Pomorze Szwedzkie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pomorze Szwedzkie (szw. Svenska Pommern) – posiadłość Korony Szwedzkiej od XVII do XIX w., położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Morza Bałtyckiego.

Fryderyk Wilhelm I (ur. 14 sierpnia 1688 w Berlinie, zm. 31 maja 1740 w Poczdamie), od 1713 roku król w Prusach, twórca militarnej potęgi Prus.Hrabia Nils Bielke (ur. 7 lutego 1644, zm. 26 listopada 1716) – szwedzki radca królewski, polityk, dyplomata i wojskowy.

Po wojnach z Polską oraz w trakcie wojny trzydziestoletniej Szwecja przejęła kontrolę nad wieloma terytoriami położonymi na wybrzeżach Bałtyku. Po pokoju westfalskim (1648) nastąpiła likwidacja księstwa pomorskiego, w wyniku czego Szwecja otrzymała Pomorze Przednie, w tym miasto Szczecin i wyspy: Rugię, Wolin i Uznam, którymi w czasie wojny de facto zarządzała.

Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego.Eric Ruuth (ur. 24 października 1746 - zm. 25 maja 1820), polityk szwedzki. Jego ojcem był wiceadmirał Gustaf Ruuth i Finland (1697-1757). Matka jego była baronessa Ebba Christina Sjöbladh (jej ojciec to baron Carl Georg Siöblad) . W 1777 uzyskał tytuł Freiherr. Należał do partii Gustavianerna. Gustaw III był jego bliskim przyjacielem. W 1786 został sekretarzem stanu do spraw finansów (statssekreterare för finansexpeditionen). Odpowiadał za finanse gdy toczyła się Wojna rosyjsko-szwedzka (1788-1790). Gdy Jacob Johan Anckarström zamordował króla Gustawa (1792), Ruuth wycofał się z polityki.

W 1679 (pokój w Saint-Germain) nastąpiła korekta granicy szwedzko-brandenburskiej.

W 1721 wskutek uzgodnień pokoju w Nystad kończącego III wojnę północną sprzedała za 2 mln talarów Fryderykowi Wilhelmowi I królowi Prus Szczecin i okolice, zachowując jedynie fragment Pomorza Przedniego, który z kolei utraciła w 1815 na rzecz Prus, razem z Finlandią (na rzecz Rosji) w wyniku ustaleń kongresu wiedeńskiego, zyskując w zamian Norwegię.

III wojna północna (wielka wojna północna) toczyła się w latach 1700-1721 pomiędzy Królestwem Danii i Norwegii, Rosją, Saksonią, Prusami i Hanowerem (od 1715) z jednej strony a Szwecją z drugiej. Rzeczpospolita Obojga Narodów formalnie pozostawała neutralna aż do 1704 roku, ale faktycznie znaczna część walk toczyła się na jej terytorium i jej kosztem już od 1700 roku. Zakończyła się podpisaniem pokoju w Nystad, w wyniku którego wzrosło znaczenie Rosji, a Szwecja utraciła status europejskiego mocarstwa.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

Generalni gubernatorzy Pomorza Szwedzkiego[ | edytuj kod]

  • 1633-? – Sten Svantesson Bielke
  • 1641-1648 – Lennart Torstenson
  • 1648-1650 – Carl Gustaf Wrangel
  • 1650-1652 – Johan Oxenstierna
  • 1652-? – Axel Lillie
  • 1679-1685 – Otto Wilhelm Königsmarck
  • 1687-1698 – Nils Bielke
  • 1698-1711 – Jurgen Mellin
  • 1713-1747 – Johan August Meijerfeldt d.ä. (Starszy)
  • 1748-1766 – Axel von Löwen
  • 1766-1772 – Hans Henrik von Liewen d.y. (Młodszy)
  • 1776-1791 – Fredrik Vilhelm von Hessenstein
  • 1792-1796 – Eric Ruuth
  • 1796-1800 – Philip von Platen
  • 1800-1809 – Hans Henric von Essen
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Pomorze Zachodnie
  • Księstwo pomorskie
  • Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.Język szwedzki (szw. svenska språket, svenska) – język północnogermański wschodni (wschodnioskandynawski), używany głównie w Szwecji i częściach Finlandii, przez ok. 9 mln ludzi. W Finlandii język szwedzki jest, obok fińskiego, językiem urzędowym, z uwagi na 5% szwedzkojęzycznych obywateli Finlandii zamieszkałych głównie na wybrzeżach tego kraju. Szwedzki jest dość dobrze zrozumiały dla Norwegów i w mniejszym stopniu także dla Duńczyków. Język standardowy w Szwecji, tzw. rikssvenska (szwedzki państwowy) oparty jest na dialektach regionu sztokholmskiego.




    Warto wiedzieć że... beta

    Pomorze Zachodnie (Pomorze Nadodrzańskie, łac. Pomerania, kasz. Zôpadnô Pòmòrskô, niem. Pommern) – kraina historyczno-geograficzna nad dolną Odrą i mniejszymi rzekami uchodzącymi do Zatoki Pomorskiej, między Reknicą a Łebą. Na zachodzie przechodzi w Meklemburgię, na południu w Brandenburgię, ziemię lubuską oraz Wielkopolskę (Krajnę), a na wschodzie w Pomorze Gdańskie.
    Carl Gustaf Wrangel (ur. 23 grudnia 1613, zm. 5 lipca 1676) – szwedzki feldmarszałek, dowódca z czasów wojny trzydziestoletniej.
    Wolin (niem. Wollin) – przybrzeżna wyspa należąca do Polski (powiat kamieński oraz Świnoujście), stanowiąca południowy brzeg Zatoki Pomorskiej. Od stałego lądu oddzielona jest cieśniną Dziwną, Zalewem Kamieńskim i Zalewem Szczecińskim, a od wyspy Uznam – Świną. Powierzchnia wyspy wynosi ok. 265 km².
    Rugia (niem. Rügen, połabski Rana; hist. także Roja, Ruja, Rujana) – największa wyspa Niemiec położona w południowo-zachodniej części Bałtyku. Administracyjnie w całości należy do powiatu Vorpommern-Rügen
    Wojna trzydziestoletnia – konflikt trwający od 23 maja 1618 do 24 października 1648 pomiędzy protestanckimi państwami Rzeszy niemieckiej wspieranymi przez inne państwa europejskie (takie jak Szwecja, Dania, Republika Zjednoczonych Prowincji, Francja) a katolicką dynastią Habsburgów. Mimo że wojna spowodowana była przyczynami natury religijnej, jednym z powodów jej długotrwałości stało się również dążenie mocarstw europejskich (nie tylko protestanckich) do osłabienia potęgi Habsburgów.
    Morze Bałtyckie, Bałtyk (łac. balteus — pas. Nazwa Bałtyku pojawia się po raz pierwszy u Adama z Bremy) – płytkie morze śródlądowe na szelfie kontynentalnym w północnej Europie. Połączone z Morzem Północnym przez Cieśniny Duńskie (Sund, Mały i Wielki Bełt) oraz Kattegat i Skagerrak. Za zachodnią granicę Bałtyku właściwego przyjmuje się cieśninę Sund i próg podwodny ciągnący się na głębokości 18–20 m od przylądka Gedser (wyspa Falster) do przylądka Darßer Ort (Darß); na zachód od tej linii znajduje się akwen Bałtyku Zachodniego o powierzchni ok. 8000 km² nazywany przez Niemców także Ostsee; akwen ten obejmuje m.in. część wód Cieśnin Duńskich (oprócz Małego i Wielkiego Bełtu) a także mniejsze: Alsenbelt, Fehmarnbelt, Langelandsbælt.
    Pokój w Nystad (fiń. Uudenkaupungin Rauha) został podpisany przez Szwecję i Carstwo Rosyjskie 10 września 1721 w Uusikaupunki (szw. Nystad) na zachodnim wybrzeżu Finlandii. Zakończył on III wojnę północną.

    Reklama