Polska Partia Socjalistyczna (na emigracji)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
„Robotnik” z 1964 r. wydawany przez CKZ PPS w Londynie
Delegacja Centralnego Komitetu Zagranicznego PPS w demonstracji organizacji socjalistycznych w Brukseli 6 września 1964 w 100. rocznicę powstania I Międzynarodówki

Polska Partia Socjalistyczna na emigracji – struktura PPS działająca od 1945 do 1990 r. głównie w Europie Zachodniej.

Jan Kwapiński, właśc. Piotr Edmund Chałupka, ps. Kacper, Stanisław (ur. 12 listopada 1885 w Warszawie, zm. 4 listopada 1964 w Penley) – polityk PPS, członek Organizacji Bojowej PPS, uczestnik akcji pod Rogowem, skazany na karę śmierci. Ponad dziesięć lat więziony przez władze rosyjskie na katordze. W okresie niepodległości uczestnik wojny polsko-bolszewickiej w 1920, a następnie organizator i przywódca Związku Zawodowego Robotników Rolnych zwany "Królem fornali". Poseł na Sejm I i II kadencji w latach 1922–1930. Więziony i dwukrotnie skazany za organizowanie strajków robotników rolnych, oraz za działalność opozycyjną wobec sanacji. Ostatni prezydent międzywojennej Łodzi w 1939. Więziony przez NKWD i zesłany na Syberię. W okresie 1940–1941 minister i wicepremier w Rządzie RP na uchodźstwie 1942–1947. Jeden z przywódców PPS na emigracji.Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej - ukazujący się w latach 2000-2011 miesięcznik popularnonaukowy poświęcony dziejom Polski lat 1939–1989.

Historia[ | edytuj kod]

Emigracyjna PPS rozpoczęła działalność jako kontynuacja istniejącego od 1939 r. Komitetu Zagranicznego PPS oraz powstałej po przybyciu z Polski działaczy PPS-WRN Delegacji Zagranicznej PPS.

W dniach 24–30 maja 1948 r. partia odbyła swój I Zjazd w Pont a Lesse w Belgii, w czasie którego wyłoniono Radę Partyjną (odpowiednik Rady Naczelnej). Na jej czele stanął Zygmunt Zaremba. Rada wyłoniła Centralny Komitet Zagraniczny, któremu przewodniczył Tomasz Arciszewski.

II Zjazd PPS odbył się w Lens we Francji. Na czele wyłonionej Rady Partyjnej stanął ponownie Zygmunt Zaremba. Centralnym Komitetem Zagranicznym kierowali: Tomasz Arciszewski jako przewodniczący oraz Adam Ciołkosz i Jan Kwapiński jako wiceprzewodniczący.

Unia Socjalistyczna Europy Środkowo-Wschodniej (Socialist Union of Central-Eastern Europe − SUCEE) − organizacja emigracyjnych partii socjalistycznych i socjaldemokratycznych z krajów "bloku wschodniego", działająca od 1949 do 1992, posiadająca status doradczy w Międzynarodówce Socjalistycznej.Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), ONZ oraz NATO.

III Zjazd PPS odbył się w dniach 25–26 czerwca 1955 r. w Calais we Francji. Przewodniczącym Rady Centralnej został po raz kolejny Zygmunt Zaremba, zaś przewodniczącym CKZ Jan Kwapiński.

IV Zjazd PPS odbył się 28–29 września 1957 r. w Londynie. Przewodnictwo w Radzie Centralnej objął Adam Ciołkosz, zaś przewodniczącym CKZ został ponownie Jan Kwapiński.

Po 1956 r. zaczął się rozdźwięk pomiędzy Zygmuntem Zarembą a Adamem Ciołkoszem na tle strategii i taktyki PPS. Ciołkosz był zwolennikiem konsolidacji środowisk emigracyjnych broniących praw Polski na świecie, trwania państwa na wygnaniu. Był również zdecydowanym antykomunistą, sceptycznie nastawionym do reform w PRL. Zaremba nie interesował się emigracją, zdecydowany był na budowanie lewicowego, ideowego oddziaływania na kraj, uważając, że perspektywą Europy Środkowej jest proces uniezależniania i demokratyzacji przebiegający wewnątrz kraju.

Tomasz Stefan Arciszewski, pseudonim Antoni, Ludwik, Marcin, Siłacz, Stanisław, Szymon (ur. 14 listopada 1877 w Sierzchowach, zm. 20 listopada 1955 w Londynie) – polski działacz socjalistyczny, polityk Polskiej Partii Socjalistycznej. Jeden z przywódców Organizacji Bojowej PPS. Minister w Tymczasowym Rządzie Ludowym Republiki Polskiej oraz rządzie ludowym Jędrzeja Moraczewskiego. Poseł na Sejm od 1919 do 1935. Lider podziemnej PPS–WRN. Premier RP na uchodźstwie w latach 1944–1947.Zygmunt Zaremba, ps. Andrzej Czarski, Wit Smrek, Marcin, Smreczyński (ur. 28 kwietnia 1895 w Piotrkowie Trybunalskim, zm. 5 października 1967 w Sceaux pod Paryżem) – polski polityk socjalistyczny, działacz emigracyjny, publicysta.

Spór spowodował wykluczenie z PPS w kwietniu 1960 r. Adama Ciołkosza, który natychmiast powołał Centralny Komitet Odbudowy PPS. Tym samym na emigracji do 1960 do 1987 r. funkcjonowały równolegle dwie organizacje pod nazwą PPS. Jedna pod nazwą „Centralny Komitet PPS”, druga pod nazwą „Centralny Komitet Zagraniczny PPS”.

Londyn (ang. London) – miasto w południowo-wschodniej części Wielkiej Brytanii, stolica tego państwa, a także stolica Anglii.Sierpień 1980 – jeden z kilku miesięcy, które odcisnęły największe piętno na historii PRL. Przeszedł do historii z powodu strajków na Wybrzeżu, zakończonych zawarciem czterech porozumień sierpniowych.

W listopadzie 1987 r. podzielone struktury odbyły zjazd zjednoczeniowy, w wyniku którego stworzono jedną organizację. Na jej czele stanęli Lidia Ciołkosz i Stanisław Wąsik. Zjednoczenie nie objęło grupy pod nazwą Niezależna PPS (Tadeusza Prokopowicza).

W 1990 r. emigracyjna PPS połączyła się z krajowymi strukturami PPS w jednolitą Polską Partię Socjalistyczną, co zakończyło jej działalność na emigracji.

Polska Partia Socjalistyczna (PPS) – polska partia polityczna o charakterze socjalistycznym, niepodległościowym i pracowniczym (klasyfikowana w grupie partii lewicowych), odrodzona w Polsce 15 listopada 1987. W okresie 1988–1990 aktywna w ramach opozycji demokratycznej. Wskutek sporów dotyczących taktyki wobec władz uległa podziałowi na dwa skrzydła: radykalne PPS-Rewolucja Demokratyczna z Piotrem Ikonowiczem i Józefem Piniorem oraz na PPS Jana Józefa Lipskiego zbliżone do opozycji skupionej wokół Komitetu Obywatelskiego. W 1990 doszło do połączenia wszystkich struktur krajowych i emigracyjnych PPS. Stanisław Wąsik (ur. 23 października 1908 w Tobolsku, zm. 25 maja 2004 w Londynie) – działacz socjalistyczny i niepodległościowy. Uczestnik wojny obronnej w 1939 oraz obrony Francji w 1940. internowany w Szwajcarii, zbiegł do Anglii, gdzie służył w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie. Od 1965 do 1990 przewodniczący Centralnego Komitetu Zagranicznego PPS.

Na forum międzynarodowym PPS była aktywna w Unii Socjalistycznej Europy Środkowo-Wschodniej, której przez wiele lat przewodniczył Zygmunt Zaremba.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Siwik A., PPS na emigracji w latach 1945-1956, Kraków 1998, ​ISBN 83-7188-202-5
  • Roman Stefanowski, Polska Partia Socjalistyczna na emigracji, Kraków: Wydaw. Naukowe WSP [Wyższej Szkoły Pedagogicznej], 1996, ISBN 83-86841-49-4, OCLC 177309219.
  • Wójtowicz N., Polscy socjaliści w Niemczech wobec Sierpnia, Biuletyn IPN, nr 7(128), lipiec 2011.
  • Lidia Ciołkoszowa z domu Kahan (ur. 24 czerwca 1902 w Tomaszowie Mazowieckim, zm. 9 czerwca 2002 w Londynie) – działaczka socjalistyczna, publicystka, historyczka, żona Adama Ciołkosza.Polska Partia Socjalistyczna – Wolność, Równość, Niepodległość (PPS-WRN) – konspiracyjna forma działania PPS od października 1939 do maja 1944 pod nazwą Ruch Mas Pracujących Miast i Wsi lub Ruch Mas Pracujących PolskiWolność Równość Niepodległość, od maja 1944 ponownie pod nazwą Polska Partia Socjalistyczna.




    Warto wiedzieć że... beta

    Francja (fr. France, IPA: /fʁɑ̃s/), Republika Francuska (fr. République française /ʁe.py.blik fʁɑ̃.sɛz/) – państwo, którego część metropolitalna znajduje się w Europie Zachodniej, posiadające także zamorskie terytoria na innych kontynentach. Francja metropolitalna rozciąga się od Morza Śródziemnego na południu do kanału La Manche i Morza Północnego na północy, oraz od Renu na wschodzie do Zatoki Biskajskiej na zachodzie. Francuzi często nazywają swój kraj l’Hexagone (sześciokąt) – pochodzi to od kształtu Francji metropolitalnej.
    Adam Witold Maria Ciołkosz, ps. Kremerowski (ur. 5 stycznia 1901 w Krakowie, zm. 1 października 1978 w Londynie) – polski instruktor harcerski, porucznik piechoty Wojska Polskiego, publicysta, jeden z przywódców Polskiej Partii Socjalistycznej w kraju i na emigracji, poseł na Sejm II i III kadencji w II RP.
    Europa Zachodnia – nazwa stosowana dla określenia państw zachodniej części Europy, ze względu na ich przynależność geograficzną, historyczną i kulturową.

    Reklama