Pomnik Fryderyka Wielkiego w Bytomiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pomnik Fryderyka Wielkiego w Bytomiu – zniszczony pomnik konny ku czci Fryderyka II Wielkiego, który znajdował się od 1910 do 1945 roku na terenie obecnego placu generała Władysława Sikorskiego w Bytomiu.

Metaloplastyka - dziedzina twórczości obejmująca artystyczny wyrób przedmiotów dekoracyjno-użytkowych z metalu. Termin stosowany w sztuce współczesnej.Postument – piedestał, podstawa, element małej formy architektonicznej, służący do umieszczenia na nim innego (właściwego) elementu dekoracyjnego. Postument często mylony jest z cokołem, który ma szersze znaczenie pojęciowe.

Pomysłodawcą powstania pomnika był bytomski nadburmistrz Georg Brüning; pomnik kosztował 100 tys. marek – budowę w połowie ufundował bytomski przedsiębiorca Ignatz Hakuba, łożąc na ten cel 50 tys. marek, drugą połowę pokryły władze miasta. Hakuba od 1904 roku pragnął ufundować pomnik cesarza Wilhelma II Hohenzollerna (na ten cel miała być przeznaczona wcześniej wspomniana kwota), który miał stanąć w Bytomiu, cesarz jednak nie zgodził się na jego budowę; w takiej sytuacji kolejną propozycją Hakuby był monument upamiętniający cesarza Wilhelma I Hohenzollerna, co również nie zostało zrealizowane. Ostatecznie wybrano postać Fryderyka II Wielkiego. Rozważano lokalizację pomnika na Bulwarze (późniejszy plac Kościuszki) w Bytomiu, jednak ze względu na planowaną budowę linii tramwajowej (zob. tramwaje w Bytomiu) zrezygnowano z tej opcji. Akt erekcyjny pomnika wystawiono 29 października 1910 roku, podpisał go m.in. Georg Brüning i Ignatz Hakuba; dokument zachował się w zbiorach Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu (sygnatura MGB/H/2155). Był umieszczony w fundamencie pomnika razem z zestawem ówczesnych obiegowych monet i ówczesnych gazet.

Wilhelm I Hohenzollern, urodzony jako Wilhelm Friedrich Ludwig von Preußen - (ur. 22 marca 1797 w Berlinie, zm. 9 marca 1888 tamże) – regent, a później król Prus w latach 1861-1888 z dynastii Hohenzollernów, od 1871 cesarz niemiecki. Współtwórca II Rzeszy Niemieckiej. Wilhelm był drugim synem Fryderyka Wilhelma III Pruskiego i królowej Luizy z dynastii meklemburskiej.Brązy – stopy miedzi z cyną lub innymi metalami i ewentualnie innymi pierwiastkami, w których zawartość miedzi zawiera się w granicach 80-90% wagowych (stopy miedzi, które nie noszą nazwy "brąz", to mosiądze – stopy miedzi i cynku oraz miedzionikiel – stop miedzi z niklem). Składy brązów specyfikuje Polska Norma PN-xx/H-87050.

Nadnaturalnej wielkości pomnik konny króla Fryderyka II Wielkiego powstawał w latach 1907–1910. Koń, który posłużył rzeźbiarzowi jako model należał do cesarza Wilhelma II. Monument został odlany z brązu przez berliński zakład Hermanna Noacka w dzielnicy Friedenau. Posadowiono go na wieloprofilowym postumencie. Autorem rzeźby był niemiecki artysta Louis Tuaillon(niem.).

Pomnik konny – rodzaj pomnika wykształcony w antyku greko-rzymskim, odrodzony w renesansie włoskim, kontynuowany w epoce baroku oraz nowoczesności. Jednym z pierwszych posągów konnych jest późnoarchaiczna rzeźba jeźdźca z Akropolu w Atenach z końca VI wieku p.n.e. W następnych stuleciach memoratywne wzorce greckie kontynuowali Rzymianie, poprzez bardzo liczne pomniki konne wodzów i augustów umieszczane w miastach Imperium rzymskiego. Do naszych czasów szczęśliwie przetrwał, jako jedyny, pomnik Marka Aureliusza z Kapitolu w Rzymie, w czasie średniowiecza uznany za podobiznę Konstantyna Wielkiego (obecnie na placu stoi jedynie kopia, oryginalny posąg znajduje się w Muzeum Pałacu Konserwatorów).Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.

Pomnik został odsłonięty 26 listopada 1910 roku na ówczesnym Kaiserplatz (pol. Placu Cesarskim) z udziałem cesarza Wilhelma II. Cesarz z okazji odsłonięcia pomnika nadał Georgowi Brüningowi prawo do noszenia złotego łańcucha burmistrzowskiego, który został również ufundowany przez Ignatza Hakubę. Uroczystość odsłonięcia nastąpiła 18 dni po śmierci fundatora, który jednak miał możliwość wcześniej oglądać makietę pomnika w skali 1:1. Ignatz Hakuba podczas wydarzenia miał otrzymać honorowe obywatelstwo Bytomia. Monument stał do 1945 roku, kiedy to został zniszczony poprzez wysadzenie, bezpośrednio po wkroczeniu wojsk sowieckich do miasta. Cokół pomnika stał co najmniej do około 1960 roku, umieszczono na nim figurę Warszawskiej Syrenki, która była wykonana w technice metaloplastyki.

Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.Ignatz Hakuba (ur. 29 lipca 1841 w Bytomiu, zm. 8 listopada 1910 tamże) – niemiecki przemysłowiec, samorządowiec, działacz społeczny i filantrop. Przez większość okresu życia najzamożniejszy mieszkaniec Bytomia. Jego działalność dobroczynna w znacznym stopniu wpłynęła na rozwój społeczny oraz ekonomiczny miasta.

W zbiorach Muzeum Miejskiego w Berlinie jest przechowywana jedna z brązowych miniaturowych kopii pomnika pt. Friedrich II zu Pferde z 1912 roku.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Marek Wojcik: Śladami Ignatzego Hakuby. bytomski.pl, 2013-10-27. [dostęp 2018-03-01].
  2. bed: Najbogatszy mieszkaniec Bytomia będzie miał swoją ulicę. W: Wyborcza.pl Katowice [on-line]. Agora SA, 2016-10-27. [dostęp 2018-03-01].
  3. Piotr Obrączka: Honorowi obywatele miasta Bytomia. Bytom: 2017, s. 29. ISBN 978-83-945650-6-0.
  4. Łukasz Skop: Ignatz Hakuba: Górnośląski „Król Piwa”. W: naszemiasto.pl śląskie [on-line]. Polska Press, 2015-01-11. [dostęp 2018-03-02].
  5. Gert-Dieter Ulferts: Louis Tuaillon (1862-1919). Berliner Bildhauerei zwischen Tradition und Moderne. Gebrüder Mann Verlag, 1993, s. 216. ISBN 978-3-7861-1670-7.
  6. René Du Bois: Lebe er wohl,... Bewahrte, wieder errichtete und zerstörte Denkmale für Friedrich den Großen. Books on Demand GmbH, 2017, s. 257. ISBN 978-3-8391-6772-4.
  7. Edward Wieczorek: Bytom i okolice. Przewodnik turystyczny. Bytom: Urząd Miejski w Bytomiu, 2013, s. 67. ISBN 978-83-62234-68-4.
  8. Florence Cole Quinby: The equestrian monuments of the world. Valentine Blacque (comp.), Henry C. (assist.). New York City. s. 85.
  9. Bytomskie zabytki. Praca zbiorowa. Jan Drabina (red.). Bytom: TMB, 2001, s. 106. ISBN 83-908018-4-1.
  10. Eighteenth Annual Report, 1913, of the American Scenic and Historic Preservation Society. To the legislature of the state of New York. Albany: J. B. Lyon Company, 1913, s. 358.
  11. Beata Szczypka-Gwiazda: Awangarda i tradycja. Kierunki rozwoju urbanistyczno-architektonicznego Bytomia w dwudziestoleciu międzywojennym. W: Bytom i jego dziedzictwo w 750-lecie nadania praw miejskich (materiały z interdyscyplinarnej konferencji naukowej w Bytomiu w dniach 18–19 listopada 2004 r.). Bytom: Urząd Miejski / Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego, 2004, s. 203. ISBN 83-85871-40-3.
  12. Hochmütig. „Jugend. Münchner illustrierte Wochenschrift für Kunst und Leben”, s. 1274, 1910 (niem.). 
  13. Peter Bloch: Bildwerke 1780–1910. Aus den Beständen der Skulpturengalerie und der Nationalgalerie. Gebr. Mann, s. 225. ISBN 978-3-7861-1565-6.
  14. Piotr Obrączka: Bytom: Tajemnica portretu Brüninga. Fotografia portretu, czy nie?. W: naszemiasto.pl Bytom [on-line]. Polska Press, 2016-02-08. [dostęp 2018-03-06].
  15. Bytom powojenny. 1945–2002. We wspomnieniach i na fotografii. Jan Drabina (oprac., red.). Bytom: Towarzystwo Miłośników Bytomia, 2002, s. 43. ISBN 83-908018-5-X.
  16. Knut Brehm i inni: Stiftung Stadtmuseum Berlin. Katalog der Bildwerke 1780-1920. Letter Stiftung, 2003-12-17, s. 290. ISBN 978-3-930633-15-9.

Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Zdjęcia pomnika
  • Zdjęcia z uroczystości odsłonięcia pomnika
  • Zdjęcie brązowej miniaturowej kopii pomnika
  • Zdjęcie innego egzemplarza brązowej miniaturowej kopii pomnika
  • Plac gen. Władysława Sikorskiego w Bytomiu (pierwotnie Kaiserplatz, od połowy lat 30. XX wieku Branauerplatz, w latach 50. XX wieku plac Czerwony) – plac w Śródmieściu Bytomia, założony w 2. połowie XIX wieku. Tramwaje w Bytomiu – system komunikacji tramwajowej działający na terenie miasta Bytom, będący częścią sieci w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym. Liczy 10 linii i działa nieprzerwanie od 1894.




    Reklama