Poszur

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Poszur – część budowli hydrotechnicznej, obejmujące konstrukcję stanowiącą ubezpieczenie dna cieku na pewnym określonym odcinku, poniżej wypadu danej budowli. Poszur stosuje się w celu zabezpieczenia dna cieku przed rozmyciem i erozją denną. Jest także elementem budowli, który uczestniczy w rozpraszaniu energii wody – można tu wyróżnić strefę pasywną, dla której wymagane jest umocnienie ciężkie poszuru i strefę tłumienia, dla której wystarczające może być umocnienie lekkie poszuru. Poszur może zostać wykonany jako płaszczyzna o orientacji poziomej (powierzchnia płaska), bądź zostać ukształtowana w odpowiednio dobrany sposób, tak aby stanowił tzw. wybój przygotowany. Poszur stosowany jest więc w tych budowlach, w których występują urządzenia upustowe; dotyczy to przede wszystkim budowli piętrzących, analogiczne umocnienie dna występuje w niektórych innych budowlach, np. w progu, będącym rodzajem budowli regulacyjnej.

Erozja denna inaczej erozja wgłębna – erozja prowadząca do pogłębienia koryta rzecznego i doliny rzecznej. Działa przede wszystkim w górnym biegu rzeki, gdzie spadek jest duży i wody mogą wymywać i transportować duże ilości materiału skalnego. Erozja denna odbywa się przede wszystkim na drodze abrazji rzecznej przez tarcie o dno koryta głazami wleczonymi po nim. Efektem erozji dennej jest tworzenie się głębokich, coraz węższych dolin w kształcie litery V o stromych brzegach, stopniowo się osypujących i ulegających złagodzeniu.Wypad to część budowli hydrotechnicznej obejmująca na stanowisku dolnym budowli ubezpieczenie dna i brzegów realizująca w strefie aktywnej funkcję rozpraszania energii wody przepływającej przez urządzenia upustowe. Wypad jest nieodłączną częścią budowli, przede wszystkim dla budowli piętrzących (np. jaz, zapora, elektrownia wodna), ale bywa także niezbędny dla innych budowli, np. poniżej progu lub stopnia, które należą do kategorii budowli regulacyjnych. Za wypadem realizowane jest pasywna strefa tłumienia energii wody za pomocą kolejnej części budowli, którym jest tzw. poszur. Wypad formowany jest w formie niecki wypadowej, tj. odpowiednio dobranego i umocnionego zagłębienia, w którym kształtuje się tzw. odskok hydrauliczy. Za niecką wypadową mogą występować urządzenia (odpowiednio ukształtowana konstrukcja budowlana) do rozpraszania energii (np. szykany). Rzadziej stosuje się inne ukształtowanie wypadu, tylko w uzasadnionych przypadkach, np. wypady o pochylonym i załamanym dnie. Wypad wykonuje się jako konstrukcję betonową lub żelbetową. Dla niewielkich budowli o małej wysokości piętrzenia, np. dla wyżej wymienionych budowli regulacyjnych, wypad może zostać wykonany jako konstrukcja siatkowo-kamienna, a nawet drewniana, czy drewniano-kamienna.

Poszur może zostać wykonany z płyt betonowych prefabrykowanych lub zostać wykonany jako konstrukcja monolityczna zbudowana w miejscu przeznaczenia. Jako podbudowę wykorzystuje się narzut kamienny i konstrukcje faszynowo–kamienne. Lekkie ubezpieczenie może stanowić sam narzut kamienny. Istotne jest zachowanie w poszurze szczelin z filtrem odwrotnym umożliwiające zachodzenie zjawiska filtracji.

Budowla piętrząca – rodzaj budowli hydrotechnicznej umożliwiający stałe lub okresowe piętrzenie wody (a także innych substancji płynnych lub półpłynnych), ponad przyległy teren albo akwen. Podstawowym aktem prawnym w Polsce definiującym wymagania techniczno-budowlane dla budowli piętrzących jest wydane na podstawie odpowiedniej delegacji ustawowej, zawartej w Prawie budowlanym, rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie.Narzut kamienny – grunt nasypowy budowlany otrzymywany z wyłomów w skałach litych. Wykorzystywany jest do budowy korpusów zapór narzutowych, nasypów drogowych oraz umocnień skarp i budowli hydrotechnicznych. Rozmiar odłamków skalnych (uziarnienie) wynosi od 4 do 120 cm. Do zagęszczania narzutu kamiennego stosuje się walce wibracyjne.

Uwagi[ | edytuj kod]

  1. Oprócz strefy pasywnej i tłumienia, występuje także, jako pierwsza, strefa aktywna rozpraszania energii; ta strefa ukształtowana jest przez wypad (niecka wypadowa).

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. poszur, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2010-11-15].
  2. Poszur (pol.). Encyklopedia WIEM. [dostęp 2010-11-15].
  3. II. PODZIAŁ WÓD POWIERZCHNIOWYCH (pol.). levis.sggw.waw.pl. [dostęp 2010-11-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-05-02)].
  4. PYTANIA NA EGZAMIN Z BiUH 2009 (pol.). www.is.pw.edu.pl – Wydział Inżynierii Środowiska Politechniki Warszawskiej. s. 41. [dostęp 2010-11-15].

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Wiesław Depczyński, Andrzej Szamowski: Budowle i zbiorniki wodne. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, 1997, seria: Inżynieria Środowiska. ISBN 83-87012-66-1. (pol.)
  • Filtracja w hydrogeologii oznacza ruch płynów (cieczy i gazów), najczęściej wody podziemnej w ośrodkach skalnych (gruncie), w szczególności w warstwach wodonośnych. Powodem filtracji jest różnica ciśnień, np. spowodowana występowaniem gradientu hydraulicznego. Ruch odbywa się otwartymi porami. Filtracja może odbywać się w sposób nieustalony (filtracja nieustalona), laminarny lub liniowy (filtracja liniowa, ruch laminarny). Wielkość filtracji warunkują opory ruchu, wynikające z tarcia wewnętrznego w ośrodku; zdolność gruntów do filtracji charakteryzujemy współczynnikiem filtracji.Konstrukcja budowlana – sposób powiązania elementów budowli w sposób poprawny pod względem zasad fizyki i ekonomii. Najważniejsze elementy konstrukcyjne budynku to: fundamenty, ściany nośne, filary, (także słupy, kolumny), belkowania, belki i stropy lub sklepienia, wiązary lub więźby dachowe. Oprócz konstrukcji podstawowych, w budynkach występują także konstrukcje drugoplanowe, czyli: ściany działowe, schody, posadzki, pokrycie dachów oraz konstrukcje uzupełniające, czyli: drzwi, okna, instalacje (wody, kanalizacji, grzewcze, wentylacji, klimatyzacji, gazu, elektryczne, teletechniczne itp.)




    Warto wiedzieć że... beta

    Powierzchnia to dwuwymiarowy odpowiednik pojęcia krzywej. Także potoczne określenie pola powierzchni (np. mówiąc o "powierzchni w km²" mamy na myśli właśnie pole powierzchni).
    Płaszczyzna – jedno z podstawowych pojęć pierwotnych geometrii Euklidesa i geometrii absolutnej. W niektórych innych aksjomatyzacjach geometrii, na przykład w geometrii analitycznej, płaszczyzna nie jest pojęciem pierwotnym, lecz zbiorem punktów.
    Budowla hydrotechniczna – budowla służąca gospodarce wodnej, kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z wód. Pojęcie budowli hydrotechnicznej obejmuje także urządzenia i instalacje techniczne związane z daną budowlą. Budowle hydrotechniczne można podzielić na:
    Wybój przygotowany to sposób ukształtowania dna cieku na stanowisku dolnym poniżej budowli piętrzącej w obrębie poszuru, polegający na wykonaniu lokalnego obniżenia dna o określonej długości i ukształtowaniu odcinków skośnych, które zapewnia wymuszenie w nurcie przepływającej wodny, w obrębie zagłębienia, wytworzenie się walca wodnego o poziomej osi obrotu. Taki zabieg techniczny ma na celu pochłonięcie energii przepływającej wody i w efekcie zabezpieczenie dna cieku przed rozmyciem poprzez uspokojenie przepływu burzliwego.
    Poziom (płaszczyzna pozioma) – płaszczyzna prostopadła do kierunku działania siły ciężkości na powierzchni Ziemi lub w jej pobliżu.
    Ciek – ogólne określenie wszelkiego rodzaju wód powierzchniowych liniowych, płynących pod wpływem siły ciężkości, płynące stale lub w ciągu dłuższych okresów w wyżłobionych przez siebie łożyskach otwartych. Pojęcie cieku należy łączyć z płynącą wodą i korytem przez nią wyżłobionym.
    Analogia (gr. αναλογια – odpowiedniość, podobieństwo) – orzekanie o pewnych cechach omawianego przedmiotu (rzeczy, osoby, pojęcia itp.) na zasadzie jego podobieństwa do innego przedmiotu (dla którego odpowiednie cechy są określone i znane) lub równoległości występujących pomiędzy nimi innych cech. Pojęcie analogii jest szeroko stosowane w filozofii, prawie, matematyce, statystyce itd.

    Reklama