Proces jednostkowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Proces jednostkowy – w inżynierii produkcji jest to elementarna część składowa procesu wytwórczego, w którym surowce są przetwarzane w produkty.

Alkoholiza - reakcja chemiczna podwójnej wymiany, zachodząca między alkoholem a innym związkiem organicznym, najczęściej estrem, dająca w wyniku inną parę alkohol-ester.Reakcja chemiczna – każdy proces, w wyniku którego pierwotna substancja zwana substratem przemienia się w inną substancję zwaną produktem. Aby cząsteczka substratu zamieniła się w cząsteczkę produktu konieczne jest rozerwanie przynajmniej jednego z obecnych w niej wiązań chemicznych pomiędzy atomami, bądź też utworzenie się przynajmniej jednego nowego wiązania. Reakcje chemiczne przebiegają z reguły z wydzieleniem lub pochłonięciem energii cieplnej, promienistej (alfa lub beta) lub elektrycznej.

W inżynierii chemicznej pojęcie oznacza etap procesu technologicznego, jakim jest określona reakcja chemiczna. Tak zdefiniowane procesy jednostkowe są klasyfikowane według rodzaju reakcji, według rodzaju faz, w których zachodzą, lub według warunków prowadzenia procesu. Dla poszczególnych procesów są opisywane najlepsze dostępne techniki (BAT). W technologii chemicznej organicznej wyróżnia się np. procesy:

Surowiec – materiał przeznaczony do dalszej przeróbki. Surowce są produktami przemysłu wydobywczego, rolnictwa, leśnictwa lub powstają w wyniku przerobu odpadów.Inżynieria produkcji – dyscyplina inżynieryjna zajmująca się zasadami projektowania wyrobów i procesów, jak również podstawami sterowania, eksploatacji, organizacji i zarządzania procesami wytwarzania.
  • sulfonowania,
  • halogenowania,
  • nitrowania,
  • acylowania,
  • utleniania,
  • redukcji,
  • alkilowania,
  • estryfikacji,
  • hydrolizy,
  • alkoholizy,
  • kondensacji ,
  • diazowania,
  • polimeryzacji, w tym poliaddycji i polikondensacji,
  • fermentacji.
  • W niektórych źródłach pojęcie proces jednostkowy bywa stosowane zamiennie z pojęciem operacja jednostkowa.

    Estryfikacja – reakcja chemiczna, w wyniku której powstają estry. Najczęściej zachodzi ona pomiędzy kwasami (głównie karboksylowymi) i alkoholami (szerzej: związkami zawierającymi grupę hydroksylową), niemniej możliwe i często stosowane są inne metody syntezy estrów np. z bezwodników czy chlorków kwasowych.Acylowanie, acylacja – reakcja chemiczna polegająca na wprowadzeniu do cząsteczki związku chemicznego grupy acylowej. Acylowanie jest ważną reakcją w chemii organicznej, wykorzystywaną do otrzymywania pochodnych acylowych (np. ketonów, estrów lub amidów), zabezpieczania innych grup funkcyjnych (szczególnie grup aminowych i grup hydroksylowych).

    Za przykłady procesów jednostkowych uznaje się np. montaż karoserii samochodu, cięcie drewna okrągłego na deski, wypalanie ceramiki w piecu czy transport części niezbędnych do wykonania produktu między zakładami produkcyjnymi.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Leksykon naukowo-techniczny. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne (wyd. 4 popr.), 1989, s. 735, seria: P-Ż.
    2. Zespół Specjalistów Technicznej Grupy Roboczej ds. Przemysłu Chemicznego: Chemikalia organiczne głęboko przetworzone (pol.). W: Najlepsze Dostępne Techniki (BAT); Wytyczne dla Branży Chemicznej w Polsce [on-line]. Ministerstwo środowiska; www.pipc.org.pl, czerwiec 2005. [dostęp 2011-09-13].
    3. P.H. Groggins: Procesy jednostkowe w syntezie organicznej (ang. Unit processes in organic synthesis, 1958). Warszawa: Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, 1961.
    4. A. Wielopolski: Technologia chemiczna organiczna. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe PWN, 1959, s. 6–7.
    5. „Operacje (procesy) jednostkowe w ochronie środowiska”, Materiały dydaktyczne UG, www.chem.ug.edu.pl, data dostępu: 2011-09-13

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • technologia chemiczna i inżynieria procesowa
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Operacje jednostkowe; procesy jednostkowe (pol.). W: Technologia chemiczna; Inżynieria chemiczna [on-line]. inzchem.republika.pl. [dostęp 2011-09-13].
  • Drewno okrągłe – to pień lub element korony drzewa bez wierzchołka i gałęzi, nieprzetarty wzdłużnie, okorowany lub nie, pozyskany w stanie okrągłym. Drewno takie może być zastosowane jako słupy, pale, stemple itp. albo jako drewno tartaczne.Proces technologiczny – uporządkowany ilościowo i jakościowo zbiór czynności zmieniających własności fizyczne (kształt, wielkość), formę występowania lub własności chemiczne określonej substancji (materiału). Proces technologiczny razem z czynnościami pomocniczymi (przemieszczanie materiału) stanowią proces produkcyjny, w wyniku którego otrzymywany jest produkt.




    Warto wiedzieć że... beta

    Kondensacja – reakcja chemiczna, w której substraty łączą się z sobą, tworząc większą od nich cząsteczkę produktu głównego, oraz jedną lub więcej małych cząsteczek produktu ubocznego – najczęściej wody.
    BAT (ang. Best available technology – Najlepsze dostępne technonologie) – zgodnie z dyrektywą IPPC standard służący określaniu wielkości emisji zanieczyszczeń dla większych zakładów przemysłowych w UE. Nie jest natomiast konieczne, aby określony był rodzaj urządzenia lub też konkretna technologia.
    Nitrowanie to reakcja chemiczna polegająca na zamianie (substytucji) atomu wodoru (lub rzadziej innego jednowartościowego podstawnika) grupą nitrową (-NO2). W wyniku nitrowania tworzą się związki nitrowe.
    Sulfonowanie – reakcja chemiczna polegająca na podstawieniu do związku chemicznego grupy sulfonowej –SO2OH lub –SO2OR przez działanie odpowiednim związkiem sulfonującym. W wyniku sulfonowania tworzą się tzw. związki sulfonowe.
    Halogenowanie – reakcja chemiczna polegająca na addycji (dodaniu), substytucji (podstawieniu) lub przegrupowaniu atomów pierwiastków z grupy fluorowców (halogenów) do cząsteczek dowolnych związków chemicznych.
    Polikondensacja – reakcja polimeryzacji, przebiegająca stopniowo i z wydzieleniem niskocząsteczkowego produktu ubocznego (np. wody, metanolu, glikolu). Obecnie od tego terminu stopniowo się odchodzi, stosując zamiast niego termin polimeryzacja stopniowa. Jest on jednak wciąż popularny w przemyśle.
    Alkilowanie, alkilacja – obszerna grupa reakcji chemicznych polegających na przeniesieniu grupy alkilowej lub aryloalkilowej z jednego do drugiego związku chemicznego. Grupa alkilowa może być przeniesiona w formie rodnika, karboanionu lub karbokationu co stanowi podstawę systematyki tych reakcji. Ze względu na technologiczne i biologiczne znaczenie tych reakcji badanie alkilowania stanowi jeden z najważniejszych działów chemii organicznej.

    Reklama