To jest dobry artykuł

Prawec (komputer)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Komputer Prawec-82

Prawec (cyrylicą Правец, także PRAVEC, ang. Pravetz) – marka bułgarskich komputerów osobistych składanych w miasteczku Prawec w obwodzie sofijskim z bułgarskich i importowanych komponentów. Składała się z dwóch serii, opartych na procesorach 8-bitowych (najczęściej na bazie architektury Apple II) oraz 16-bitowych (architektura IBM PC). Seryjnie produkowane w latach 80. i 90. XX wieku, komputery Prawec popularyzowały informatykę w Bułgarii trafiając do domów i klubów komputerowych, a także w krajach eksportu, w tym w ZSRR.

Intel 80386 – 32-bitowy procesor opracowany przez firmę Intel, zaprezentowany w 1985 roku. Później odpowiedniki tego procesora produkowały również firmy AMD oraz Cyrix (VIA).Komputer osobisty (ang. personal computer) – mikrokomputer przeznaczony przede wszystkim do użytku osobistego w domu i biurze. Służy głównie do uruchamiania oprogramowania biurowego, dostępu do zasobów Internetu, prezentacji treści multimedialnych (tekst, obrazy, dźwięki, filmy i inne), jak i gier.

Historia[ | edytuj kod]

W latach 70. XX wieku Bułgaria rozwinęła przemysł elektroniczny dzięki przekazaniu jej przez RWPG roli koordynatora w produkcji i rozwoju robotów przemysłowych w bloku wschodnim. Praca nad komputerem osobistym rozpoczęła się w 1978 (lub 1979) roku. Pierwszy komputer pod nazwą IMKO-1 (od Indywidualny MikroKOmputer), wzorowany na Apple II i wyprodukowany pod kierownictwem Iwana Marangozowa w Instytucie Cybernetyki Technicznej i Robotyki (Институт по Техническа Кибернетика и Роботика) Bułgarskiej Akademii Nauk, zaprezentowano w roku 1980. W 1980 roku wyprodukowano jedynie trzy sztuki IMKO-1, zaś w następnym roku kolejne pięćdziesiąt. W 1982 roku wytworzono kolejną wersję, IMKO-2, na bazie której ruszyła produkcja masowa w 1983 roku. W 1984 roku ruszyła produkcja komputerów profesjonalnych Prawec-16. Udało się ją rozwinąć pomimo embarga CoCom na dostawę pewnych komponentów technicznych z krajów zachodnich do Europy wschodniej, które Bułgarom udawało się omijać znajdując chętnych eksporterów.

Cyrylica – pismo alfabetyczne służące do zapisu języków wschodniosłowiańskich, większości południowosłowiańskich i innych. Nazwa nawiązuje do apostoła Słowian – św. Cyryla, który wspólnie ze św. Metodym, prowadząc misję wielkomorawską wśród Słowian zapisał i wprowadził do liturgii język słowiański. Do zapisu tego języka zostały stworzone dwa alfabety – głagolica i później cyrylica (pismo uproszczone na bazie dużego alfabetu greckiego – majuskuły oraz głagolicy, z której zostały przeniesione niektóre litery).Ultrabook – odmiana notebooka i jednocześnie nowa klasa tych urządzeń zdefiniowana przez firmę Intel. Te założenia to:

Produkcję seryjną komputera rozwijającego projekt IMKO-2, już pod nazwą Prawec-82, umieszczono w miasteczku Prawec (od którego komputery wzięły nazwę), miejscu urodzin bułgarskiego komunistycznego przywódcy Todora Żiwkowa. Produkcja urządzeń peryferyjnych i części komponentów odbywała się w licznych bułgarskich zakładach: m.in. w Starej Zagorze (DZU – największy producent dysków w krajach RWPG, działający też po upadku ZSRR), Pazardżiku, Płowdiw, a w zakładach analitycznych w Michajłowgradzie (obecnie Montana) produkowano monitory.

Embargo – zakaz importu lub eksportu określonych towarów do lub z danego państwa, czyli ograniczenie handlu i innych stosunków z określonym państwem i jego bojkot na arenie międzynarodowej. Embargo jest instrumentem prawa administracyjnego. Nakładane przez rząd lub międzynarodowe organizacje, traktowane jako szczególny środek odwetowy.Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG) – organizacja międzynarodowa krajów bloku wschodniego koordynująca procesy ich integracji gospodarczej. Działała w okresie od 25 stycznia 1949 do 28 czerwca 1991.

W 1984 roku osiągnięto produkcję 5 tysięcy egzemplarzy rocznie i planowano 12 tysięcy komputerów w roku kolejnym. Po krótkiej przerwie w 1985 roku nastąpił okres prędkiego wprowadzania kolejnych modeli, produkowanych w dużej mierze na eksport, przede wszystkim do ZSRR. Planowano wówczas produkcję 100 000 komputerów rocznie, którego to poziomu jednak nigdy nie osiągnięto – w szczycie produkcji Bułgaria miała wytwarzać 60 000 komputerów rocznie (co miało stanowić 40% produkcji całego bloku wschodniego), przy udziale ponad 300 000 zatrudnionych w bułgarskim przemyśle elektronicznym i całej jego produkcji wartej ponad 8 mld rubli rocznie.

Karta graficzna – karta rozszerzeń komputera odpowiedzialna za renderowanie grafiki i jej konwersję na sygnał zrozumiały dla wyświetlacza.Pamięć dynamiczna, DRAM (ang. Dynamic Random Access Memory) – rodzaj ulotnej pamięci półprzewodnikowej RAM, która przechowuje każdy bit danych w oddzielnym kondensatorze wewnątrz układu scalonego. Poszczególne jej elementy zbudowane są z tranzystorów MOS, z których jeden pełni funkcję kondensatora, a drugi elementu separującego.

Komputery Prawec przyczyniły się do popularyzacji informatyki w Bułgarii: pierwszy klub komputerowy wyposażony w komputery Prawec-82 powstał w drugiej połowie 1984 roku w Sofii, a już w pierwszym miesiącach kolejnego roku w Bułgarii znajdowało się 28 takich klubów, a 350 było w budowie. W 1986 roku w klubach korzystano już z 1500 komputerów Prawec-82, a w Bułgarii tworzono gry i inne oprogramowanie. W 1987 roku działało 530 klubów o różnej wielkości.

COCOM – funkcjonujący w czasach zimnej wojny (od 1949) Komitet Koordynacyjny Wielostronnej Kontroli Eksportu (ang. Coordinating Committee for Multilateral Export Controls) - skupiał 17 państw zachodnich (USA, Japonię, Australię i kraje zachodnioeuropejskie), dysponentów najbardziej zaawansowanych technologii. Formalnie rozwiązany w 1995. Komitet ten miał za zadanie nie dopuścić do uzyskania przez którykolwiek z krajów tzw. bloku wschodniego ("demoludów") i za ich pośrednictwem Związkowi Radzieckiemu najnowocześniejszych towarów i technologii tzw. "podwójnego zastosowania", tzn. mogących obok normalnych zastosowań cywilnych posłużyć np. rozwojowi techniki wojskowej skierowanemu przeciw państwom zachodnim. System kontroli eksportu z krajów zachodnich wypracowany przez COCOM działał niezwykle skutecznie; mimo to większość blokowanych podzespołów elektronicznych dostępna była praktycznie bez ograniczeń u pośredników, ale za znacznie wyższą cenę. Ciekawym ograniczeniem był zakaz eksportu oscyloskopów o paśmie ponad 100 MHz, podczas gdy ich odpowiedniki produkowane były w Polsce. Importem podzespołów elektronicznych do Polski w latach 80. zajmowała się m.in. nomenklaturowa spółka Agrotechnika.16-bitowe – słowa, adresy i inne dane to takie informacje, które mieszczą się na 16 bitach pamięci, co jest równe dokładnie dwóm oktetom. 16-bitowe architektury CPU czy ALU są architekturami używającymi takiej właśnie wielkości rejestrów, szyny adresowej, szyny danych.


Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Intel 80286 – 16-bitowy procesor opracowany przez firmę Intel, oficjalnie pokazany po raz pierwszy 1 lutego 1982. Procesor składał się ze 134 tysięcy tranzystorów, pierwsze wersje pracowały z częstotliwością 6 lub 8 MHz, późniejsze maksymalnie 25 MHz. W procesorze 286 wprowadzono nowe instrukcje, nowy tryb adresowania pamięci (tryb chroniony) oraz przeprojektowano układ DMA.
Obwód sofijski (bułg. Софийска област) – jedna z 28 jednostek administracyjnych Bułgarii, położona w zachodniej części kraju.
Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.
Todor Żiwkow (ur. 7 września 1911 w Prawecu, zm. 5 sierpnia 1998 w Sofii) – bułgarski polityk i działacz komunistyczny. Od 1932 członek partii komunistycznej. Od 1942 członek Sofijskiego Komitetu Obwodowego, od 1948 członek KC Bułgarskiej Partii Komunistycznej (BPK). W latach 1948-1949 pierwszy sekretarz Komitetu Miejskiego w Sofii. W latach 1950-1951 sekretarz KC i zastępca członka Biura Politycznego KC BPK. W czasie destalinizacji zastąpił w 1954 na stanowisku I sekretarza BPK Wyłko Czerwenkowa. Do 1962 zwalczał frakcję W. Czerwenkowa i Antona Jugowa piastujących kolejno stanowisko premiera. Od 1962, po usunięciu z partii wszystkich przeciwników politycznych, premier. W latach 1971-1989 przewodniczący Rady Państwa. W kwietniu 1965 udaremnił spisek działaczy partyjnych i dowódców wojskowych zamierzających dokonać zamachu stanu i skierować politykę Bułgarii na tory prochińskie.
System operacyjny (ang. Operating System, skrót OS) – oprogramowanie zarządzające systemem komputerowym, tworzące środowisko do uruchamiania i kontroli zadań użytkownika.
Blok wschodni (blok socjalistyczny, państwa socjalistyczne, kraje demokracji ludowej, kraje komunistyczne, potocznie demoludy) – zespół państw, które wprowadziły bądź starały się wprowadzić zmiany życia społecznego i gospodarczego zgodne z ideologią komunizmu, na który składały się: dyktatura proletariatu, gospodarka planowa oraz idee sprawiedliwości społecznej. Blok ten był wyróżniany od zakończenia II wojny światowej do początku lat 90. XX wieku.
IBM PC (Personal Computer) – platforma komputerów osobistych zapoczątkowana 12 sierpnia 1981 roku przez firmę IBM modelem IBM 5150 powszechnie znanym wyłącznie jako IBM PC.

Reklama