Powstanie Mau Mau

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Powstanie Mau Mau (ang. Mau Mau Rebellion lub Mau Mau Revolt) – zbrojne walki rdzennej ludności Kenii toczone przeciw kolonialnej administracji Wielkiej Brytanii w latach 1952–1955.

Nyandarua – hrabstwo w Kenii, na obszarze dawnej Prowincji Centralnej. Jego stolicą jest Ol Kalou, a największym miastem Mairo Inya. Według Spisu Powszechnego z 2019 roku liczy 638 289 mieszkańców. Miejscowi ludzie są w większości pochodzenia etnicznego Kikuju. Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Kenia pod panowaniem brytyjskim

Geneza[ | edytuj kod]

Przyczyną wybuchu powstania była trudna sytuacja społeczna i gospodarcza miejscowej ludności kenijskiej, zwłaszcza należącej do plemienia Kikuju. Cechą wszystkich społeczności kolonialnych było uzyskiwanie przez Europejczyków aktów własności do nieproporcjonalnie wielkich obszarów ziemskich. Kenia nie była wyjątkiem, pierwsi osadnicy przybyli w 1902 roku w ramach planu gubernatora Charlesa Eliota, zakładającego sfinansowanie niedawno ukończonej linii kolejowej do Ugandy przez wpływy z osadniczej działalności gospodarczej. Jej sukces w dużym stopniu zależał od dostępności ziemi, siły roboczej i kapitału. W wyniku podjętych wtedy działań w ciągu następnych trzech dziesięcioleci biali zyskali kontrolę na wielkimi obszarami rolniczymi w Kenii, „zachęcając” rdzennych mieszkańców, aby zostali najemnymi robotnikami. Poprzez serię wywłaszczeń rząd kolonii przejął około 28 tys. kilometrów kw. ziemi (7 mln akrów), z czego część w szczególnie żyznych wyżynnych regionach prowincji Central Valley i Rift Valley. Obszary te były zwane później Białymi Wyżynami ze względu na wyłącznie europejską własność gruntów rolnych.

Nandi – grupa ludów nilotyckich w Kenii, Ugandzie i Tanzanii, żyje ich ok. 750 tys. Zajmują się głownie pasterstwem, hodowlą i rolnictwem. Brali czynny udział w walce wyzwoleńczej Kenii. Posługują się językiem nandi z grupy języków nilotyckich.Meru – miasto w Kenii (Prowincja Wschodnia). Według danych szacunkowych na rok 2008 liczy 50 273 mieszkańców. Stolica rzymskokatolickiej diecezji Meru.

W połączeniu z rosnącą liczbą rdzennej ludności kenijskiej działania te stały się zarzewiem konfliktu. Kikuju, którzy mieszkali w hrabstwach Kiambu, Nyeri i Murang'a w prowincji centralnej, byli jedną z grup etnicznych najbardziej dotkniętych przez wywłaszczenia. Do roku 1933 zostali usunięci z ponad 284 km kw. swoich ziem. Pod względem powierzchni mieszkalnej Masajowie i Nandi byli największymi przegranymi. Kikuju wnieśli prawny pozew przeciw wywłaszczeniu, ale orzeczenie Sądu Najwyższego Kenii z 1921 r. potwierdziło jego legalność.

Kolonia (z łac. colonia „osada rolnicza”) – posiadłość państwa, nazywanego krajem macierzystym bądź metropolią, znajdująca się poza jego granicami i podlegająca bezpośredniej zależności politycznej i gospodarczej. Pierwsze kolonie zakładano już w starożytności w rejonie morza Śródziemnego, w okresie tak zwanej wielkiej kolonizacji greckiej. Najwięcej kolonii powstało w efekcie wielkich odkryć geograficznych. Do XIX wieku obie Ameryki, Azja, Afryka i Australia zostały spenetrowane przez europejskich osadników. Polityka promująca zajmowanie terytoriów zamorskich przez państwa wysoko rozwinięte określona została mianem kolonializmu. Embu – miasto w centralnej Kenii, nad rzeką Rupingazi. Ośrodek administracyjny hrabstwa Embu. Według spisu powszechnego z 2019 roku miasto liczy 65 tys. mieszkańców.

Rząd kolonialny i biali rolnicy potrzebowali również taniej siły roboczej, która przez pewien czas była pozyskiwana przez władze wśród rdzennych Kenijczyków przemocą. Skonfiskowanie samej ziemi pomogło stworzyć pulę robotników najemnych. Dodatkowo władze kolonialne wprowadziły środki, które zmuszały coraz większą liczbę rdzennych Kenijczyków do poddania się pracy najemnej:

Kenia (Kenya, Republika Kenii, ang. Republic of Kenya, sua. Jamhuri ya Kenya) – państwo we wschodniej Afryce nad Oceanem Indyjskim. Państwo graniczy od północy z Somalią, Etiopią i Sudanem Południowym, od zachodu z Ugandą, a od południa z Tanzanią. Stolicą Kenii jest Nairobi.Obóz koncentracyjny – miejsce przetrzymywania, zwykle bez wyroku sądu, dużej liczby osób uznawanych z różnych powodów za niewygodne dla władz. Służyć może różnym celom: od miejsca czasowego odosobnienia osób, wobec których zostaną podjęte później inne decyzje, poprzez obóz pracy przymusowej, czyli de facto niewolniczej, aż po miejsce fizycznej eksterminacji.
  1. Wprowadzenie podatków od chat i od osób (Hut and Poll, odpowiednio 1901 i 1910 r.)
  2. Ustanowienie rezerwatów dla poszczególnych grup etnicznych, przyczyniające się do ich izolacji i przeludnienia
  3. Zniechęcanie rodzimych Kenijczyków do podejmowania upraw dochodowych
  4. Rozporządzenie w sprawie panów i sług (Masters and Servants Ordinance, 1906 r.) oraz podróżny dokument tożsamości zwany jako kipande (1918 r.), aby kontrolować przemieszczanie się robotników i ograniczać dezercję
  5. Zwolnienie robotników najemnych z pracy przymusowej i innych obowiązkowych, niechcianych zadań, takich jak pobór wojskowy.

Pod koniec lat 40. Kikuju byli rozdzieranym przez wewnętrzne spory narodem, w konflikcie z kolonialnym ładem politycznym i gospodarczym. Pierwsza próba utworzenia ogólnokrajowej partii politycznej nastąpiła 1 października 1944 r. Aby zamaskować jej antykolonialne cele, nowo powstała organizacja została nazwana Kenijskim Afrykańskim Związkiem Studiów (Kenya African Study Union). Pierwszym przewodniczącym został Harry Thuku, który jednak wkrótce z niejasnych przyczyn złożył rezygnację - Bethwell Ogot stwierdził, że Thuku „uznał odpowiedzialność za zbyt ciężką”. Według Davida Andersona, Thuku "odszedł z obrzydzeniem", gdy zbrojna sekcja KASU przejęła inicjatywę. KASU zmieniło nazwę na Kenijska Unia Afrykańska (KAU) w 1946 roku.

Plemię Kikuju (Kĩkũyũ, Gĩkũyũ, Gikuju) to najliczniejsza grupa etniczna Kenii. Ich ojczyzną są żyzne, centralne wyżyny Kenii, na których prowadzili rolniczy tryb życia. Ich językiem jest język kikuju, na który składają się trzy dialekty.Uganda – państwo we wschodniej Afryce nad Jeziorem Wiktorii, o pow. 236 tys. km². Graniczy z Sudanem Południowym, Demokratyczną Republiką Konga, Rwandą, Tanzanią i Kenią. Ludność zajmuje się głównie rolnictwem i hodowlą, kraj słabo rozwinięty.

Niepowodzenie KAU w uzyskaniu znaczących reform lub zadośćuczynienia od władz kolonialnych przesunęło inicjatywę polityczną na młodsze i bardziej bojowe postacie w rodzimym kenijskim ruchu związkowym, wśród przesiedleńców (squaterów) w osiedlach osadniczych w Rift Valley i w oddziałach KAU w Nairobi i dystryktach Kikuju w Prowincji centralnej.

Kapitał, to pojęcie z dziedziny ekonomii i finansów, oznaczające dobra (bogactwa, środki, aktywa) finansowe, szczególnie, gdy służą one rozpoczęciu lub kontynuacji działalności gospodarczej. Jest jednym ze środków wytwórczych, obok: pracy, przedsiębiorczości i ziemi, które są potrzebne do rozpoczęcia produkcji.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

Odczuwalny brak perspektyw na przyszłość doprowadził w roku 1951 do wybuchu walk.

Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Pojęcie autonomia pochodzi od (staro)greckiego αυτονομία, (αὐτονομία) autonomía = możliwość stanowienia norm samemu sobie, samodzielność prawna. Dziś używa się go w zależności od dyscypliny (gospodarka, prawo, polityka) lub kontekstu w znaczeniu suwerenność, niezawisłość, niezależność, samorządność, (całkowita lub częściowa).
Samosąd, lincz (ang. lynch, od nazwiska sędziego Charlesa Lyncha z Wirginii w USA) – wymierzenie lub wykonanie kary przez osobę nieuprawnioną, np. wykonanie kary śmierci przez tłum krótko po wzbudzającym silne emocje zdarzeniu.
Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
Siła robocza - w ekonomii oznacza część społeczeństwa w wieku produkcyjnym, która jest w stanie pracować. Zatem jest to suma aktywnych zawodowo i bezrobotnych. Siła robocza to zdolność człowieka do wykonywania pracy, na którą składają się zdolność fizyczna i psychiczna oraz kwalifikacje wynikające z posiadanego wykształcenia i doświadczenia. Siła robocza obejmuje ludzi pracujących i poszukujących pracy. Stanowi jeden z głównych czynników wytwórczych.
Kenia (ang. Mount Kenya, suah. Kirinyaga (Góra Jasności)) – masyw wulkaniczny w Kenii, wysokość 5199 m n.p.m. (szczyt Batian), najwyższy szczyt w Kenii i drugi szczyt w Afryce, po Kilimandżaro. Leży nieznacznie na południe od równika, około 150 km na północ od stolicy Kenii – Nairobi.
Obozy koncentracyjne w Kenii – sieć obozów koncentracyjnych prowadzonych przez Wielką Brytanię w latach 1952-55. Liczba osadzonych nie jest znana i waha się od 11.000 (oficjalne dane brytyjskie) do 300000 osób.
Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.

Reklama