Powiat olhopolski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Powiat lub ujezd olhopolski dawny powiat guberni podolskiej, utworzony w 1795. Ośrodkiem było miasto znane dziś jako Czeczelnik.

Sadownictwo – dziedzina ogrodnictwa zajmująca się uprawą roślin trwałych (wieloletnich) dających jadalne owoce, czyli roślin sadowniczych. Zgodnie z tą definicją są to zarówno drzewa i krzewy jak i krzewinki i byliny uprawiane w sadach i na plantacjach.Besarabia (rum. Basarabia, tur. Besarabya, ukr. Бесарабія) – kraina historyczna położona we Wschodniej Europie między Dniestrem a Prutem, będąca obecnie częścią Mołdawii i Ukrainy. Współcześnie nazwy Besarabia używa się w znaczeniu historycznym, geograficznym i kulturowym, całkowicie pozbawionym sensu politycznego. Stosuje ją jednak w swej terminologii np. Związek Wypędzonych (ziomkostwo besarabskie).

Gminy miały siedziby w miejscowościach:

Wzmianka z r. 1886[ | edytuj kod]

Olhopolski powiat graniczy z powiatami jampolskim, bracławskim, hajsyńskim i bałckim, na płd.-zach. oddziela go rzeka Dniestr od Besarabii. Rozległość powiatu wynosi 3561,2 wiorst kwadratowych, podług innych danych 360.170 dziesięcin, mianowicie: 5.836 dz. ogrodów, 209.990 roli ornej, 94.400 lasów i zarośli, 19.450 łąk, 14.350 wygonów, 9.962 pod sadybami i 6.180 błot, piasków i pod wodami. Powierzchnia powiatu wzniesiona na zachodzie, opuszcza się na płd. ku rz. Dniestr, a na płn.-wsch. ku rz. Boh. Ciągnie się tu płaskowzgórze, służące za dział wodny dorzeczy Dniestru i Bohu. Jezior nie ma wcale wyjąwszy stawów uformowanych przez zatamowanie rzek. Błota znajdują się u wierzchowin rzek uchodzących do Bohu. Główną rzeką powiatu jest Dniestr, do którego uchodzi Kamionka, płynąca z północy na południe. Oprócz Kamionki wpada do Dniestru kilka pomniejszych rzeczek. Płn.-wschodnią część powiatu zrasza Boh z głównym dopływem Sawranką. Z pomniejszych rzeczek ważniejsze: Szumiłówka, Waladynka, Dochna, Wojtóweczka, Owsijówka, Jałaniec, Rohuska, Komanowla i OIszanka. Lasy liściaste. Grunt w płn.-wsch. części powiatu jest przeważnie gliniasty i piaszczysto-gliniasty, w części zaś środkowej i płd.-zach. znajduje się urodzajny czarnoziem.

Dniestr (ukr. Дністер, rum. Nistru, w starożytności gr. Tyras lub Nester), rzeka płynąca przez Ukrainę i Mołdawię (a w praktyce będąc granicą mołdawsko-naddniestrzańską). Rzeka należy do zlewiska Morza Czarnego. Długość - 1352 km, powierzchnia zlewni - ok. 68 tys. km².Powiat a później także ujezd bracławski, dawny powiat najpierw od 1596 - województwa bracławskiego w Rzeczypospolitej, a potem guberni podolskiej pod zaborem rosyjskim. Siedzibą był Bracław.

Podług danych z 1881 r. było w powiecie 200970 mieszkańców, tj. 51,1 na 1 wiorstę kwadratową. W 1864 r. było 177122 mieszk., w tej liczbie 154.751 prawosławnych, 555 rozkolników, 8346 katolików, 372 protestantów i 13.179 żydów; podług zaś stanów: 958 szlachty dziedzicznoj, 138 osobistej, 1645 osób stanu duchownego prawosławnych świeckich, 22 zakonnych, 6 księży katolickich, 31 duchownych żydowskich, 24.584 mieszczan i 144.409 włościan; pozostałą liczbę stanowią wojskowi, cudzoziemcy itp. Podług kalendarza Hurlanda z 1879 r. było w powiecie 17.738 żydów (8693 męż i 9045 kob.). Katolicy zaliczają się do dekanatu bałckiego, dyecezji łuckiej, i mają 4 parafie: Czeczelnik z filią w Berszadziu, Miastkówka z kaplicą w Dymitraszkówce, Obodówka i Raszków z kaplicą w Zahnitkowie (pod wyr. Bałta mylnie podano że par. Raszków należy do pow. bałckiego).

Czeczelnik (ukr. Чечельник, Czeczelnyk) – rejonowe osiedle typu miejskiego nad Sawranką, na Ukrainie, w obwodzie winnickim.Werbka (ukr. Вербка) – wieś na Ukrainie, w obwodzie winnickim, w rejonie czeczelnickim, na wschodnim Podolu.

Główne zajęcie mieszkańców stanowi rolnictwo; sadownictwo i pszczelnictwo dość są, wysoko rozwinięte. Podług danych z 1873 r. zebrano 385.160 czetwierci pszenicy, 350.975 czet. żyta i 141.086 czet. owsa, oprócz innego zboża i buraków. W 1880 roku pod plantacye tytuniu było zajętych 246 dziesięcin, z których zebrano 10.341 pudów liści, w następnym jednak roku obszar zmniejszył się do 140 dzies., zbiór zaś do 6525 pudów.

Rolnictwo – jeden z działów gospodarki, którego głównym zadaniem jest dostarczenie płodów rolnych. Rolnictwo uzyskuje produkty roślinne i zwierzęce dzięki uprawie roli i roślin oraz chowu i hodowli zwierząt.Raszków (rum. Raşcov; ros. Рашково, Raszkowo) – duża wieś w Mołdawii, w północnej części Naddniestrza, między Rybnicą a Camenca (rejon Camenca). 3 tys. mieszkańców (2006). przemysł spożywczy, maszynowy.

Pod względem oświaty, oprócz szkół ludowych gminnych, znajduje się w powiecie tylko jedna szkoła powiatowa 2 klasowa w Olhopolu.

Przemysł fabryczny reprezentowany jest przez 16 gorzelni: w Szaropanówce, Zabokrzyczu, Miastkówce, Dzugastrze, Sumowie, Chrustowie, Zahnitkowie, Brytawce, Sołomii, Lubomirce, Olhopolu, Berszadzie, Ceczelniku, Obodówce, Bałanówce i Horodyszczach. Fabryki te w 1882 r. zajmowały 3831 ludzi, przerobiły 688.423 pudów materyałów krochmalnych i wyprodukowały 289.960.089 st. spirytusu, od którego zapłaciły 1.043.420 rs. akcyzy. Dalej jest w pow. 7 cukrowni: w Berszadzie, Czarnominie, Czeczelniku, Obodówce (przed kilku laty otwarta), Sokołówce, Uściu i Zahnitkowie. Oprócz cukrowni w Obodówce, fabryki te w 1882 r. zajmowały 2100 ludzi i przerobiły do 500.000 berkowców buraków. Oprócz tego znajduje się kilka pomniejszych fabryk, jak świec łojowyoh w Olhopolu, garbarnia w Berszadzie (zatrud. 2 ludzi i wyrabiająca rocznie 400 skór, na sumę 406 rs.), dwie fabryki mydła, wyrabiające rocznie na 800 rs. i inne. W ogóle w 1880 r. było w O. powiecie 42 fabryk, produkujących za 2.173.000 rs.

Berszad (ukr. Бе́ршадь) – miasto na Ukrainie, w obwodzie winnickim, siedziba władz rejonu berszadzkiego. W 2001 roku ludność miasta liczyła 13 300 mieszkańców.Powiat lub ujezd hajsyński – dawny powiat guberni podolskiej, graniczył na płn. z pow. bracławskim, gub. kijowską, na zachód z pow olhopolskim i bałckim, na wschód z gubernią kijowską. Starostwo w mieście Hajsyn guberni podolskiej.

Pod względem środków komunikacyjnych, oprócz dróg pomiędzy gminami, z 23 st. poczt. wiejskiemi dla przewozu urzędników, przerzyna powiat od płn.-zach. na płd.-wschd. trakt poczt. z Bracławia przez Tulczyn, Olhopol do Bałty, ze stacyami w Obodówce, Czeczelniku i Olhopolu, oraz trakt z Olhopola do Popieluch (stacya drogi żelaznej odeskiej), mający 41 wiorst długości, ze stacyami w Olhopolu, Wierbce Czeczelnickiej i Popieluchach, przedłużający się przez st. Wygoda, Karzczma i Olszankę do Jampola. Zachodnią część powiatu przerzyna droga żelazna odesko-kijowska i ma na jego gruncie 2 stacye: w Popieluchach i Honorówce.

Bałta (ukr. Балта, dawny Józefgród) – miasto na Ukrainie nad rzeką Kodymą, w obwodzie odeskim. Była siedziba powiatu bałckiego, obecnie stolica rejonu bałckiego. Zamieszkana przez 19 tys. osób (2006). Przemysł spożywczy i drzewny.Żydzi (dosł. "chwalcy /Jahwe/" lub "czciciele /Jahwe/" z hebr. Jehudim, יהודים, jid. Jidn, ייִדן, ladino ג׳ודיוס Djudios) – naród semicki zamieszkujący w starożytności Palestynę (określany wtedy jako Hebrajczycy albo Izraelici), posługujący się wtedy językiem hebrajskim, a w średniowieczu i czasach nowożytnych mieszkający w diasporze na całym świecie i posługujący się wieloma różnymi językami. Żydzi nie stanowią jednolitej grupy religijnej i etnicznej. Dla żydów ortodoksyjnych Żydem jest tylko osoba, która ma ortodoksyjną matkę lub przeszła konwersję na judaizm. Za Żydów uważa się jednak wiele osób, które nie są żydami ortodoksyjnymi. Kto jest Żydem (hebr.? מיהו יהודי) jest pytaniem, na które nie da się jednoznacznie odpowiedzieć, gdyż może to być identyfikacja kulturowa, etniczna lub religijna. Wiele osób, które uważają się z jakichś powodów za Żydów, nie są uznawane przez inne grupy lub instytucje. Dotyczy to na przykład żydów reformowanych, którzy nawet pomimo etnicznego pochodzenia żydowskiego czasem nie są uznawani przez żydów ortodoksyjnych. Według prawa izraelskiego Żydem jest osoba, która ma ortodoksyjną żydowską matkę, chociaż prawo do obywatelstwa bez oficjalnego uznania takiej osoby za Żyda ma każda osoba, która ma przynajmniej jednego dziadka, który był ortodoksyjnym Żydem. Stąd wielu Żydów mieszkających w Izraelu czy USA nie ma według prawa tego kraju oficjalnego statusu Żyda.

Pod względem administracyjnym pow. Olhopolski dzieli się na 3 okręgi policyjne (stany), z zarządami w Berszadzie, Łuce (Łuka, Łuh al. Łuha) i Pieszczance; 12 gmin (wołosti): Berszada, Uście, Obodówka, Platkówka, Wierbka Czeczelnicka, Demówka, Pieszczanka, Łuka, Ternówka, Miastkówka, Kamionka i Raszków i ma 114 miejsc zaludnionych, należących do 64 właścicieli. Oprócz Olhopola znaczniejszo mka są: Berszada, Czeczelnik i Kamionka.

Miastkówka, (po 1946r. Horodkiwka) (ukr. Городківка) – wieś na Ukrainie w rejonie kryżopilskim obwodu winnickiego.Obodówka (ukr. Ободівка) – wieś na Ukrainie w rejonie trostianeckim obwodu winnickiego. Ruiny pałacu Sobańskich.

Herb powiatu: piaski, które przerzyna rzeka.

Marszałkami szlachty pow. olhopolskiego byli: Jan Jaroszyński (1807-11), Karol Brzozowski h. Gozdawa (1812), Piotr Brzozowski h. Gozdawa (1817), Fabian Lipiński h. Gozdawa (1820-1824), Ludwik Zakrzewski herbu Bogorya (1858 r.).

Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Powiat olhopolski, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VII: Netrebka – Perepiat, Warszawa 1886, s. 481.
  • Las (biocenoza leśna) - kompleks roślinności swoisty dla danego kontynentu geograficznego, charakteryzujący się dużym udziałem drzew rosnących w zwarciu, wraz ze światem zwierzęcym i różnymi czynnikami przyrody nieożywionej oraz związkami, które między nimi występują.Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich – słownik encyklopedyczny wydany w latach 1880–1902 w Warszawie przez Filipa Sulimierskiego, Bronisława Chlebowskiego i Władysława Walewskiego; rejestrował toponimy z obszaru Rzeczypospolitej Obojga Narodów oraz niektórych terenów ościennych (m.in. części Śląska, czy Prus Książęcych); wielokrotnie wznawiany, stanowi cenne źródło wiadomości geograficznych, historycznych, gospodarczych, demograficznych i biograficznych.




    Warto wiedzieć że... beta

    Gubernia podolska – gubernia Imperium Rosyjskiego w latach 1793-1917 i jednostka terytorialna Ukraińskiej Republiki Ludowej 1918-1920 i USRR 1920-1923. Położona na południowo-zachodnim krańcu imperium, graniczącym z Galicją i Bukowiną i miała obszar ok. 42 000 km². Centrum administracyjnym był Kamieniec Podolski, w USRR w latach 1921-1923 - Winnica. W latach 1819-1830 gubernia podolska pozostawała pod naczelnym zarządem administracyjnym wielkiego księcia Konstantego. Od 1832 weszła w skład Kraju Południowo-Zachodniego (generał-gubernatorstwo kijowskie).
    Pszczelarstwo – rzemiosło (pierwotnie rolnicze) zajmujące się hodowlą pszczół, wywodzące się od bartnictwa. Odmiennym pojęciem jest pszczelnictwo, czyli nauka o pszczelarstwie.
    Berszad (ukr. Бе́ршадь) – miasto na Ukrainie, w obwodzie winnickim, siedziba władz rejonu berszadzkiego. W 2001 roku ludność miasta liczyła 13 300 mieszkańców.
    Rubel rosyjski (ros. рубль – rubl; biał. рубе́ль – rubiel) – jednostka monetarna używana obecnie w Rosji, we własnych odmianach na Białorusi i Naddniestrzu (oficjalnie część Mołdawii), oraz w nieuznawanych republikach: Abchazji i Osetii Południowej (oficjalnie części Gruzji). Dawniej używany był także w Rosji carskiej i terytoriach zależnych (m.in. w Królestwie Polskim – Kongresówce), a także w ZSRR, Tadżykistanie i na Łotwie.

    Reklama