Prohor

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
.mw-parser-output .infobox.duchowny-ksiadz .naglowek{color:white;background:black}.mw-parser-output .infobox.duchowny-biskup .naglowek{color:white;background:#E56DC4}.mw-parser-output .infobox.duchowny-patriarcha .naglowek{color:white;background:#BA55D3}.mw-parser-output .infobox.duchowny-kardynal .naglowek{color:white;background:#FF2400}.mw-parser-output .infobox.duchowny-papiez .naglowek{color:black;background:gold}.mw-parser-output .infobox.duchowny-cywil .naglowek{color:black;background:#C0C0C0}.mw-parser-output .infobox.duchowny-ksiadz .naglowek a{color:#a7d4ff}

Prohor (łac. Prohorius) – domniemany pierwszy biskup krakowski z drugiej połowy X w.

Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.Stanisław Szczur (ur. 24 lutego 1955 w Krośnie , zm. 11 listopada 2010 w Rabce-Zdroju) – polski historyk mediewista, profesor doktor habilitowany, do roku 2006 wykładowca na Uniwersytecie Jagiellońskim, ekspert w zakresie inkunabułów i starodruków.

Historia badań[ | edytuj kod]

Imię Prohora (Prohorius) pojawia się w najstarszych katalogach biskupów krakowskich (znanych z redakcji z XIII, a może XII w.) jako pierwszego w ich szeregu. Przy jego imieniu podawana jest (jednak nie w najstarszej znanej redakcji katalogu) data 969, a jego następcy, Prokulfa 986, dając w ten sposób domniemany okres pontyfikatu Prohora. Jednak interpretacja zapisu w kronice Thietmara pochodzącej z początku XI w. o powołaniu w 1000 arcybiskupstwa gnieźnieńskiego, któremu podporządkowano trzech biskupów, w tym krakowskiego Poppona (trzeciego w szeregu biskupów wymienionych w katalogach) zaowocowała licznymi rozważaniami historyków na temat historyczności Prohora i jego następcy.

Henryk Łowmiański (ur. 22 sierpnia 1898 w Daugadzie k. Wiłkomierza, zm. 4 września 1984 w Poznaniu) – polski historyk, mediewista, autor m.in. monumentalnych Początków Polski (w sześciu tomach, tom VI wydano już po śmierci autora).Auch, gask. Aush – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Midi-Pyrénées. Jest prefekturą departamentu Gers. Położone jest nad rzeka Gers.

Część badaczy uznaje, że zapis Thietmara nie wyklucza istnienia biskupstwa krakowskiego w drugiej połowie X w., które w 1000 zostało jedynie podporządkowane nowemu metropolicie (m.in. Jerzy Wyrozumski i Dariusz Andrzej Sikorski). Zgodnie z tą interpretacją Prohor i Prokulf byli biskupami krakowskimi, a biskupstwo to mogło powstać jeszcze za czeskiego panowania w Krakowie. Za biskupów krakowskich uważali ich wcześniej m.in. Wojciech Kętrzyński i Karol Buczek (który uznawał ich za biskupów misyjnych za rządów młodego Bolesława Chrobrego w Krakowie).

Biskupi krakowscy − biskupi diecezjalni i biskupi pomocniczy diecezji, a następnie (od 1925) archidiecezji krakowskiej.Władysław Henryk Franciszek Abraham (ur. 10 października 1860 w Samborze, zm. 15 października 1941 we Lwowie) – polski prawnik i uczony.

Z kolei inni badacze uznają, iż zapis Thietmara oznacza, że biskupstwo krakowskie powstało w 1000 i w związku z tym należy szukać innej interpretacji zapisków z katalogów. Władysław Abraham wysnuł teorię, zgodnie z którą Prohor i Prokulf byli biskupami morawskimi (ołomunieckimi) – biskupstwo takie niewątpliwie istniało w X w. i mogło obejmować także Kraków, natomiast żadne inne źródło nie wymienia imion pierwszych jego biskupów. Tę teorię poparł później Gerard Labuda.

Archidiecezja ołomuniecka – archidiecezja Kościoła rzymskokatolickiego w Czechach, z siedzibą w Ołomuńcu. Pełni rolę archidiecezji metropolitalnej metropolii morawskiej. Dzięki staraniom przyszłego króla Czech Wratysława II została erygowana w 1063 r., początkowo jako diecezja w ramach metropolii Moguncji. W 1344 r. została przeniesiona do metropolii praskiej. 5 grudnia 1777 r. została podniesiona do rangi archidiecezji. Obecne granice uzyskała w 1996 r.Jerzy Lesław Wyrozumski (ur. 7 marca 1930 w Trembowli) – historyk, profesor nauk humanistycznych, specjalizujący się w dziejach średniowiecza, były pracownik Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prezes Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, sekretarz generalny Polskiej Akademii Umiejętności, członek zarządu Kasy im. Józefa Mianowskiego – Fundacji Popierania Nauki. Członek Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów.

W przeszłości Prohor i Prokulf łączeni byli także z obrządkiem słowiańskim – w tym wypadku założenie biskupstwa krakowskiego miało być związane z misją metodiańską i mieć miejsce na przełomie IX i X w. (natomiast w roku 1000 faktycznie już by nie istniało). Taką wersję przyjmowali Karol Potkański i Jerzy Widajewicz (ten ostatni jednak z obrządkiem słowiańskim wiązał tylko Prohora, a Prokulfa uważał za duchownego niemieckiego pochodzenia). Henryk Łowmiański sugerował, że Prohor i Prokulf mogli być w praktyce jedną osobą, której imię rozdzielono wskutek aliteracji (Proc-horius), a rzeczony Prohor miał być biskupem w Krakowie podległym metropolicie bułgarskiemu, jednak w końcu X w.

Dariusz Andrzej Sikorski – polski historyk, mediewista. Doktorat pod kierunkiem Jerzego Strzelczyka w 1999 (Wpływy anglosaskie na skryptoria kontynentalne do końca IX wieku) w Instytucie Historii UAM, habilitacja tamże w 2011 (Kościół w Polsce za Mieszka I i Bolesława Chrobrego (Rozważania nad granicami poznania historycznego)). Pracownik naukowy Zakładu Historii Średniowiecznej w Instytucie Historii UAM. Zajmuje się historią średniowieczną (Polska do XII w.; historia Słowiańszczyzny zachodniej, Francji, Niemiec i Wysp Brytyjskich), historią historiografii, metodologią historii oraz antropologią historyczną.Ryt słowiański, głagolicki lub cyrylo-metodiański – słowiańska forma liturgii św. Piotra stworzona przez świętych Cyryla i Metodego.

Pojawiały się także inne, mniej popularne teorie, zgodnie z którymi Prohor i Prokulf mieli być postaciami obcymi, połączonymi w katalogach z późniejszymi biskupami krakowskimi przypadkowo. Alfons Parczewski zwrócił uwagę na podobieństwo imion Prokora i Prokulfa z imionami biskupów Auch we Francji z VI w.: Porchariusa i Prokulejana. Z kolei Tadeusz Poklewski dopatrzył się podobieństwa do imion biskupów Chalon-sur-Saône z drugiej połowy X i początku XI w.: Frotgariusa, Radulphusa i Lambertusa (w tym ostatnim przypadku chodzi badaczowi o zbieżność z kolejnym biskupem krakowskim poświadczonym jedynie w katalogach, Lambertem).

Karol Buczek ps. Karb, Kaszowski (ur. 26 października 1902, zm. 6 lipca 1983) – polski historyk-mediewista, redaktor, działacz ludowy. Chalon-sur-Saône – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Burgundia-Franche-Comté, w departamencie Saona i Loara.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Sikorski 2011 ↓, s. 130–132, 136.
  2. Labuda 1994 ↓, s. 86–87.
  3. Wyrozumski 1994 ↓, s. 121–122, 130.
  4. Wyrozumski 1992 ↓, s. 71–72, 75.
  5. Sikorski 2011 ↓, s. 146–148.
  6. Wyrozumski 1994 ↓, s. 127–130.
  7. Wyrozumski 1992 ↓, s. 79.
  8. Sikorski 2011 ↓, s. 131–136.
  9. Wyrozumski 1994 ↓, s. 122, 124–126.
  10. Sikorski 2011 ↓, s. 130–136, 139–141.
  11. Szczur 1994 ↓, s. 21–22.
  12. Wyrozumski 1994 ↓, s. 123, 125–127.
  13. Szczur 1994 ↓, s. 17–18.
  14. Wyrozumski 1994 ↓, s. 122–123, 126.
  15. Wyrozumski 1992 ↓, s. 72–73.
  16. Wyrozumski 1994 ↓, s. 127.
  17. Labuda 1994 ↓, s. 87.
  18. Szczur 1994 ↓, s. 20.
  19. Wyrozumski 1992 ↓, s. 81.
  20. Sikorski 2011 ↓, s. 136–138.
  21. Wyrozumski 1994 ↓, s. 124.
  22. Sikorski 2011 ↓, s. 138–139.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Dariusz Andrzej Sikorski: Kościół w Polsce za Mieszka I i Bolesława Chrobrego: Rozważania nad granicami poznania historycznego. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2011, seria: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Seria Historia. 216. ISBN 978-83-232-2259-0.
  • Stanisław Szczur: Misja cyrylo-metodiańska w świetle najnowszych badań. W: Chrystianizacja Polski południowej. Materiały sesji naukowej odbytej 29 czerwca 1993 roku. Kraków: 1994, s. 7–23, seria: Rola Krakowa w Dziejach Narodu. 13. ISBN 83-86077-81-6.
  • Gerard Labuda: Czeskie chrześcijaństwo na Śląsku i w Małopolsce w X i XI wieku. W: Chrystianizacja Polski południowej. Materiały sesji naukowej odbytej 29 czerwca 1993 roku. Kraków: 1994, s. 73–98, seria: Rola Krakowa w Dziejach Narodu. 13. ISBN 83-86077-81-6.
  • Jerzy Wyrozumski: Zagadnienie początków biskupstwa krakowskiego. W: Chrystianizacja Polski południowej. Materiały sesji naukowej odbytej 29 czerwca 1993 roku. Kraków: 1994, s. 73–98, seria: Rola Krakowa w Dziejach Narodu. 13. ISBN 83-86077-81-6.
  • Jerzy Wyrozumski: Dzieje Krakowa. T. 1: Kraków do schyłku wieków średnich. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1992. ISBN 83-08-02057-7.
  • Thietmar z Merseburga (imię to odpowiada współczesnemu Dietmar; ur. 25 lipca 975 prawdopodobnie w Walbeck, zm. 1 grudnia 1018 w Merseburgu) – biskup merseburski, kronikarz, autor kroniki Thietmara, ważnego źródła historii Niemiec i Polski.Święty Cyryl, właśc. Konstantyn, cs. Rawnoapostolnyj Kiriłł, uczitiel Słowienskij (ur. ok. 827, zm. 14 lutego 869) i Święty Metody, właśc. Michał, cs. Rawnoapostolnyj Miefodij, uczitiel Słowienskij (ur. ok. 815, zm. 6 kwietnia 885) , Bracia Sołuńscy, misjonarze. Prowadzili w IX wieku misje chrystianizacyjne, m.in. na ziemiach zamieszkanych przez Słowian. Twórcy rytu słowiańskiego, święci Kościoła katolickiego i prawosławnego nazywani apostołami Słowian (gr. Άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος ιεραπόστολοι των Σλάβων) i apostołami Bułgarii.




    Warto wiedzieć że... beta

    Gerard Labuda (ur. 28 grudnia 1916 w Nowej Hucie koło Kartuz, zm. 1 października 2010 w Poznaniu) – polski historyk, mediewista. Specjalność naukowa: historia powszechna i historia Polski; historia słowiańszczyzny zachodniej w tym historia Pomorza i Kaszub; wydawca źródeł skandynawskich i anglosaskich do historii Słowian zachodnich; historia kultury i cywilizacji, metodologia badań historycznych. Rektor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w latach 1962-1965. W latach 1984-1989 wiceprezes PAN; w latach 1989-1994 prezes PAU, następnie jej prezes honorowy. Członek Rady Konsultacyjnej przy Przewodniczącym Rady Państwa PRL. Mieszkał w Poznaniu.
    Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.
    Karol Potkański (ur. 16 kwietnia 1861 w Prędocinku koło Radomia, zm. 16 sierpnia 1907 w Krakowie) – polski historyk, profesor UJ, etnograf, badacz regionu, taternik.

    Reklama