Protar

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Schemat Protara z 1890 r.

Protar – seria obiektywów fotograficznych zaprojektowanych w zakładach Zeissa przez Paula Rudolpha w latach 1890–93, początkowo nosząca nazwę Anastigmat, uważana za pierwsze nowoczesne obiektywy. Po zaprojektowanym nieco wcześniej obiektywie Rossa był to drugi anastygmat. Był to pierwszy obiektyw, którego podstawowe cechy (poprawione: podłużna i poprzeczna aberracja chromatyczna, aberracja sferyczna, koma, dystorsja, krzywizna pola i astygmatyzm) są określane jako dobre.

Przysłona fotograficzna, przesłona – część obiektywu regulująca wielkość otworu na drodze strumienia światła. Stosowana najczęściej w obiektywach fotograficznych i obiektywach kamer filmowych. Zwykle ma postać nachodzących na siebie metalowych listków, liczba listków przysłony i stopień jej otwarcia, bądź zamknięcia, mają wpływ na kształt bokeh.Anastygmat – obiektyw fotograficzny ze skorygowaną aberracją, komą i astygmatyzmem. Pierwszym obiektywem tego typu był powstały około 1866 koncentryczny obiektyw Rossa, bardziej znanymi, jaśniejszymi i bardziej udanym były zaprojektowane w latach 1890-1893 przez Paula Rudolpha z zakładów Zeissa obiektywy serii początkowo znanej jako Anastigmaty (później przemianowane na Protary). Praktycznie wszystkie współczesne obiektywy fotograficzne sa anastygmatami.

Asymetryczny obiektyw składał się z dwóch różnych elementów z przesłoną pomiędzy nimi. W patencie podstawowa wersja obiektywu została opisana jako zbudowana z dwóch dubletów; zastrzeżono także drugą wersję, w której tylny element mógł składać się z trzech klejonych soczewek. Przedni element określany był jako „stary achromat”, a tylny jako „nowy achromat”. Podstawowy projekt był bardzo elastyczny i mógł być modyfikowany w różny sposób. Seria obiektywów zaprojektowana przez Rudolpha miała różne ogniskowe i jasność, począwszy od portretowego obiektywu z przesłoną f/4,5, skończywszy na szerokokątnym obiektywie pejzażowym z przesłoną f/18:

Tessar (tryplet czterosoczewkowy) - obiektyw fotograficzny składający się z czterech soczewek umieszczonych w trzech grupach zaprojektowany w zakładach Carl Zeiss przez Paula Rudolpha w 1902. Nazwa Tessar pochodzi z greckiego tessares (cztery) i oznacza cztery soczewki użyte w konstrukcji obiektywu. Tessar powstał jako rozwinięcie wcześniejszych konstrukcji Rudolpha i wbrew spotykanym opiniom nie jest on rozwinięciem trypletu Cooka.Achromat – układ optyczny (np. obiektyw), grupa dwóch soczewek - skupiającej i rozpraszającej - zrobionych z gatunków szkła o różnej dyspersji (np. szkła kronowego i flintowego) połączonych razem. Umożliwia korekcję aberracji chromatycznej dla światła o dwóch określonych długościach fal (zazwyczaj dla światła czerwonego i niebieskiego). Dla światła o innych długościach fal aberracja nie zostaje całkowicie wyeliminowana, ale znacznie zmniejszona (jest to tzw. chromatyzm wtórny).

Obiektywy tego typu były także produkowane na licencji przez inne zakłady, takie jak: Baush and Lomb, Krauss, Ross, Fritsch, Koristka i Suter. Do 1900 roku sprzedano ponad 100,000 Protarów w różnych wersjach, pomimo jego dużej popularności w miarę opracowywania nowych i lepszych konstrukcji takich jak Planar, Unar i Tessar były one wycofywane ze sprzedaży. Katalog Zeissa z 1901 roku zawierał już tylko modele IIa, IIa i V, a w 1910 roku tylko modele IIIa i V pozostały w sprzedaży. W 1900 roku Zeiss stracił także prawo do używania nazwy Anastigmat i obiektywy otrzymały nową nazwę – Protar. Jedynym Protarem, który produkowano jeszcze w latach 30. XX wieku był Series V, który pozostał popularnym profesjonalnym obiektywem szerokokątnym.

Paul Rudolph (ur. 1858, zm. 1935) - niemiecki fizyk, projektant obiektywów w firmach Carl Zeiss i Hugo Meyer. Zaprojektował między innymi takie obiektywy Protar (1889/90), Zeiss Planar (1986/7), Unar (1899), Tessar (1902) czy Plasmat (1918).Aberracja chromatyczna, chromatyzm – cecha soczewki lub układu optycznego, wynikająca z różnych odległości ogniskowania (ze względu na różną wartość współczynnika załamania) dla poszczególnych barw widmowych światła (różnych długości fali światła). W rezultacie występuje rozszczepienie światła, które widoczne jest na granicach kontrastowych obszarów pod postacią kolorowej obwódki (zobacz zdjęcie obok).

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Michael R. Peres (red): Focal Encyclopedia of Photography. Focal Press, 2007, s. 168. ISBN 0-240-80740-5. (ang.)
  2. Rudolph Kingslake: Lens Design Fundamentals. Academic Press, 2010, s. 400. ISBN 978-0-12-374301-5. (ang.)
  3. Rudolf Kingslake: A history of the photographic lens. Boston: Academic Press, 1989, s. 82–83. ISBN 0-12-408640-3. (ang.)
  4. R. E. Jacobson: The Manual of Photography: Photographic and Digital Imaging. Focal Press, 2000, s. 86–88. ISBN 0-240-51574-9. (ang.)

Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Bausch & Lomb Lenses. Part 3 (Zdjęcia i historia Protarów z fabryki Baush and Lomb) (ang.). [dostęp 2011-09-09].
  • Carl Zeiss AG - niemiecka firma produkująca różnorodny sprzęt optyczny. Od kilkudziesięciu lat zajmuje się także opracowywaniem i produkcją współrzędnościowych maszyn pomiarowych. Znana z wysokiej jakości wyrobów. Założona w 1846 przez Carla Zeissa, Ernsta Abbe i Otto Schotta w Jenie. Wyroby firmy to m.in. obiektywy fotograficzne, soczewki, okulary, szkła kontaktowe, lunety, lornetki, teleskopy, mikroskopy a nawet środki do czyszczenia optyki oraz mikrosilniki spalinowe JENA (głównie samozapłonowe) dla modelarzy. Częścią koncernu jest Carl Zeiss Sports Optics GmbH.Koma lub aberracja komatyczna - w optyce jedna z aberracji optycznych czyli wad układów optycznych. Polega na tym, że wiązka promieni świetlnych wychodząca z punktu położonego poza osią optyczną tworzy po przejściu przez układ plamkę w kształcie przecinka lub komety. Stopień zniekształcenia jest tym większy im dalej od osi optycznej układu znajduje się źródło światła. Obiektyw lub układ optyczny wolny od komy nazywa się aplanatem.




    Warto wiedzieć że... beta

    Aberracja sferyczna – cecha soczewki, układu optycznego, obiektywu lub zwierciadła sferycznego, polegająca na odmiennych długościach ogniskowania promieni świetlnych ze względu na ich położenie pomiędzy środkiem a brzegiem urządzenia optycznego – im bardziej punkt przejścia światła zbliża się ku brzegowi urządzenia (czyli oddala od jego osi optycznej), tym bardziej uginają się promienie świetlne.
    Obiektyw fotograficzny – układ optyczny (ewentualnie pojedyncza soczewka), który w aparacie fotograficznym tworzy na matówce, błonie fotograficznej albo światłoczułej matrycy CCD lub CMOS obraz widzianych obiektów.
    Dystorsja, dystorsja pola – wada optyczna układu optycznego polegająca na różnym powiększeniu obrazu w zależności od jego odległości od osi optycznej instrumentu.
    Dublet – w optyce wieleloznaczny termin oznaczający układ optyczny składający się z dwóch elementów lub grup. Określenie dublet może być użyte do opisania:

    Reklama