• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Prawo pracy

    Przeczytaj także...
    Spór zbiorowy może być sporem o prawa lub sporem o interesy, może dotyczyć warunków pracy, płac lub świadczeń socjalnych oraz także praw i wolności związkowych pracowników. Stronami sporu zbiorowego jest pracodawca i pracownicy, reprezentowani przez związki zawodowe. Prawa i interesy pracodawców mogą być także reprezentowane przez organizację pracodawców.Świadectwo pracy jest dokumentem wydawanym pracownikowi przez pracodawcę w związku z wygaśnięciem, lub rozwiązaniem stosunku pracy. Zawiera podstawowe informacje dotyczące stosunku pracy, który ustał, między innymi na temat:
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    Prawo pracy – gałąź prawa obejmująca ogół regulacji w zakresie stosunku pracy konkretnego pracownika i pracodawcy jako stron stosunku pracy oraz regulacji dotyczących organizacji pracodawców i pracowników, układów i sporów zbiorowych, a także partycypacji pracowniczej i dialogu w zbiorowych stosunkach pracy.

    Kodeks cywilny (skrót k.c. lub w języku prawniczym kc) – usystematyzowany według określonych reguł (nawiązujących do systematyki pandektowej) zbiór przepisów prawnych z zakresu prawa cywilnego obejmujący przynajmniej podstawowy zestaw instytucji z tej dziedziny.Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) – polski organ nadzoru i kontroli nad przestrzeganiem prawa pracy, w szczególności przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

    Prawo pracy w Polsce[ | edytuj kod]

    Źródła prawa pracy[ | edytuj kod]

    W systemie prawa pracy podstawowym aktem prawnym regulującym wzajemne prawa i obowiązki stron stosunku pracy jest Kodeks pracy. Regulacje dotyczące praw i obowiązków podmiotów stosunku pracy występują jednak nie tylko w tej ustawie, ale także w innych aktach prawnych (które na ogół zawierają albo odesłanie wprost do odpowiednich przepisów Kodeksu pracy lub stanowią, że przepisy Kodeksu mają zastosowanie do spraw nimi nieuregulowanych).

    Strajk (ang. strike, niem. Streik) - forma nacisku i protestu społecznego stosowanego przez różne grupy społeczne, głównie jednak przez pracowników najemnych. Znane są różne formy strajku, większość z nich polega na dobrowolnym powstrzymaniu się od pracy przez protestujących.Zatrudnienie (praca w sensie prawnym) – umowa między dwiema stronami, pierwszą będącą pracodawcą i drugą zwaną pracownikiem. Stosunek między obiema stronami regulowany jest Kodeksem pracy. W ujęciu ekonomicznym pracodawca układa wydajne zajęcie, przeważnie z zamiarem tworzenia zysku, a pracownik wnosi swoją pracę do tego przedsięwzięcia, zwykle w rewanżu otrzymując pensję. (praca jest odpłatna, nie ma możliwości pracy bez wynagrodzenia - Art. 22. § 1. kodeks pracy; popr. 12.11.2010 r SA) Zatrudnienie istnieje również w sektorze publicznym (państwowym), organizacjach non-profit i w sektorze gospodarstw domowych.

    Źródła prawa pracy reguluje art. 9 Kodeksu pracy. Z przepisu tego wynika hierarchiczny ich układ:

  • Kodeks pracy i akty wydane na jego podstawie
  • inne ustawy i akty wydane na ich podstawie określające prawa i obowiązki pracowników i pracodawców
  • postanowienia układów zbiorowych pracy
  • inne porozumienia zbiorowe
  • regulaminy, statuty określających prawa i obowiązki stron stosunków pracy.
  • Zasady prawa pracy[ | edytuj kod]

    Główne zasady wynikające z k.p.[ | edytuj kod]

    Polski kodeks pracy w art. 10–18³ definiuje podstawowe zasady prawa pracy w następujący sposób:

    Pracodawca reprezentuje stronę podaży na rynku pracy. Stronę popytu w tym rynku reprezentuje pracobiorca. W ujęciu formalno-prawnym, ekonomicznego pracodawcę, określa się mianem pracownika. Pracownik w ujęciu ekonomicznym to osoba świadcząca bezpośrednio pracę na rzecz innej osoby, fizycznej lub prawnej, pobierająca za to określone wynagrodzenie.Pracownik – jedna ze stron stosunku pracy (drugą jest pracodawca); taka osoba fizyczna, która wykonuje określonego rodzaju pracę na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem, w wyznaczonym przez niego miejscu i czasie, za co przysługuje mu wynagrodzenie.
    1. każdy ma prawo do podjęcia pracy
    2. każdy ma swobodę nawiązywania stosunków pracy
    3. każdy ma prawo do wolności pracy, to znaczy ma prawo do zerwania stosunku pracy
    4. pracodawca ma obowiązek poszanowania dóbr osobistych pracownika
    5. pracownicy powinni być traktowani równo
    6. nie wolno dyskryminować pracowników ze względu na rasę, płeć, wyznanie itp.
    7. pracownik ma prawo do godziwego wynagrodzenia
    8. państwo ma obowiązek chronić uprawnienia pracowników, w oparciu o automatyzm prawny
    9. pracownicy i pracodawcy mają prawo tworzyć i przystępować do organizacji zawodowych
    10. pracownicy mają prawo do partycypacji w zarządzaniu firmą w zakresie spraw dotyczących ich osobiście.

    Zasady wynikające z art. 300 Kodeksu pracy[ | edytuj kod]

    Ta regulacja odnosi się do przepisów Kodeksu cywilnego i dopuszcza stosowanie jego przepisów, jeżeli kwestie związane ze stosunkiem pracy nie są uregulowane przez Kodeks pracy (luka prawna). Ponadto regulacje Kodeksu cywilnego nie mogą być sprzeczne z głównymi zasadami prawa pracy. Zasady prawa pracy w rozumieniu art. 300 są metanormami, rekonstruowanymi z norm prawa pracy, i dzielą się na:

    Gałąź prawa – ukształtowany w toku historycznym zbiór norm prawnych, regulujący daną dziedzinę życia. Podstawowy podział gałęzi prawa to podział na prawo prywatne, które chroni interesy jednostek, reguluje stosunki osobiste i majątkowe oraz prawo publiczne, które służy ochronie interesów państwa jako dobra wspólnego wszystkich obywateli.Mobbing – termin wywodzący się z języka angielskiego od wyrazu "mob" co oznacza tłum, natłok, banda oraz napastowanie i obleganie. Odpowiednikiem polskiego mobbingu po angielsku jest na ogół workplace bullying lub workplace harassment. Workplace mobbing używany jest w tym znaczeniu jedynie w literaturze naukowej. Mobbing oznacza prześladowanie podwładnego lub współpracownika w miejscu pracy. Terminu mobbing w odniesieniu do zachowań występujących w grupach społecznych użył jako pierwszy szwedzki naukowiec Peter-Paul Heinemann.
    1. zasadę ochrony interesu pracownika
    2. zasadę ryzyka pracodawcy
    3. zasadę odformalizowania działań pracownika.

    Zasady wynikające z Konstytucji RP[ | edytuj kod]

    Z ustawy zasadniczej również można wyczytać zasady odnoszące się do prawa pracy, w tym:

    1. prawo koalicji
    2. zasada dialogu społecznego
    3. zasada równości
    4. ochrona pracy, zdrowia, życia pracownika.

    Podstawowe pojęcia prawa pracy[ | edytuj kod]

  • pracownik – osoba fizyczna zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę, zobowiązana do wykonywania określonej pracy
  • pracodawca – osoba fizyczna lub osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która spełniając pewne wymogi prawne i społeczne, zatrudnia pracowników
  • stosunek pracy – więź prawna łączącą pracownika i pracodawcę
  • wynagrodzenie (płaca) – wypłaty pieniężne oraz wartość tzw. świadczeń w naturze (towary, materiały, usługi itp.) lub ekwiwalenty wypłacone pracownikom lub innym osobom fizycznym przez jednostkę za wykonaną na jej rzecz pracę
  • zatrudnienie – ogólna nazwa faktu zawarcia dowolnej formy umowy o świadczeniu pracy przez pracownika
  • zwolnienie – wygaśnięcie stosunku pracy na skutek porozumienia lub zerwania umowy o pracę przez pracownika lub pracodawcę, przed uzgodnionym czasem jej wygaśnięcia
  • umowa o pracę – dwustronne porozumienie pomiędzy pracownikiem a pracodawcą, na podstawie którego pracownik zobowiązuje się do świadczenia pracy na rzecz pracodawcy, a pracodawca zobowiązuje się do wypłacenia pracownikowi wynagrodzenia
  • rokowania pracownicze – czynności przygotowawcze, w ramach których strony powinny wzajemnie poinformować się o okolicznościach mających znaczenie dla zawarcia i treści umowy o pracę, w tym wynagrodzenia i zakresu obowiązków
  • spór zbiorowy – spór między wszystkimi lub określoną grupą pracowników z jednym pracodawcą, dotyczący zwykle zmiany wynagrodzenia lub zakresu obowiązków
  • strajk – najostrzejsza forma sporu zbiorowego, polegająca najczęściej na dobrowolnym powstrzymaniu się od pracy przez protestujących
  • mobbing – działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników
  • świadectwo pracy – dokument, który otrzymuje pracownik w związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku pracy
  • Państwowa Inspekcja Pracy – organ nadzoru i kontroli nad przestrzeganiem prawa pracy, a w szczególności przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy
  • W Polsce spory między pracodawcami i pracownikami rozstrzygają przeważnie w pierwszej instancji sądy rejonowe mieszczące się w miastach będących siedzibami sądów okręgowych, w których utworzono wydziały ubezpieczeń społecznych.

    Umowa o pracę - jeden ze sposobów nawiązywania stosunku pracy. Czynność prawna polegająca na złożeniu zgodnych oświadczeń woli przez pracownika i pracodawcę, w których pracownik zobowiązuje się do osobistego świadczenia pracy na rzecz pracodawcy pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie przez niego określonym, a pracodawca do zapłaty umówionego wynagrodzenia.Kodeks pracy – akt normatywny stanowiący zbiór przepisów regulujących prawa i obowiązki objęte stosunkiem pracy w odniesieniu do wszystkich pracowników, bez względu na podstawę prawną ich zatrudnienia (w niektórych przypadkach tylko w zakresie nieuregulowanym przez ustawodawstwo szczególne, np. ustawa o służbie cywilnej) oraz pracodawców.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Międzynarodowa Organizacja Pracy
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Kodeks pracy na stronie Państwowej Inspekcji Pracy




  • Warto wiedzieć że... beta

    Prawo, a ściślej prawo w ujęciu przedmiotowym – system norm prawnych, czyli ogólnych, abstrakcyjnych i jednoznacznych dyrektyw postępowania, które powstały w związku z istnieniem i funkcjonowaniem państwa lub innego uporządkowanego organizmu społecznego, ustanowione lub uznane przez właściwe organy władzy odpowiednio publicznej lub społecznej i przez te organy stosowane, w tym z użyciem przymusu.
    Płaca inaczej: pensja, wynagrodzenie, zapłata, gratyfikacja – wypłaty pieniężne oraz wartość tzw. świadczeń w naturze (towary, materiały, usługi itp.) lub ekwiwalenty wypłacane pracownikom lub innym osobom fizycznym przez pracodawcę za wykonaną na jego rzecz pracę.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Układ zbiorowy pracy - jest to uregulowane działem jedenastym Kodeksu pracy porozumienie normatywne, zawierane pomiędzy pracodawcami lub organizacjami pracodawców a związkiem lub związkami zawodowymi.
    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.
    Międzynarodowa Organizacja Pracy – MOP (ang. International Labour Organization – ILO, franc. Organisation Internationale du Travail – OIT, hiszp. Organización Internacional del Trabajo – OIT) – organizacja zajmująca się problemami pracowniczymi: ograniczaniem pracy dzieci (szczególnie w niebezpiecznych branżach), ochroną praw pracowników, polepszaniem warunków do pracy i życia, tworzeniem miejsc pracy i szkoleń. Została utworzona 28 czerwca 1919 roku na paryskiej konferencji pokojowej jako autonomiczna organizacja stowarzyszona z Ligą Narodów. Po II wojnie światowej stała się organizacją afiliowaną przy ONZ. Siedziba tej organizacji znajduje się w Genewie. W 1969 roku otrzymała pokojową Nagrodę Nobla.
    Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej – najważniejszy akt prawny (ustawa zasadnicza) Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalony 2 kwietnia 1997 roku przez Zgromadzenie Narodowe, zatwierdzony w ogólnonarodowym referendum 25 maja 1997 roku. Ogłoszony w Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, wszedł w życie 17 października 1997. Konstytucja złożona jest z preambuły i 13 rozdziałów, w tym z 243 artykułów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.794 sek.