w procesie sekularyzacji rozwiązano klasztor żeński (niem. Damenstift). Budynki poklasztorne przeszły na własność państwa pruskiego (w latach 1807–1813 Królestwa Westfalii).

    Herford - miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, w rejencji Detmold, siedziba powiatu Herford. Leży niedaleko Bielefeldu, liczy 64 088 mieszkańców (2010).Krypta – w starożytności podziemny, sklepiony korytarz, w okresie starochrześcijańskim – sklepiona komora grobowa w katakumbach, w wiekach późniejszych – część budynku kościoła (zazwyczaj pod prezbiterium) spełniająca funkcje pochówkowe zmarłych dostojników duchownych i świeckich oraz jako miejsce przechowywania i eksponowania relikwii świętych.

    Centrum hodowli roślin XVIII[ | edytuj kod]

    W XVIII-XIX wieku miasto przeżywało ponowny rozkwit dzięki szybko rozwijającej się hodowli kwiatów i nasion. W 1834 G. Chr. Hanewald założył w Quedlinburgu pierwszą fabrykę cukru w rejencji magdeburskiej, co przyczyniło się do rozwoju przemysłu spożywczego. Nowoczesne metody hodowli, połączenie kolejowe oraz reforma rolna tzw. Flurbereinigung (pol. czyszczenie gruntu) pozwoliły na szybki rozwój takich firm nasiennych jak Gebr. Dippe AG, Heinrich Mette & Co GmbH, Rudolf Schreiber & Söhne. Firmy hodowli nasion były największym pracodawcą w owych czasach. Zatrudniały również wielu robotników sezonowych z terenów Polski.

    Wieża – w architekturze konstrukcja o wymiarach poprzecznych znacznie mniejszych od wysokości, pracująca jako wspornik utwierdzony w fundamencie, obciążony działaniem wiatru w kierunku poziomym oraz obciążeniem grawitacyjnym. Wieże miały różne funkcje, szczególnie popularne były w architekturze średniowiecznej, przede wszystkim jako wieże obronne i kościelne – zarówno wolno stojące (kampanile, dzwonnice), jak i stanowiące część budynku kościoła. W średniowiecznym zamku występowała tzw. wieża ostatniej obrony (donżon).Śląsk (śl. Ślunsk, Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Dzieli się na Dolny i Górny Śląsk. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.

    Miasto garnizonowe od 1815[ | edytuj kod]

    W latach 1815–1938 Quedlinburg był miastem garnizonowym. Od 1815 stacjonował tu 7. szwadron regimentu Kirasjerów, później dołączył do niego 7. regiment rajtarii Landwehry. Od 1859 w mieście stacjonował 67. batalion regimentu piechoty, a od 1871 165. regiment piechoty.

    Z przyczyn ekonomicznych władze miasta ubiegały się o kolejne garnizony. W 1905 przeniesiono do Quedlinburga I. i III. batalion oraz sztab 165. regimentu piechoty.

    Bad Suderode - miejscowość i gmina uzdrowiskowa w Niemczech, w kraju związkowym Saksonia-Anhalt, w powiecie Harz, wchodzi w skład wspólnoty administracyjnej Gernrode/Harz.Władysław I Herman (ur. ok. 1043, zm. 4 czerwca 1102) – książę z dynastii Piastów, władca Polski w latach 1079-1102. Młodszy syn Kazimierza I Odnowiciela i jego żony Dobroniegi.

    XX wiek[ | edytuj kod]

    I wojna światowa[ | edytuj kod]

    Podczas I wojny światowej do prac polowych wykorzystywano 17.000 jeńców wojennych z Rosji, Francji, Anglii, Belgii i Włoch, którzy przebywali w tzw. obozie Ritteranger ok. 2 km na północny wschód od miasta. Po wojnie obóz wykorzystywano jako tymczasowe zakwaterowanie dla żołnierzy carskich. Zabudowania obozu zostały spalone w 1922.

    Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    Republika Weimarska[ | edytuj kod]

    W czasie puczu Kappa-Lüttwitza w marcu 1920 w Quedlinburgu zginęło 7 żołnierzy i 14 osób cywilnych. Kolejne lata upłynęły pod znakiem hiperinflacji. W 1926 wielka fala powodziowa na Bode zniszczyła wszystkie mosty.

    W 1922 r. Quedlinburg hucznie obchodził 1000-lecie istnienia.

    Okres III Rzeszy[ | edytuj kod]

    Tysięczna rocznica śmierci króla Henryka I Ptasznika w 1936 została wykorzystana propagandowo przez nazistów. Heinrich Himmler uważał się za powtórne wcielenie Henryka I. SS zajęło kryptę św. Wiperta wraz kościół św. Serwacego. Propaganda rozpowszechniała informacje o odnalezieniu zaginionych przez wieki szczątków króla Henryka I. Powojenne badania domniemanego szkieletu Henryka I wykazały fałszerstwo.

    UNESCO (ang. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization;pol. Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury; łac. unesco – łączę się w jedno) – organizacja wyspecjalizowana ONZ, której podstawowym celem jest wspieranie współpracy międzynarodowej w dziedzinie kultury, sztuki i nauki, a także wzbudzanie szacunku dla praw człowieka, bez względu na kolor skóry, status społeczny i religię.Pucz Kappa-Lüttwitza − nieudana próba przewrotu monarchistycznego w Republice Weimarskiej w marcu 1920 roku trwająca 4 dni.

    Podczas nocy kryształowej splądrowano wiele sklepów oraz mieszkań obywateli pochodzenia żydowskiego. Wkrótce rozpoczęły się deportacje Żydów. W granicach miasta znajdowały się trzy oddziały obozów koncentracyjnych: areszt okręgowy (Kreisgerichtsgefängnis) oraz dwa obozy dla więźniów (Gefangenenlager) w hali Kleersturnhalle i na lotnisku w Quarmbeck (obecnie dzielnica Quedlinburga).

    Landwehra (niem.: Landwehr, tłum.: od Land - ziemia, kraj i Wehr - obrona = obrona krajowa, staropol.: landwerzysta) – kategoria obowiązku wojskowego drugiej kolejności i jednostki wojskowe tzw. drugiej kolejności, formowane w Prusach, Niemczech, Austro-Węgrach i Szwajcarii w XIX i XX wieku.Bode - rzeka w środkowych Niemczech o długości 167 km, położona w górach Harz. Główne miasta nad tą rzeką to Schierke, Oschersleben (Bode), Quedlinburg, Staßfurt.

    Od 1943–1944 Quedlinburg pełnił funkcję lazaretu. Przebywało tu ponad 8000 rannych. W tygodniu poprzedzającym 19 kwietnia 1945, kiedy to amerykańskie oddziały (RCT 18) zdobyły miasto, udało się wywieźć z miasta części rakiet V2, które składowano w wagonach na dworcu kolejowym. Dzięki temu miastu udało się uniknąć alianckich nalotów i bombardowań.

    Otto Grotewohl (ur. 11 marca 1894 w Brunszwiku, zm. 21 września 1964 w Berlinie Wschodnim) – wschodnioniemiecki polityk. W 1912 wstąpił do SPD. Od 1923 minister spraw wewnętrznych, a potem oświaty i sprawiedliwości w rządzie krajowym Brunszwiku. Od 1925 deputowany do Reichstagu. Po dojściu do władzy hitlerowców kilkakrotnie więziony. Przywódca SPD w radzieckiej strefie okupacyjnej po II wojnie światowej, w 1946 doprowadził do połączenia swojej partii z Komunistyczną Partią Niemiec w jedną Socjalistyczną Partię Jedności Niemiec (SED).Secesja [fr. sécession < łac. seccesio ‘odejście’] – styl w sztuce europejskiej ostatniego dziesięciolecia XIX wieku i pierwszego XX wieku, zaliczany w ramy modernizmu. Istotą secesji było dążenie do stylowej jedności sztuki dzięki łączeniu działań w różnych jej dziedzinach, a w szczególności rzemiosła artystycznego, architektury wnętrz, rzeźby i grafiki. Charakterystycznymi cechami stylu secesyjnego są: płynne, faliste linie, ornamentacja abstrakcyjna bądź roślinna, inspiracje sztuką japońską, swobodne układy kompozycyjne, asymetria, płaszczyznowość i linearyzm oraz subtelna pastelowa kolorystyka.

    NRD[ | edytuj kod]

    Po II wojnie światowej Quedlinburg znalazł się w założonym w 1945 kraju związkowym Saksonii-Anhalt, w okręgu Halle (Saale) na terenie Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD). Za czasów NRD przedsiębiorstwo Steinle und Hartung stało się największym zakładem produkującym urządzenia miernicze i klimatyzacyjne (MERTIK). Na szeroką skalę kontynuowane były również tradycje hodowli warzyw na nasiona, a w mieście utworzono Instytut Naukowo-Badawczy Nasiennictwa. Na obrzeżach miasta wybudowano osiedla robotnicze (Süderstadt, Kleers).

    Archidiecezja paderborńska (niem. Erzbistum Paderborn, łac. Archidioecesis Paderbornensis) – archidiecezja metropolitalna Kościoła rzymskokatolickiego w zachodniej części Niemiec. Powstała w roku 805 jako diecezja Paderborn. 13 siernia 1930 uzyskała status archidiecezji, a także obecną nazwę i granice.Celle - miasto powiatowe w północnej części Niemiec, w kraju związkowym Dolna Saksonia, nad rzeką Aller na południowym obrzeżu Pustaci Lüneburskiej. Jest siedzibą powiatu Celle, liczy ok. 70,7 tys. mieszkańców.

    25 lutego 1950 miasto odwiedził prezydent NRD Wilhelm Pieck. 17 czerwca 1953 robotnicy Quedlinburga i Thale przyłączyli się do ogólnonarodowych wystąpień, które zostały stłumione przez okupacyjne wojska Armii Czerwonej. 17 maja 1957 Quedlinburg odwiedził premier NRD Otto Grotewohl.

    Chociaż miasto nie zostało zbombardowane w czasie II wojny, jego zabytki znajdowały się w bardzo złym stanie, częściowo grożąc zawaleniem. Początkowe plany władz NRD, by całkowicie wyburzyć historyczne Stare Miasto i na jego miejscu urządzić plac centralny otoczony zabudowaniami z wielkiej płyty, nie zostały zrealizowane z powodu braku funduszy. Część historycznych budynków udało się uratować po 1976, dzięki pracom prowadzonym przez doświadczonych polskich restauratorów i budowniczych z Torunia.

    Henryk II Kłótnik (niem. Heinrich II. der Zänker) (ur. 951, zm. 28 sierpnia 995 w Gandersheim) – książę bawarski (955-976 i 985-995) z dynastii Ludolfingów. Syn i następca Henryka I.Restauracja (architektura) – zespół działań zmierzających do przywrócenia uszkodzonej lub zmienionej budowli jej dawniejszej formy architektonicznej, wartości artystycznej i użytkowej. Prace restauratorskie przeprowadzane są na podstawie zachowanych materiałów archiwalnych w postaci planów, zdjęć itp. z użyciem oryginalnych detali i zachowaniem ocalałych fragmentów budowli.

    Efekty eksperymentów architektonicznych z zabudową wielkopłytową na Starym Mieście widoczne są do dziś przy Marschlinger Hofe, Neuendorf i Schmalen Straße na północ od rynku. Kompletna restauracja zabytkowych budynków Starego Miasta została przeprowadzona dopiero po reunifikacji Niemiec w 1990 r.

    Okres po rewolucji 1989–1992[ | edytuj kod]

    Przebieg wydarzeń 1989 w Quedlinburgu opisano w poniższy sposób: “Jesienią 1989 w żadnym innym mieście nie uczestniczyło w demonstracjach tylu mieszkańców co w Quedlinburgu” (w stosunku do ogólnej liczby mieszkańców miasta).

    Kolumna – pionowa podpora architektoniczna o kolistym przekroju trzonu. Jeden z najstarszych i najpowszechniej stosowanych w architekturze elementów podporowo-dźwigowych pełniących funkcje konstrukcyjne, budowany od czasów starożytnych.Poczdam (niem. Potsdam, dolnołuż. Podstupim, pol. hist. Postąpin i Podstąpin) – miasto we wschodnich Niemczech, położone nad Hawelą. Stolica i największe miasto kraju związkowego Brandenburgia, wchodzące w skład obszaru metropolitalnego Berlin-Brandenburg.

    Pokojowe demonstracje organizowano w Quedlinburgu w każdy czwartek. Największe protesty miały miejsce 9 listopada 1989. kiedy to na ulice wyszło ponad 30 000 osób, które nie wiedziały jeszcze, że w tym samym czasie upadał Mur Berliński. 12 grudnia 1989 zlikwidowano komórkę ds. kryzysowych Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego (niem. Ministerium für Staatssicherheit), po uprzednim zniszczeniu wielu akt (np. z danymi na temat przynależności religijnej).

    Królestwo Westfalii – państwo niemieckie utworzone przez Napoleona Bonaparte w 1807 roku po pokoju w Tylży. W jego skład weszły terytoria utracone przez Królestwo Prus, oraz Hesję-Kassel i część Elektoratu Hanoweru. Stolicą kraju było Kassel. Królem Westfalii był brat Napoleona Hieronim Bonaparte.Chrzest Polski – zwyczajowa nazwa początku procesu chrystianizacji państwa polskiego. Proces ten został zapoczątkowany przez osobisty chrzest Mieszka I w 966 r. (najczęściej podawaną datą jest 14 kwietnia 966 r., ponieważ zgodnie z ówczesnym zwyczajem ceremonia odbywała się w Wielką Sobotę). Następnym ważnym posunięciem była budowa organizacji kościelnej na przełomie X i XI w.

    W styczniu 1990 w czasie nieplanowanej wizyty w Quedlinburgu, Helmut Kohl zapowiedział pomoc finansową dla niezbędnych prac remontowych w mieście. Wiosną 1990 władze Dolnej Saksonii przekazały miastu 100 000 dachówek na najbardziej niezbędne naprawy.

    W 1993 powróciły z USA do Quedlinburga przedmioty zrabowane ze skarbca katedralnego. W 1994 kolegiata, zamek oraz stare miasto zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO.

    Fryz – środkowy, poziomy człon belkowania z reguły leżący między architrawem i gzymsem. Bardzo często zdobiony płaskorzeźbami, był jednym z najbardziej ozdobnych elementów antycznych świątyń.Strefa Klimatów umiarkowanych – w klasyfikacji klimatów Wincentego Okołowicza jest to jedna z pięciu głównych stref klimatycznych. Obejmuje rozległą strefę klimatycznaą, dzieląca się na półkuli północnej na chłodniejszą północną i cieplejszą południową i na półkuli południowej na cieplejszą północną i chłodniejszą południową. Średnia roczna temperatura waha się od 0 °C do 10 °C, a opady atmosferyczne występują w różnych porach roku. Roczne amplitudy temperatur od około 20 °C w klimatach morskich do 45 °C w skrajnie kontynentalnych. Charakterystyczną formacją roślinną dla klimatu umiarkowanego w części chłodniejszej jest tajga, natomiast części cieplejszej lasy liściaste i mieszane (kraje Europy Środkowej i południowa, czasem też środkowa część Skandynawii). Pory roku są w tej strefie łatwo rozpoznawalne i wyznaczane przez przebieg temperatury (ciepła, wilgotna wiosna, ciepłe, zazwyczaj suche lato, chłodna, wilgotna jesień i zima, często z opadami śniegu).


    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Mur pruski jest to rodzaj ściany szkieletowej, inaczej ryglowej, ramowej lub fachówki (z niem. Fachwerk), wypełnionej murem z cegły, często mylona z szachulcem, czyli ścianą szkieletową z wypełnieniem gliniano-słomianym lub gliniano-trzcinowym. Jego konstrukcja drewniana jest widoczna, często impregnowana i może być traktowana jako element dekoracyjny. Ceglane pola elewacji, zwykle już w trakcie użytkowania budynku, mogły ulegać tynkowaniu i bieleniu, co nadawało im pozorny wygląd bielonej elewacji szachulcowej.
    Palatium (łac. wzgórze rzymskie Palatyn) – nazwa używana dla określenia starożytnego lub średniowiecznego głównego budynku zamku (niem. Palas), pałacu cesarza, króla lub biskupa. W budynku znajdowały się: sala reprezentacyjna, komnaty władcy i na ogół kaplica zamkowa.
    Ballenstedt - miasto w Niemczech, w kraju związkowym Saksonia-Anhalt, w powiecie Harz. Jest położone ok. 10 km od miasta Quedlinburg oraz ok. 15 km od Aschersleben.
    Kazimierz I Karol Odnowiciel (ur. 25 lipca 1016, zm. 19 marca 1058 w Poznaniu) – książę z dynastii Piastów, władca Polski w latach 1034-1058 (z przerwami), syn Mieszka II i Rychezy.
    Ferdinand von Quast (ur. 23 lipca 1807 w Radensleben koło Neuruppin, zm. 11 marca 1877 tamże) – niemiecki architekt i konserwator zabytków, pierwszy pruski królewski konserwator zabytków.
    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.
    Otton II (ur. 955, zm. 7 grudnia 983 w Rzymie) - król niemiecki od 973, Święty Cesarz Rzymski od 980 z dynastii Ludolfingów. Syn Ottona I i Adelajdy.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.133 sek.