Probus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Marek Aureliusz Probus, Marcus Aurelius Probus (ur. 19 sierpnia 232 w Sirmium, zm. latem 282 w Sirmium) – cesarz rzymski w latach 276–282.

Jan Antiochijczyk (gr.: Ιωάννης Αντιοχεύς, Joánnes Antiocheús) – kronikarz bizantyński z VII wieku. Autor, w większości zaginionej, Kroniki świata, doprowadzonej do 610 roku.Jerzy Strzelczyk (ur. 24 grudnia 1941 w Poznaniu) – polski naukowiec, historyk-mediewista specjalizujący się m.in. w początkach państwa polskiego oraz państw barbarzyńskich na ziemiach dawnego Imperium Romanum.

Życiorys[ | edytuj kod]

Prawdopodobnie jego ojciec miał na imię Maksymus i był centurionem, a następnie trybunem w wojsku. Zmarł w Egipcie i pozostawił po sobie syna Probusa i córkę Klaudię. Według relacji Aureliusza Wiktora ojcem Probusa miał być Dalmacjusz będący ogrodnikiem, co mogło wpłynąć na zamiłowanie cesarza do, oprócz spraw wojskowych, zagadnień związanych z ogrodnictwem, uprawami (szczególnie winorośli) i melioracją.

Wandalowie – grupa plemion wschodniogermańskich, zamieszkująca przed Wielką wędrówką ludów Europę Środkową (dzielili się na Silingów i Hasdingów, część badaczy jako wandalskie zalicza też plemiona Wiktofalów, Lakringów i Hariów). W noc sylwestrową 406 roku wraz ze Swebami i Alanami przekroczyli zamarznięty Ren w pobliżu Moguncji, po czym przez trzy lata pustoszyli Galię. W trakcie dalszej wędrówki po Cesarstwie dotarli do Północnej Afryki, gdzie po zdobyciu Kartaginy założyli swoje własne państwo (439 r.). Przetrwało ono sto lat i zostało ostatecznie podbite przez Cesarstwo Bizantyńskie w latach 533-534.Pięciu dobrych cesarzy to władcy imperium rzymskiego, którzy panowali w latach 96-180. Byli to w kolejności chronologicznej:

Będąc jeszcze chłopcem pełnił funkcję trybuna wojskowego w czasach cesarza Waleriana (253–260). Otrzymał dowództwo nad 6 kohortami Saracenów, oddziałem Persów i wojsk pomocniczych spośród Gallów. W czasie wojny z Sarmatami został dowódcą III Legionu Szczęśliwego (III Legio Felix). Cesarz Aurelian (270–275) mianował go dowódcą X Legionu. W 271 wyparł wojska palmyreńskiej Zenobii atakujące Egipt. Był wspólnie z cesarzem Tacytem (275–276) konsulem w roku 275 lub 276.

Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Historia Augusta jest zbiorem biografii cesarzy, następców i uzurpatorów od Hadriana, który władał od 117 r. n.e. do śmierci Numeriana w 284 r. n.e. Określenie Scriptores Historiae Augustae nie zostało stworzone przez autora czy autorów dzieła. Stworzył je najprawdopodobniej na początku XVII w. n.e. Isaac Casaubon. Obecnie w skróconej wersji pisze się o Historia Augusta.

Gdy zmarł Tacyt, został obwołany cesarzem przez wojska stacjonujące na wschodzie. Wybrany przez senat Florian, brat Tacyta, zginął zamordowany przez własnych żołnierzy lub popełnił samobójstwo po 88 dniach panowania. Według Zosimosa między wojskami Floriana i Probusa doszło do starcia w Azji Mniejszej pod Tarsem. Wobec klęski przeciwnika Probus zażądał potwierdzenia tytułu przez senat rzymski. Rozprawił się też z zabójcami Aureliana i Tacyta. Potem wiosną 277 wyruszył z wyprawą do Galii, w której wybuchały zamieszki i którą pustoszyły najazdy barbarzyńców zza Renu, to jest Franków i Lugiów, którzy mieli złupić ponad 60 miast i na statkach docierać aż do Luzytanii. Do pobitych Franków przyłączyli się Burgundowie, którzy również ponieśli klęskę. Objęcie władzy cesarskiej datowane jest na krótko przed 28 sierpnia (lipiec?) 276 lub późną wiosnę tego roku.

Ostrogoci, Goci wschodni lub Greutungowie (dosł. "ludzie stepu") – jedno z plemion germańskich. W 378 r. n.e. Ostrogoci wspomogli Wizygotów w bitwie pod Adrianopolem, w wyniku której zginął cesarz rzymski Walens. Nowy cesarz zgodził się na zamieszkanie przez Ostrogotów Dacji i Mezji pod warunkiem, że nie będą nękać Konstantynopola.Przemysław Nehring (ur. 22 grudnia 1967 r.) – polski filolog klasyczny. Zajmuje się hagiografią starożytną, IV i V wieczną literaturą monastyczną oraz antyczną retoryką i późnoantyczną historiografią łacińską. Publikował między innymi w "Augustinianum", "Eos", "Meandrze", "Vox Patrum". Tłumacz z języka łacińskiego i angielskiego.

Po uspokojeniu sytuacji w Galii i granicy na Renie wyruszył w 278 przez Recję, w której uśmierzył niepokoje, do Ilirii, gdzie walczył z Sarmatami oraz atakującymi przez Dunaj Wandalami. Następnie w Tracji ujarzmił Gotów. Kolejnym obszarem, który wymagał interwencji cesarza, była Azja Mniejsza, gdzie w Izaurii i Pamfilii grasowała banda rozbójnika Palfueriusza (u Zosimosa występuje pod imieniem Lydiosa i długo bronił się w twierdzy w mieście Kremna). Potem w 280 udał się do Egiptu, w którym w jego górnej części w Tebaidzie przywrócił władzę rzymską nad miastami Koptos i Ptolemais, przy czym spacyfikował koczownicze plemię Blemmiów. Przebywając na wschodzie zawarł pokój lub rozejm z Persami, którzy przysłali dary odrzucone przez cesarza.

Ewa Maria Wipszycka-Bravo (ur. 27 listopada 1933 w Warszawie) – historyk starożytności, profesor emeritus Uniwersytetu Warszawskiego.19 sierpnia jest 231. (w latach przestępnych 232.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 134 dni.

W drodze powrotnej do Rzymu w 280 osiedlił w Tracji pokonane plemię Bastarnów, które okazało się lojalne. Inaczej było z Gepidami, Greutungami i Wandalami, którzy rozpierzchli się po prowincji. W Rzymie w 281 odbył okazały tryumf nad pokonanymi przeciwnikami. W czasie jego panowania pojawiło się kilku uzurpatorów, między innymi Saturnin (w Syrii) na wschodzie oraz Prokulus (w Lugdunum) i Bonozus (w Kolonii) na zachodzie, a także nieznany z imienia w Brytanii.

Iliria (łac. Illyria, Illyricum) – starożytna kraina nad Adriatykiem, obejmująca mniej więcej tereny obecnej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Serbii, Albanii i Macedonii. Appian ludy Ilirii umiejscawia powyżej Macedonii i Tracji, aż po Dunaj, Morze Jońskie i podnóże Alp. Kraj swoją nazwę wziął od Iliriusza, syna Polifema.Tracja (gr. Θρᾴκη, Thraki, łac. Thracia, bułg. Тракия, Trakija, tur. Trakya). Historycznie: starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon (Struma). Obecnie region geograficzny na pograniczu Bułgarii (Tracja Północna), Grecji (Tracja Zachodnia) i Turcji (Tracja Wschodnia).

Za jego panowania nasiliły się ataki barbarzyńców na północne granice imperium. Był znakomitym dowódcą i w wyniku wielu bitew i najazdów odwetowych uspokoił północnych sąsiadów. Zdobytych barbarzyńskich jeńców rozlokował w małych grupach w różnych oddziałach stacjonujących wzdłuż limesu rzymskiego lub jako osadników, niektórych zaś w Brytanii. Na jego monetach często pojawiał się napis RESTITVTOR ORBIS (odnowiciel świata), INVICTVS (niezwyciężony) oraz DEO ET DOMINO (bóg i pan), który odnosił się do idei przekształcania pryncypatu w dominat. Otrzymał przydomki Gothicus Maximus, Persicus Maximus i Germanicus Maximus.

Tarsus (gr. Tarsos, łac. Tarsus) – miasto w południowej Turcji, w Cylicji, nad rzeką Kydnos, w prowincji (il) Içel, 245 671 mieszkańców (2012). W starożytności i średniowieczu Tars.Tacyt, Marcus Claudius Tacitus (ur. 200 w Interamnie - zm. wiosną 276 w Tarsie w Cylicji lub Tianie w Kapadocji) - cesarz rzymski panujący od 275 do 276 roku n.e.

Polityka osiedlania małych grup w głębi kraju z dala od zajmowanych wcześniej terenów świadczyła o przezorności cesarza. Miało to znaczenie ekonomiczne, szczególnie na opustoszałych terenach. W 276 osadził, prawdopodobnie w Pannoni, jakąś część Greutungów. Na zachodnie wybrzeże Morza Czarnego przesiedlił grupę Franków, a do Brytanii Wandalów, którzy tam okazali się lojalni wobec cesarza, gdy wybuchł bunt nieznanego z imienia namiestnika i uzurpatora. Inne plemiona, które w czasie jego panowania osiedlano na terenie imperium, to Alamanowie, Burgundowie, Gepidowie i wspomniani wcześniej Bastarnowie.

Karus (ur. ok. 230 r. w Narbo w Galii Narbońskiej, zm. latem 283 r. w Ktezyfonie) – cesarz rzymski w latach 282–283.Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya), nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska (arab. الجمهورية العربية السورية, transk. Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).

Planował najazd na Persję Sasanidów, ale wizja kolejnej wojny miała zbyt wielu przeciwników, wkrótce wybuchł bunt i w roku 282 cesarz został zamordowany. Według relacji Historia Augusta Probus zginął w pobliżu Sirmium w wyniku niezadowolenia legionistów zatrudnionych do budowy odwadniającego okolicę kanału do rzeki Savus. Według przekazu bizantyjskiego historyka Jana z Antiochii Probus zginął w wyniku buntu legionów w Recji i Norikum, które obwołały cesarzem Karusa. Wysłane przeciwko niemu wojsko przeszło na stronę uzurpatora i usunęło panującego od sześciu lat i czterech miesięcy cesarza. Data śmierci Probusa jest ustalana na po 29 sierpnia a przed 9 grudnia 282 (raczej wrzesień/październik)

Helena Cichocka (ur. 6 lipca 1947 w Zabrzu) – polska filolog klasyczny, bizantynistka, nauczyciel akademicki, profesor nauk humanistycznych.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

Za panowania Probusa ukończono budowę murów wokół Rzymu, których budowę rozpoczął Aurelian.

Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Mur Aureliana (wł. mura aureliane) – obronne mury miejskie wzniesione wokół starożytnego Rzymu w latach 272–282 z inicjatywy cesarza Lucjusza Domicjusza Aureliana (stąd nazwa).
Państwowy Instytut Wydawniczy (PIW) – polskie wydawnictwo założone w 1946 w Warszawie; od 2005 dyrektorem wydawnictwa jest Rafał Skąpski.
Walerian, łac. Publius Licinius Valerianus, Imperator Caesar Publius Licinius Valerianus Augustus (ur. ok. 193/200, zm. po 262) – cesarz rzymski w latach 253-260, zwany też Walerianem Starszym.
Bonosus – oficer rzymskiej floty Renu. W 280 roku n.e., kiedy Germanie spalili rzymskie statki ulokowane na Renie, wywołał bunt i w obawie przed spodziewaną karą mianował się cesarzem rzymskim. Walczył z prawowitym cesarzem - Probusem. Przegrawszy powiesił się. Cesarz Probus darował życie jego synowi i żonie.
Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
Noricum - prowincja rzymska położona na południe od Dunaju na terenach dzisiejszej Styrii i Karyntii. Nazwa pochodzi od celtyckiego królestwa Noricum, które zostało podbite przez Rzymian w 16 p.n.e.. Około 40 r. n.e. cesarz Klaudiusz nadał tym ziemiom status prowincji. Stolicą prowincji zostało Virunum. Cesarz Dioklecjan podzielił prowincję na Noricum Ripense i Noricum Mediterraneum, gdzie stacjonował legion Legio I Noricorum
Wiesław Kaczanowicz (ur. 1949) - historyk, profesor w dziedzinie nauk humanistycznych (tytuł naukowy profesora nadany postanowieniem Prezydenta RP z 28 kwietnia 2000 r.), badacz dziejów historii starożytnej, szczególnie Cesarstwa rzymskiego. Profesor zwyczajny na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego, kierownik Zakładu Historii Starożytnej. Od września 2008 roku pełni także funkcję dziekana tego wydziału.

Reklama