Puebla (stan)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pueblastan w środkowo-wschodnim Meksyku. Graniczy ze stanami: Veracruz (na wschodzie); Hidalgo, México, Tlaxcala i Morelos (na zachodzie) oraz z Guerrero i Oaxacą (na południu).

Jabłoń domowa (Malus domestica Borkh.) – gatunek rośliny z rodziny różowatych. Jest to gatunek który powstał w wyniku samoczynnego krzyżowania dwóch dziko rosnących na Kaukazie jabłoni - Malus pumila Mill. oraz Malus sylvestris Mill., a następnie w wyniku działań hodowlanych człowieka uzupełnionego o geny kilku innych naturalnie występujących w Azji i Europie gatunków. Należy do najbardziej popularnych w uprawie drzew owocowych w strefie klimatu umiarkowanego.Ziemniak, kartofel, psianka ziemniak (Solanum tuberosum L.) – gatunek byliny należący do rodziny psiankowatych. Nazwa ”ziemniak” odnosi się zarówno do całej rośliny, jak i do jej jadalnych, bogatych w skrobię bulw pędowych, z powodu których gatunek jest uprawiany na masową skalę. Roślina wywodzi się z Andów, gdzie udomowiono ją ok. 8 tysięcy lat temu. Ziemniak został przywieziony do Europy w końcu XVI wieku, w ciągu następnych stuleci stał się integralną częścią wielu kuchni z całego świata. Obecnie jest czwartą pod względem produkcji rośliną uprawną (po pszenicy, ryżu i kukurydzy).

Podział administracyjny[ | edytuj kod]

Puebla dzieli się na 217 gmin (hiszp. municipios).

 Zapoznaj się również z: Lista gmin w stanie Puebla.

Historia[ | edytuj kod]

Znaleziska archeologiczne wskazują na obecność człowieka na tym terenie ok. 6000 p.n.e., były to stałe osiedla, których mieszkańcy zajmowali się uprawą roli. Od 1000 p.n.e. swój wpływ na ten rejon wywiera cywilizacja Olmeków. Ok. 300 n.e. istniała tutaj kultura Teotihuacán (głównie w Choluli). W północnej części Puebli rozwinęła się cywilizacja Totonaków. Ok. 900 n.e. Mistekowie opanowują Cholulę. W XII w. przybywa tu grupa Toltecko-Cziczimecka, która opuściła swoją wcześniejszą siedzibę w Tuli. Od XIV w. regionem żądzą niepodzielnie Aztekowie.

Meksyk (hiszp. México) – stan w południowo-środkowym Meksyku. Graniczy ze stanami: Hidalgo (na północy), Tlaxcala i Puebla (na wschodzie), Morelos i Guerrero (na południu), Michoacán (na zachodzie).Bitwa pod Pueblą – starcie zbrojne, które miało miejsce 5 maja 1862 r. w trakcie francuskiej interwencji w Meksyku (1861–1867).

W 1519 do Meksyku przybywa ekspedycja Hernána Cortésa. Hiszpanie zajmują Huejotzingo i Cholulę a miejscową ludność pacyfikują. Ok. 1520 r. konkwistadorzy opanowują większość ważnych osad w regionie. Po upadku Imperium Azteków Hiszpanie opanowują resztę terytorium Puebli. W 1524 roku konkwistadorzy otrzymują duże nadania ziemi, którą biorą w posiadanie w ramach tzw. systemu encomienda. Encomiendy opierały się na niewolniczej pracy Indian, którzy pracowali przy uprawie roli albo w kopalniach. Pod koniec XVI w. rozwija się hodowla bydła, uprawa trzciny cukrowej i produkcja jedwabiu. Od 1524 franciszkanie prowadzą intensywną akcję nawracania Indian na katolicyzm.

Osioł – ssak z rodziny koniowatych. Charakteryzuje się dużą głową, długimi uszami, cienkim ogonem z kitą na końcu, małymi wymaganiami pokarmowymi i odpornością na brak wody.Olmekowie to umowna nazwa używana dla określenia plemion zamieszkujących Mezoamerykę od momentu przejścia z koczowniczego na osiadły tryb życia (ok. 2000 r. p.n.e.). Plemiona te osiadły na nadbrzeżach rzek i jezior od Zatoki Meksykańskiej aż do górzystych terenów w głębi lądu i wykształciły kulturę o wielu wspólnych cechach.

Na początku XVII w. Puebla była głównym ośrodkiem włókienniczym w Nowym Świecie. W 1640 r. do Puebli przybywa pierwsza prasa drukarska, sam region staje się głównym ośrodkiem rolniczym, rzemieślniczym i handlowym Nowej Hiszpanii. Dramatycznie spadła liczba ludności indiańskiej, która nie wytrzymuje niewolniczej pracy w kopalniach i na roli a dodatkowo nie jest odporna na europejskie choroby.

José María Morelos y Pavón (ur. 30 września 1765 w Valladolid; zm. 22 grudnia 1815 w Ecatepec de Morelos) – meksykański ksiądz katolicki, jeden z głównych przywódców walk o niepodległość Meksyku okresu 1811-1815, proboszcz parafii w Carácuaro.Tehuacán – miasto w Meksyku, i siedziba gminy o tej samej nazwie w stanie Puebla. Jest to drugie co do wielkości miasto w tym stanie po stolicy o tej samej nazwie. Leży w południowo-wschodniej części stanu w dolinie Tehuacán, w pobliżu granic z Oaxaca i Veracruz. W 2005 roku miasto to zamieszkiwało 260 923 osób.

W 1811 r. do Puebli dociera ruch niepodległościowy (na którego czele stał José María Morelos), ale powstańcy nie zdołali pokonać silnego oporu stawianego przez oddziały rojalistów. Do 1821 r. żadna ze stron nie zdobyła dominującej pozycji, dopiero armia poprowadzona przez Agustína de Iturbide zdołała pokonać wojska kolonialne i opanować Pueblę. W 1821 r. Puebla staje się częścią niepodległego Meksyku.

Encomienda (hiszp. encomendar: powierzać) – system niewolniczego gospodarowania i kontroli nad ludnością indiańską na podbitych przez Hiszpanię posiadłościach kolonialnych w Ameryce Łacińskiej w XVI-XVIII w.Atlixco – miasto w Meksyku, w stanie Puebla, położone w bliskim sąsiedztwie wulkanu Popocatépetl. Znajduje się na wysokości 1830 m n.p.m.; klimat umiarkowany i ciepły, latem wilgotny i deszczowy. W okolicy rozwija się rolnictwo, które w coraz większym stopniu pochłania tereny leśne.

Praktycznie do 1867 Puebla była miejscem ciągłych walk o władzę nad krajem. Poszczególni pretendenci musieli opanować Pueblę aby rządzić Meksykiem, ze względu na jej strategiczne położenie w centrum kraju. 5 maja 1862 miała tu miejsce wygrana przez Meksykanów Bitwa pod Pueblą, gdzie pokonano armię francuską. Starcie to miało duże znaczenie moralne dla młodego narodu, który do tej pory ponosił same klęski (m.in. przegrana wojna ze Stanami Zjednoczonymi w 1848) i jest do dzisiaj obchodzone jako jedno ze świąt narodowych. Ostatecznie po pokonaniu interwencyjnych wojsk francuskich w 1867 roku Benito Juárez jako przywódca stronnictwa liberałów zaprowadza długo oczekiwany okres pokoju.

Hidalgo – stan położony w środkowym Meksyku. Graniczy ze stanami Tlaxcala, México, Querétaro, San Luis Potosí, Veracruz oraz Pueblą. Stolicą stanu jest miasto Pachuca. Nazwa stanu pochodzi od przywódcy walk o niepodległość Meksyku – księdza Miguela Hidalgo y Costilli.Tula (także Tollan, Tollan-Xicocotitlan) – zachowane ruiny miasta Tolteków, w środkowym Meksyku, w zachodniej części stanu Hidalgo. Miasto zostało założone w IX wieku jako Tollan (Wśród sitowia). Miejsce założenia miasta miało charakter obronny, otoczone było z trzech stron ścianami wąwozu, którego dnem płynęła rzeka. Największy rozkwit przeżyło w X wieku, kiedy to liczyło dziesiątki tysięcy mieszkańców i zajmowało obszar 16 km. Było centrum kulturowym Mezoameryki. Zniszczone w XII wieku przez plemiona Chichimeków. Przetrwało do podboju Meksyku przez Hiszpanów jako zależne od Azteków małe miasto-państwo. Obecnie znajduje się w nim park archeologiczny związany ze sztuką Tolteków.

Po śmierci Juareza władzę przejmuje Porfirio Diaz, który w czasie swoje dyktatorskich rządów promuje program rozwoju gospodarczego, głównie dzięki kapitałowi zagranicznemu. Z polityki tej skorzystała także Puebla, która swój rozwój zawdzięczała rolnictwu, hodowli bydła oraz włókiennictwu. Dodatkowo wybudowane zostały liczne połączenia kolejowe i drogowe co ułatwiło wymianę handlową.

Fasola (Phaseolus L.) – rodzaj roślin jednorocznych lub bylin należący do rodziny bobowatych. Pochodzi z Ameryki Południowej i do Europy dotarła po odkryciu Ameryki przez Krzysztofa Kolumba. Do rodzaju tego, liczącego ponad 30 gatunków, należą jedne z ważniejszych roślin uprawnych. W Polsce nie rosną dziko, wyłącznie jako rośliny uprawne. Gatunkiem typowym jest Phaseolus vulgaris.Cholula (Cholula de Rivadavia) – miasto w Meksyku położone w stanie Puebla. W indiańskim języku nahuatl miasto nosiło nazwę Cholöllan lub Chol-öl-tlan co oznacza "miejsce ucieczki, w którym spada woda". Cholula jest położona 15 km na zachód od miasta Puebla na wysokości 2135 metrów nad poziomem morza i dzieli się na trzy jednostki administracyjne: Santa Isabel, San Andrés Cholula i San Pedro Cholula. San Pedro Cholula zamieszkuje ok. 100 tys. ludzi, San Andrés Cholula liczy 50 tys. mieszkańców. Santa Isabel ma natomiast charakter bardziej rolniczy.

W 1910 r. rozpoczyna się rewolucja meksykańska. Na terenie Puebli znowu toczyły się zacięte walki. Chłopi również powstali przeciwko niesprawiedliwej strukturze własności, ich walkę koordynował słynny przywódca – Emiliano Zapata. Po wyjaśnieniu sytuacji politycznej w kraju chłopi zostali spacyfikowani a ich żądania zostały spełnione dopiero w latach 30. przez Lazaro Cardenasa.

Morelos – stan w środkowym Meksyku. Graniczy ze stanami: Meksyk (na północy i zachodzie), stanem federalnym (Districto Federal) na północy, Puebla (na wschodzie) i Guerrero (na południu).Meksyk (Meksykańskie Stany Zjednoczone, hiszp. México, Estados Unidos Mexicanos, Méjico, nah. Mēxihco) – kraj w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze Stanami Zjednoczonymi (na północy), z Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu), Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie) oraz z Gwatemalą i Belize (na południu i południowym wschodzie).

Po rewolucji Puebla w dalszym ciągu pozostawała rolniczym stanem a jej wiejscy mieszkańcy w dużej części cierpieli ubóstwo. Wiejskie obszary tylko w niewielkiej części korzystały z owoców wzrostu gospodarczego.

Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




Warto wiedzieć że... beta

Acatlán de Osorio – miasto i siedziba gminy w Meksyku, w stanie Puebla. Leży w południowo-wschodniej części stanu w dolinie Tehuacán, w pobliżu granicy z Oaxaca i Guerrero. Nazwa miast jest kombinację słów z języka nachuatl ácatl (czerwony), tlan (ziemia), oraz od nazwiska jednego z zasłużonych ludzi pułkownkia Don Joaquína de Osorio. W 2005 roku miasto to zamieszkiwało 32 521 osób.
Augustyn I Kosma Damian de Iturbide y Arámburu, hiszp. Agustín I Cosme Damián de Iturbide y Arámburu (ur. 27 września 1783 w Morelii, zm. 19 lipca 1824 w Padillii) – meksykański wojskowy, dyktator, polityk. Po wygranej wojnie z Hiszpanią w 1822 ogłosił się cesarzem.
Sosna (Pinus L. 1753) – rodzaj roślin z rodziny sosnowatych (Pinaceae Lindl.) obejmujący niemal 115 gatunków drzew i krzewów. Występują przeważnie w strefie klimatu umiarkowanego półkuli północnej, choć niektóre gatunki rosną również w strefach cieplejszych (tu jednak zwykle w górach). W Ameryce Środkowej najdalej na południe sięgają do Gwatemali, Salwadoru i Nikaragui, zaś w Azji do Archipelagu Malajskiego. Jedyne naturalne stanowisko na półkuli południowej znajduje się na Sumatrze (P. merkusii).
Guerrero – stan położony w południowo-zachodnim Meksyku nad Oceanem Spokojnym. Graniczy ze stanami Michoacán, México, Morelos, Puebla oraz Oaxaca. Stolicą stanu jest miasto Chilpancingo.
Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
Rewolucja meksykańska – ogólna nazwa wydarzeń zachodzących w Meksyku w latach 1910-1917. Choć w rewolucji brali udział przedstawiciele wszystkich klas społecznych (burżuazja, warstwy średnie, robotnicy oraz chłopi) jej symbolami stali się chłopscy przywódcy Pancho Villa i Emiliano Zapata. W 1917 przyjęto nową, rozszerzającą prawa rolne i pracownicze, konstytucję. Uznaje się, że jej uchwalenie zakończyło wojnę domową, choć walki wojsk rządowych z Zapatą trwały do 1919, a z Villą nawet o rok dłużej.
Jedwab – włókno pochodzenia zwierzęcego (białkowe) uzyskiwane z kokonu jedwabnika morwowego lub jedwabnika dębowego. Światowa produkcja jedwabiu na poziomie ok. 50 000 ton rocznie jest bardzo niewielka i stanowi zaledwie 0,2% całej produkcji włókien.

Reklama