Pol Pot

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pol Pot, właściwie: Saloth Sar, znany także pod pseudonimami Brat Numer Jeden oraz Wujek Sekretarz, także Pol, Pouk, Hay, Phem (ur. najprawdopodobniej 19 maja 1925 w Prek Sbauv, zm. 15 kwietnia 1998 w Anlong Veng) – w okresie od 17 kwietnia 1975 do 7 stycznia 1979 roku dyktator Kambodży, członek Komunistycznej Partii Kambodży i przywódca Czerwonych Khmerów. Zdaniem wielu badaczy oraz środowisk opiniotwórczych twórca najskrajniejszej formy totalitaryzmu w całej historii ludzkości. Z zawodu był nauczycielem.

Dyktatura (łac. dictare – dyktować) – forma sprawowania rządów, którą najczęściej utożsamia się z reżimem autorytarnym, bądź totalitaryzmem. Znaczenie tego terminu zmieniało się przez wieki.Angkor Wat – największa, najważniejsza i najbardziej znana świątynia w kompleksie Angkor, położonym w prowincji Siem Reap w Kambodży.

Życiorys[ | edytuj kod]

Dzieciństwo i nauka w Kambodży[ | edytuj kod]

Wychował się w zamożnej rodzinie chłopskiej, jako ósme z dziewięciorga dzieci Saloth Pena i Sok Nem, którzy wyróżniali się spośród swojej społeczności wyjątkową pobożnością oraz prowadzili dającą wysokie zbiory farmę ryżową, zaś sam Sar jako mały chłopiec był dzieckiem bardzo spokojnym i niestwarzającym problemów wychowawczych i nigdy nie zaznał ciężkiej pracy na farmie.

Tonle Sap – jezioro w Kambodży, w zachodniej części Niziny Kambodżańskiej; największe na Półwyspie Indochińskim. Bardzo zmienne pod względem stanu wody w zależności od pory roku; powierzchnia waha się od ok. 2,5 tys. w porze suchej do ok. 15 tys. km² w porze deszczowej. Głębokość wynosi od 0,2 m do 14 m. Jezioro jest połączone przez rzekę Tonle Sap z Mekongiem. Znajdują się na nim pływające wsie rybackie i liczne osiedla na palach.Zjednoczony Front Narodowy Kambodży (FUNK) utworzony w 1970 (pod przewodnictwem ks. Norodoma Sihanouka) w celu walki z rządem gen. Lon Nola. Zrzeszał różne ugrupowania społeczno-polityczne. Sprawował kierownictwo polityczne nad Armią Wyzwolenia. W 1975 zaprzestał działalności.

Zanim został wysłany do zachodniej szkoły w Phnom Penh, jego rodzice postanowili że spędzi rok w klasztorze buddyjskim Wat Botum Vaddei, na południe od pałacu, gdzie uczniowie pobierali naukę czytania i pisania po khmersku. Latem 1935 roku, w wieku dziesięciu lat Sar opuścił klasztor i zamieszkał ze swoim bratem Suongiem, a we wrześniu rozpoczął naukę w szkole podstawowej „Ecole Miche” w Phnom Peng, do której chodził również jego przyjaciel Chhay. Szkoła była prowadzona przez francuskich księży, którzy nauczali w języku francuskim. Saloth Sar miał problemy z nauką – świadectwo ukończenia szkoły podstawowej uzyskał w 1943 roku, a powinien w 1941 r. Udało mu się to po dwukrotnym powtórzeniu roku, co było częstą praktyką we francuskim systemie edukacji, jeśli chodzi o dzieci które miały problemy w nauce. Udało mu się dostać do nowo powstałego internatu na poziomie gimnazjum College Preah Sihanouk w Kompong Cham.

Jewgienij Prieobrażenski ros. Евгений Алексеевич Преображенский (ur. 16 lutego/28 lutego 1886 w Bołchowie, gubernia orłowska – zm. 13 lipca 1937 w Moskwie) – rosyjski ekonomista, teoretyk ekonomii marksistowskiej, działacz partii bolszewickiej, sekretarz KC RKP(b) 1920-21, działacz Lewicowej Opozycji.Wojciech Roszkowski (ur. 20 czerwca 1947 w Warszawie) – polski ekonomista i historyk, profesor nauk humanistycznych, poseł do Parlamentu Europejskiego VI kadencji.

W tym czasie wybuchła II wojna światowa, władzę nad Kambodżą po upadku Francji zaczęło sprawować państwo Vichy. Pol Pot i jego rówieśnicy byli zmuszani w internacie do śpiewania pieśni ku czci marszałka Pétaina. Odmawiano też modlitwę, która była parodią modlitwy Ojcze Nasz, i w której wychwalano przywódcę Vichy.

Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Wojna kambodżańsko-wietnamska – konflikt zbrojny pomiędzy Socjalistyczną Republiką Wietnamu a Demokratyczną Kampuczą trwający między 30 kwietnia 1977 a 23 października 1991, spowodowany atakiem Demokratycznej Kampuczy na Wietnam oraz poprzedzającymi wydarzenie incydentami przygranicznymi między tymi państwami.

Niedługo potem Tajowie zaczęli najeżdżać francuskie Indochiny. Sprawą postanowiło zająć się Cesarstwo Japońskie i nakazało Francji oddać Syjamowi większość terenów spornych. Ziemie Kambodży – prócz miasta Siem Reap i Angkor Wat – zostały opanowane przez Syjam. W Kambodży narodził się nacjonalizm, zaczęto wydawać gazetę „Nagaravattę”, która mniej więcej od 1940 r. przyjęła antykolonialny i antywietnamski charakter. Dochodziło do zamieszek, które nazwano „Rewoltą Parasoli”. Jednakże Pol Pot nie brał w niej udziału i prawdopodobnie nie był nawet jej świadkiem, choć przebywał wtedy w mieście, nie czytywał również Nagaravatty i podobnie jak jego znajomi, nie interesował się polityką.

Kolonializm – polityka państw rozwiniętych gospodarczo polegająca na utrzymywaniu w zależności politycznej i ekonomicznej krajów słabo rozwiniętych, wykorzystywaniu ich zasobów ludzkich i surowcowych. Zgodnie z zachodnią tradycją kolonializm datowany jest od epoki wielkich odkryć geograficznych, chociaż znany był już w czasach starożytności.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

W gimnazjum Pol Pot był równie słabym uczniem, jak w podstawówce. Grywał na skrzypcach w szkolnej orkiestrze, jednak niezbyt dobrze, później zaczął grać na tradycyjnym khmerskim instrumencie roneat. W gimnazjum wykształciło się jego zamiłowanie do poezji – jego ulubionym twórcą był Verlaine – oraz do muzyki. Grywał w piłkę nożną i wykazywał oznaki talentu, należał do szkolnego klubu koszykarskiego i pomagał inspicjentowi w trupie teatralnej.

Central Intelligence Agency, CIA (pol. Centralna Agencja Wywiadowcza) – rządowa agencja służby wywiadowczej USA, zajmująca się pozyskiwaniem i analizą informacji o zagranicznych rządach, korporacjach i osobach indywidualnych oraz opracowywaniem, na podstawie tych informacji, raportów dla instytucji rządowych USA. Agencja organizowała także operacje, których celem była interwencja w wewnętrzne sprawy wybranych państw, od propagandy po wspieranie oddziałów paramilitarnych. Jednym z wielu przykładów takich interwencji jest udział w organizacji zamachu stanu w Iranie w 1951 (Operacja AJAX).Kâmpóng Cham – prowincja w centralno-wschodniej Kambodży. W 1998 roku zamieszkana przez 1 608 914 osób. Dziesięć lat później miała około 70 tysięcy mieszkańców więcej, jest to najbardziej zamieszkana prowincja w Kambodży.

Po przewrocie z 9 marca 1945 roku, gdy Japończycy dokonali w Kambodży zamachu stanu, a król ogłosił niepodległość, szkołę Sara zamknięto na przedłużoną przerwę noworoczną. Sam zamach stanu wywołał szok u Kambodżan, którzy zobaczyli jak nietykalni i niemal boscy Francuzi byli brani do niewoli, wielu Kambodżan przyznawało, że te wydarzenia zmieniły ich sposób myślenia. Jednak Saloth Sar miał inne priorytety, po zamknięciu szkoły razem z wieloma innymi uczniami wyruszył z trupą teatralną, aby zarobić na wyjazd do świątyni w Angkor Wat. Podczas pielgrzymki zdał sobie sprawę z dawnej potęgi kraju i zapragnął wyzwolić kraj spod okupacji francuskiej.

Totalitaryzm (dawniej też: totalizm) – system rządów dążący do całkowitej władzy nad społeczeństwem za pomocą monopolu informacyjnego i propagandy, ideologii państwowej, terroru tajnych służb wobec przeciwników politycznych, akcji monopolowych i masowej monopartii. Termin totalitario stworzył na początku lat 20. XX wieku Benito Mussolini dla określenia systemu państwowego, który wprowadzał, charakteryzując go: Wszyscy w państwie, nikt poza nim, nikt przeciw niemu. Totalitaryzm charakteryzuje państwa, w których ambicje modernizacyjne i mocarstwowe idą w parze z brakiem tradycji demokratycznej lub – jak w przypadku Niemiec – rozczarowania demokracją, jej kryzysem lub niedostatkiem. Występowały różne odmiany totalitaryzmu zarówno wśród prawicy, jak i lewicy.Heng Samrin (ur. 25 maja 1934) – kambodżański polityk, dowódca oddziałów Czerwonych Khmerów a następnie lider powstania ludowego które doprowadziło do upadku reżimu Pol Pota.

Po powrocie do gimnazjum, nowy nauczyciel Khvan Siphan zachęcił Sara do cięższej pracy, dzięki czemu jego wyniki w nauce faktycznie się poprawiły. W następnym roku przygotowywał się do egzaminu kończącego gimnazjum. Latem 1947 r. Sar zaliczył egzaminy końcowe i został przyjęty do liceum Lycee Sisowath. Dla ucznia o ocenach Pol Pota było to duże osiągnięcie, szkoła przyjmowała tylko 120 osób rocznie. Jednak Sar znowu opuścił się w nauce i latem 1948 r. nie zdał egzaminów do wyższych klas liceum, przez co naukę kontynuował w Szkole Technicznej w Russey Keo na północnych przedmieściach Phnom Penh. Sarowi udało się zdać, jednak nie wiadomo, czy jest to zasługa jego wzmożonej nauki, czy też przez to, że jego wietnamski nauczyciel każdemu wystawiał dobre oceny. Rok wcześniej rząd wprowadził stypendia pozwalające trzem najlepszym uczniom z Russey Keo na odbycie studiów we francuskich szkołach Inżynieryjnych, a w tym roku aż pięciu. Pol Potowi udało się załapać do pierwszej piątki, co zapewniło mu miejsce w wąskiej elicie – od początku XX wieku mniej niż 250 kambodżańskich uczniów mogło się uczyć za granicą.

Karl Heinrich Marx (ur. 5 maja 1818 w Trewirze, zm. 14 marca 1883 w Londynie) – niemiecki filozof, ekonomista i działacz rewolucyjny. Twórca socjalizmu naukowego, współzałożyciel I Międzynarodówki.Bătdâmbâng – miasto w Kambodży, nad rzeką Sangke, na Równinie Kambodżańskiej, na zachód od jeziora Tonle Sap, przy nieczynnej linii kolejowej Phnom Penh – Bangkok.

Dzień przed wyjazdem król przyjął na audiencji stypendystów, w tym Sara. Następnego dnia rano, po audiencji, udał się z grupą do Sajgonu, skąd następnie drogą morską wyruszono do Francji. Wówczas Pol Pot nie interesował się jeszcze polityką, wpływ na niego i jego ideologię miał wywrzeć dopiero pobyt w Paryżu.

Vorn Vet - (właściwie Penh Thuok; ur. 1934 zm. 1978), kambodżański polityk, jeden z czołowych funkcjonariuszy reżimu Czerwonych Khmerów. Używał pseudonimów: Mean, Te oraz Kuon. Długoletni członek ścisłego kierownictwa KPK. W rządzie Demokratycznej Kampuczei pełnił funkcję wicepremiera oraz ministra przemysłu, transportu i rybołówstwa. Był jednym z członków delegacji rządowej, która w 1977 złożyła wizytę w Pekinie i Pjongjangu. Niedługo po powrocie do kraju oskarżony o sympatie prowietnamskie i pod zarzutem zdrady wtrącony do więzienia Tuol Sleng, gdzie został zamordowany. Na rozkaz Pol Pota zgładzono także jego żonę i córkę.Koy Thuon (ur. 1933 zm. 1977), kambodżański polityk, jeden z czołowych funkcjonariuszy reżimu Czerwonych Khmerów. Używał pseudonimu partyjnego Thuch.

Nauka w Paryżu[ | edytuj kod]

Saloth Sar dotarł do Paryża 1 października 1949 r., po nocnej podróży z Marsylii. Dzięki bratankowi króla Monivonga, księciu Sisowatha Somonoponga, który również studiował w Paryżu i to w tej samej szkole co Pol Pot, udało mu się znaleźć dobre mieszkanie. Pomimo nauki we francuskiej szkole, Pot miał problem z językiem francuskim, potrafił jednak porozumiewać się nim w stopniu wystarczającym. Za namową bratanka króla Pol Pot wstąpił do Związku Studentów Khmerskich (AEK). Początkowo Pol Pot miał całkiem dobre oceny, jednak egzamin końcowy zdał dopiero za drugim razem.

’Ânlóng Vêng – miejscowość na północnym krańcu Kambodży przy granicy z Tajlandią. Baza ruchu Czerwonych Khmerów, w której przez ostatnie lata swojego życia ukrywał się Pol Pot. 9 czerwca 1997 roku wydał on rozkaz zamordowania Son Sena wraz z całą liczną rodziną, który został wykonany. 25 lipca 1997 roku odbył się proces Pol Pota, na którym zapadł wyrok dożywotniego aresztu domowego. Strzeżony przez Ta Moka zmarł 15 kwietnia 1998 roku.Nationalencyklopedin – największa, szwedzka encyklopedia współczesna. Jej stworzenie było możliwe dzięki kredytowi w wysokości 17 mln koron, którego udzielił rząd szwedzki w 1980 roku i który został spłacony w 1990. Drukowana wersja składa się z 20 tomów i zawiera 172 tys. haseł. Wersja internetowa zawiera 260 tys. haseł (stan z czerwca 2005). Inicjatorem projektu był rząd szwedzki, który rozpoczął negocjacje z różnymi wydawcami. Negocjacje zakończyły się w 1985, kiedy na wydawcę został wybrany Bra Böcker z Höganäs. Encyklopedia miała uwzględniać kwestie genderowe i związane z ochroną środowiska. Pierwszy tom ukazał się w 1989 roku, ostatni w 1996. Dodatkowo w roku 2000 ukazały się trzy dodatkowe tomy. Encyklopedię zamówiło 54 tys. osób. W 1997 roku ukazało się wydanie elektroniczne na CD, a w 2000 pojawiło się wydanie internetowe, które jest uzupełniane na bieżąco.

Latem 1950 r. khmierskie czasopismo „Khemara Nisut” ogłosiło, że AEK oferuje możliwość wyjazdu za granicę podczas wakacji. Wycieczka do Szwajcarii kosztowała 70 dolarów amerykańskich, z kolei podróż do Jugosławii była za darmo. Pol Pot z powodu braku środków wybrał ten drugi wyjazd, gdzie pracował przy budowie autostrady; powrócił tam również w roku następnym. Dla wielu Khmerów było to niezwykłe przeżycie, gdyż zobaczyli wiarę ludzi i zjednoczenie wokół własnych przywódców.

Wojna domowa w Kambodży – konflikt na terenie Kambodży toczący się w latach 1970–1975 pomiędzy Zjednoczonym Frontem Narodowym Kambodży, wspieranym przez Wietnam Północny oraz Wietkong, oraz Republiką Khmerów wspieraną przez Stany Zjednoczone i Wietnam Południowy.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

W nowym roku szkolnym Samonopong wrócił do domu, przez co Saloth Sar nie miał gdzie mieszkać. Według Pol Pota to właśnie wtedy miał mieć kontakt z postępowymi studentami, którzy wywarli na niego duży wpływ. Jednym z nich był Ieng Sary. Poznał on szukającego mieszkania Pol Pota za pośrednictwem swojego przyjaciela Dla Sary’ego niepodległość Kambodży była najważniejszą sprawą, ale po pewnym czasie zaczęła się splatać z komunizmem.

Ta Mok (właściwie Chhit Choeun, ur. w 1926, zm. 21 lipca 2006) – kambodżański wojskowy i polityk, jedna z czołowych postaci reżimu Czerwonych Khmerów.15 kwietnia jest 105. (w latach przestępnych 106.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 260 dni.

Tymczasem AEK nawiązał współpracę z lewicowym Francuskim Narodowym Związkiem Studentów (UNEF). Później odbyło się spotkanie 30 khmerskich studentów, które zorganizował Thiounn Mumm, wkrótce po nim indywidualnie namawiano do wstąpienia w struktury tajnej organizacji Cercle Marxiste, ich członkami stali się Ping Say, Chhopininto, a potem Saloth Sar. Nie wiadomo w jakim dokładnie czasie Pol Pot dołączył do Cercle Marxiste, która liczyła około 300 członków, ale przypuszcza się, że była to jesień lub zima 1951 roku. Tam Saloth Sar zapoznał się z dziełami komunizmu: „ABC komunizmu” Nikołaja Bucharina i Jewgienija Prieobrażenskiego, „Manifestem komunistycznymKarola Marksa i Fryderyka Engelsa, oraz „O nowej demokracji” Mao Zedonga. Saloth Sar wyznał, że miał problemy ze zrozumieniem dzieł Karola Marksa, za to bardzo spodobał mu się stalinizm, który był oficjalną ideologią Francuskiej Partii Komunistycznej [FPK] – te zainteresowania zaczęły się objawiać zimą 1951 roku.

Wielki skok naprzód (wielki skok) – kampania gospodarcza przeprowadzona w latach 1958-1962 w Chińskiej Republice Ludowej w ramach realizacji ogłoszonej przez Mao Zedonga polityki trzech czerwonych sztandarów. Zakładała szybkie przekształcenie Chin z zacofanego kraju rolniczego w czołową potęgę przemysłową, w rzeczywistości zakończyła się klęską głodu i ruiną gospodarki.Phú Quốc – wietnamska wyspa w Zatoce Tajlandzkiej, przy granicy z Kambodżą (ok. 45 km na zachód od miasta Hà Tiên), wchodząca w skład prowincji Kiên Giang. Zajmuje obszar 574 km², co czyni ją największą pod względem powierzchni wyspą Wietnamu. Główną miejscowością wyspy jest Dương Đông.

W międzyczasie Sar stracił zainteresowanie studiami. Jesienią 1951 roku zaczął myśleć nad swoim życiem i jego celem. W lecie nie zdał egzaminów na zakończenie drugiego roku studiów. To właśnie wtedy celem Pol Pota stała się rewolucja, postanowił związać się z FPK, która była antyintelektualna, więc z radością przyjęła do siebie Saloth Sara. Wtedy też zaczął czytać ich czasopismo Les Cahiers Internationaux. Podobnie jak inni członkowie Cercle, Pol Pot przeczytał „Historię Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii”, oraz „Krótki Kurs”, autorstwa Józefa Stalina. Według Pol Pota te dzieła były o wiele bardziej zrozumiałe niż Marksa. Z tej pierwszej Pol Pot poznał materialistyczną definicję narodu, która zaprzeczała temu, że naród jest rasową grupą, a nie wytworzoną historycznie wspólnotą ludzi. Druga praca była niczym elementarz dla partii komunistycznych po wielkim terrorze. Stalinizm wzbudził oddźwięk wśród Khmerów, jednak w tamtym okresie Saloth Sar był mniej radykalny niż Sary, który był typowany na rewolucyjnego przywódcę. Sam Pol Pot prowadził pogadanki i pomagał powielać gazetę „Reaksmei” oraz zaczął czytać „L'Humanité”, które ukazywało priorytety francuskiego stalinizmu. Dzięki tej gazecie poznał „herezję” Tito – wielu Khmerów z nim sympatyzowało, ponieważ poszedł własną drogą i przeciwstawił się Związkowi Radzieckiemu.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Historia Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików). Krótki kurs. – "święta księga" sowieckiego komunizmu. Według oficjalnej wersji była wynikiem "kolosalnej pracy teoretycznej" wykonanej przez komisję Komitetu Centralnego Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików) oraz osobiście [przez] geniusza ludzkości – towarzysza Stalina.

Inny wpływ na Saloth Sara miało wywrzeć przemówienie Mao Zedonga „O nowej demokracji”, gdyż zawierało plan rewolucji dla krajów kolonialnych. Według Mao rewolucje w takich krajach powinny być dwuetapowe, najpierw rewolucja demokratyczna przez przymierze różnych klas: chłopów, burżuazji i robotników – w tamtym okresie demokracja stała się synonimem komunizmu, dlatego potem Czerwoni Khmerzy nazwali swoje państwo „Demokratyczna Kampucza” – a dopiero potem rewolucja socjalistyczna. Tym stwierdzeniem Mao uznał że kraje kolonialne nie muszą przechodzić przez etap burżuazji, oraz zachęcał aby łączyć właściwości narodowe z marksizmem, oraz podobnie jak Stalin zachęcał aby zniszczyć każdego kto sprzeciwia się partii. Nauki Mao spodobały się Pol Potowi i Khmerom, gdyż Kambodża była krajem kolonialnym, jednak stalinizm i maoizm „stwarzały problem”, który przeszkadzał rewolucjonistom, gdyż według tych ideologii do przeprowadzenia rewolucji jest potrzebny proletariat przemysłowy, którego Kambodża nie posiadała.

Organizacja Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations, UN, fr. Organisation des Nations Unies, hiszp. Organización de las Naciones Unidas, ros. Организация Объединенных Наций Organizacyja Objedinionnych Nacyj, arab. الأمم المتحدة al-Umam al-Muttahida, chiń. 联合国 Liánhéguó), ONZ – uniwersalna (z wyjątkiem narodów niereprezentowanych) organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 r. w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligi Narodów.WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

Jednakże ideologia Pol Pota została uzupełniona przez rewolucję francuską – pewnego razu znalazł książkę na straganach o tytule „Wielka Rewolucja Francuska 1789-1793”. Narodowa rewolucja która odbyła się we Francji najbardziej odpowiadała warunkom w Kambodży, bowiem była to rewolucja dokonana przez przymierze trzech klas: intelektualistów, burżuazji i chłopów.

Liberalizm (łac. liberalis – wolnościowy, od łac. liber – wolny) – ideologia i kierunek polityczny, według którego wolność jest nadrzędną wartością, ma charakter indywidualistyczny i przeciwstawia się kolektywizmowi. Innymi wartościami cenionymi przez liberałów są wartości demokratyczne, wolności i prawa obywatelskie czy własność prywatna i wolny rynek.Tajowie (nazwa własna: ไทยสยาม trb. Thai Sayaam dosł "Tajowie syjamscy"), dawniej Syjamczycy – naród azjatycki należący do grupy ludów tajskich, posługujący się językiem tajskim. Ten 63-milionowy naród, poza Tajlandią, zamieszkuje głównie USA (110 tys.) oraz Tajwan (100 tys.). Dominującą wśród nich religią jest buddyzm therawada. Tajowie zamieszkujący Tajlandię pod względem lingwistycznym nie są jednorodni, oprócz centralnego i funkcjonującego jako oficjalny języka środkowo-tajskiego, opartego na dialekcie Bangkoku w powszechnym użyciu jest także język południowotajski, język isan uważany za dialekt laotański, oraz język północnotajski.

Pol Pot drugi raz z rzędu nie zdał w Szkole Radioelektrycznej, przez co jego stypendium zostało wstrzymane. Wtedy 15 grudnia 1952 roku Sar zaokrętował się na SS „Jamaique” i wrócił do Kambodży.

Wstąpienie do ruchu khmerskiego[ | edytuj kod]

Saloth Sar wrócił do Kambodży, w momencie gdy dochodziło do starć między Khmerami a Francuzami. Nie można było swobodnie podróżować, a wieś była coraz bardziej uboga. Pol Pot obwinił o to kolonializm i według niego jedynym rozwiązaniem problemu była niepodległość Kambodży, w której można byłoby wprowadzić system zapewniający społeczną sprawiedliwość.

Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Prek Sbauv – wieś w Kambodży w prowincji Kampong Thum,w powiecie Kompong Svay, położona nad rzeką Sen, miejsce narodzin Pol Pota. Okres jego rządów w latach 1975-1979 przeżyło ok. 10% mieszkańców miejscowości.

Sar był pierwszym wysłannikiem Cercle Marxiste który wrócił do Kambodży, później wysyłał jej raporty, na przykład ten, gdzie sugerował aby skreślić Chantarainseya jako zwykłego bandytę. Później Sar w sierpniu 1953 udał się do sztabu Strefy Wschodniej Việt Minhu. W ciągu 9 miesięcy przybyło jeszcze tuzin członków Cercle. Pol Pot wraz ze swoimi towarzyszami przedstawił się jako członek Francuskiej Partii Komunistycznej, której działacze chcą pomóc, jednak początkowo im nie ufano. Choć oficjalnie była to partyzantka kambodżańska, to większość ludzi była Wietnamczykami. To właśnie oni, a nie Khmerzy podejmowali wszystkie decyzje.

Ieng Sary (ur. 24 października 1925 w Lương Hòa, Trà Vinh, zm. 14 marca 2013 w Phnom Penh) – kambodżański polityk, wicepremier i minister spraw zagranicznych w Demokratycznej Kampuczy.Komunistyczna Partia Kambodży została utworzona w 1951 przez przekształcenie regionalnego komitetu Komunistycznej Partii Indochin w Khmerską Partię Ludowo-Rewolucyjną (KPRP), która powołała legalną Partię Ludową (Krom Pracheachon). Partię od początku rozdzierał konflikt pomiędzy frakcją prowietnamską (Tou Samouth) i antywietnamską (Sieu Heng); o ile pierwsza była ugodowa w stosunku do monarchii Norodoma Sihanouka, druga domagała się rewolucji i zarzucała wietnamskim komunistom zdradę. Stopniowo wpływy w KPRP zdobywała antywietnamska tzw. "grupa paryska" (Khieu Samphan, Hou Yuon, Hu Nim, Pol Pot, Ieng Sary).

Początkowo Wietnamczycy kazali pracować rekrutom w mało ważnych pracach, takie jak podlewanie warzyw. Jak przyznali sami Wietnamczycy, była to weryfikacja. Po weryfikacji Saloth Sar został skierowany na szkolenie polityczne dla khmerskich rekrutów, kierowanych przez Khmera Samoutha, jednak to Wietnamczycy zawsze przemawiali. Szkolenie polegało na nauce tekstów partii wietnamskiej, w tym Sześciu reguł życia partyjnego. Z tego tekstu poznał znaczenie nacisku na „walki za ideał” i zatrzymania „absolutnej koncepcji życia” oraz potrzebę zachowania „ścisłej tajemnicy”. Wietnamczycy nauczyli też Pol Pota, że rewolucję trzeba wywołać z poparciem mas, a przy jej odmowie, trzeba zastosować taktykę spalonej ziemi, to znaczy zniszczyć wieś i wygnać mieszkańców.

Manifest partii komunistycznej (niem. Manifest der Kommunistischen Partei) – deklaracja programowa Związku Komunistów (niemieckiej partii komunistycznej), napisana przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa na przełomie lat 1847 i 1848 i ogłoszona w lutym 1848 w Londynie. Wyłożone zostały w niej zasady tzw. socjalizmu naukowego.Koalicyjny Rząd Demokratycznej Kampuczy - powstały w 1982 koalicyjny rząd przeciw Wietnamowi i prowietnamskim władzom Ludowej Republiki Kampuczy. W jego skład wchodzili Czerwoni Khmerzy, prawicowi republikanie i monarchiści. Szefem rządu był książę Sihanouk. Pod kontrolą nowego rządu znalazły się jedynie skrawki dawnego państwa, mimo to Rząd był uznany przez Chiny, Jugosławię, USA oraz większość państw niekomunistycznych.

W tamtym okresie Sar wiedział że ruch kambodżański był kontrolowany przez Wietnam, jednak nie miał poglądów anty-wietnamskich, chciał utrzymywać dobre relacje z Wietnamem i uczynić ruch niezależnym. Sar rozpoczął naukę wietnamskiego, aby móc się porozumieć z wietnamskimi towarzyszami, co zwróciło na niego uwagę. Został wtedy zastępcą Samautha i pomagał mu w przygotowaniach seminariów politycznych. Później awansował również na stanowiska sekretarza i głównego asystenta, które zajmował przez 5 lat.

Monika Warneńska (nazwisko pierwotne: Kazimiera Jelonkiewicz; ur. 4 marca 1922 r. w Myszkowie, zm. 9 kwietnia 2010 r. w Warszawie) - polska prozaiczka, reportażystka, autorka utworów dla młodzieży.Indochiny Francuskie – dawna kolonia francuska na Półwyspie Indochińskim (Azja Południowo-Wschodnia), w jego wschodniej części nazywanej przez Europejczyków właśnie Indochinami. Obecnie niepodległe państwa: Laos, Kambodża i Wietnam.

Po zawieszeniu broni w Kambodży z khmerskimi rebeliantami, Saloth Sar wyjechał do Phnom Penh. Wcześniej podczas szkoleń politycznych w Krabao było mówione, że ruch kambodżański z walki zbrojnej musi przejść do walki politycznej.

Dalsze losy[ | edytuj kod]

Po wycofaniu Francuzów wietnamska partyzantka wycofała się z Kambodży. Pol Pot zaczął działać w komunistycznej partyzantce, ale oficjalnie utrzymywał się z posady nauczyciela. W tym też czasie poznał Nuon Chea. Po klęsce komunistów z Khmerskiej Partii Ludowo-Rewolucyjnej w kambodżańskich wyborach, władze rozpoczęły przeciw nim kampanię terroru.

Adam Wacław Jelonek (ur. 14 września 1968) – profesor tytularny, wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego, socjolog, politolog.Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.

W 1960 współzałożyciel Robotniczej Partii Kambodży (przekształconej następnie w Komunistyczną Partię Kambodży), a w latach 1963–1979 jej sekretarz generalny. Zamordowanie dotychczasowego lidera khmerskich komunistów, Tou Samoutha przez policję i wcześniejsze rozłamy wewnątrzpartyjne umożliwiły budowę przez Pol Pota własnego stronnictwa w ugrupowaniu. Stopniowo frakcja Pol Pota zdominowała całą partię komunistyczną, tworząc w niej anty-wietnamską frakcję (zarzucała wietnamskim komunistom zdradę) zwaną „grupą paryską” lub Czerwonymi Khmerami. Chroniąc się przed represjami władz, zwolennicy Pol Pota jeszcze w 1963 roku założyli bazę w północno-wschodniej prowincji Ratanakiri, pozyskując tam sympatyków wśród mniejszości etnicznej Khmer Loeu (Khmerów Górskich). Na czele grupy, jak i całej partii komunistycznej stanęła ściśle tajna Angkar Loeu (Najwyższa Organizacja), w skład której wszedł sam Pol Pot.

Imperium japońskie (Cesarstwo Wielkiej Japonii) (jap. dawna pisownia: 大日本帝國, obecna: 大日本帝国, Dai Nippon Teikoku) – określenie używane w odniesieniu do państwa japońskiego w okresie od drugiej połowy XIX wieku do pierwszej połowy XX wieku, który przypada na japońskie epoki: Meiji, Taishō oraz wczesną Shōwa, a więc łącznie na lata 1868-1945 (formalnie do 1947).Marksizm – światopogląd polityczno-społeczno-gospodarczy wywodzący się z myśli Karola Marksa, a także, w mniejszym stopniu, Fryderyka Engelsa.

W latach 1965 i 1969 podczas tajnych wizyt w Chińskiej Republice Ludowej przechodził szkolenia prowadzone przez tamtejsze służby specjalne.

Partyzancka kampania antyrządowa[ | edytuj kod]

W kwietniu 1967 w prowincji Battambang wybuchło spontaniczne powstanie chłopskie, do którego przyłączyli się komuniści. Powstanie przyczyniło się do dużego wzrostu poparcia dla frakcji Pol Pota, która właśnie wtedy przez panującego monarchę Norodom Sihanouka określona została mianem „Czerwonych Khmerów”. W styczniu 1968 utworzona przez zwolenników Pol Pota Armia Rewolucyjno-Wyzwoleńcza rozpoczęła partyzancką ofensywę przeciw armii królewskiej. Pol Pot dowodził oddziałami zbrojnymi i rozbudowywał siatkę partyzantki.

Antyintelektualizm – termin oznaczający sprzeciw wobec intelektualizmu albo postawę wrogą wobec intelektualistów i ich roli w społeczeństwie. Antyintelektualista jest więc przeciwieństwem tak zwanych „jajogłowych” rozumianych jako naukowcy, historycy i filozofowie oraz racjonaliści i empirycy. Według Hofstadtera można wyróżnić trzy typy antyintelektualizmu: antyracjonalizm religijny, populistyczny antyelitaryzm i bezrefleksyjny instrumentalizm.Kambodża, Królestwo Kambodży (khm. ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា, trl. Kâmpǔchéa, Preăhréachéanachâkr Kâmpǔchéa) w latach 1976–1989 Kampucza – państwo w południowo-wschodniej Azji, na Półwyspie Indochińskim, nad Zatoką Tajlandzką. Graniczy od zachodu i północy z Tajlandią (długość granicy – 803 km), od północy z Laosem (541 km), a od wschodu z Wietnamem (930 km).
 Osobny artykuł: wojna domowa w Kambodży.

18 marca 1970 r. król Sihanouk został obalony w wyniku puczu, w następstwie czego monarcha udał się do Pekinu. Król osobiście poparł Czerwonych Khmerów i zaprosił ich do utworzonego przez siebie Zjednoczonego Frontu Narodowego Kambodży. Czerwoni Khmerzy niezależnie od Wietnamu (który prowadził w Kambodży walki z Amerykanami) zdobyli kontrolę nad częścią kraju i zachowali swoją niezależność od komunistów wietnamskich. Czerwoni Khmerowie w tym czasie nie wykazywali większych oznak fanatyzmu, a przynajmniej nie był on dostrzeżony przez ogół społeczeństwa i władze. Ów fanatyzm ujawnił się dopiero w okresie ich rządów.

Paul Verlaine (ur. 30 marca 1844 w Metzu, zm. 8 stycznia 1896 w Paryżu) – jeden z największych i najbardziej uznanych poetów francuskich. Zaliczany do grona poetów wyklętych. Przedstawiciel impresjonizmu w literaturze.Phnom Penh (khmerski: ភ្នំពេញ, trl. Phnum Pénh) – stolica Kambodży położona w południowo-zachodniej części kraju, przy ujściu rzeki Tonle Sap do Mekongu.2,0 mln mieszkańców (2006).

Demokratyczna Kampucza[ | edytuj kod]

Nicolae Ceaușescu z Pol Potem (1978)
 Osobny artykuł: Demokratyczna Kampucza.

W 1975 roku partyzanci obalili rząd, a Pol Pot zmienił nazwę kraju na Demokratyczna Kampucza i rozpoczął jedną z najkrwawszych dyktatur XX wieku. W nowym państwie Pol Pot objął formalnie stanowisko premiera. Według Pol Pota zupełnie samowystarczalny kraj miał się składać wyłącznie z chłopów finansujących gospodarkę kraju poprzez wzrost produkcji rolnej. W ramach tej polityki kraj został odcięty od świata, a odwiedzić go mogły jedynie nieliczne zagraniczne delegacje (których wizyty były czysto propagandowe i starannie wyreżyserowane). W polityce zagranicznej jedyne relacje utrzymywano z Chinami i sąsiednią Tajlandią. Zamknięto szkoły, szpitale i fabryki, zlikwidowano banki i pieniądz, zdelegalizowano religię, zlikwidowano własność prywatną, zaś ludność miast wyrzucono siłą na tereny wiejskie do tzw. kolektywnych gospodarstw rolnych, które były de facto obozami pracy przymusowej. Polityka ta, znana jako „Rok Zerowy”, doprowadziła do śmierci ogromnej liczby osób, wskutek zagłodzenia, przepracowania i egzekucji. Czerwoni Khmerzy systematycznie mordowali wszystkie osoby, które miały jakiekolwiek powiązanie z poprzednim reżimem, a także fachowców i intelektualistów. Ofiarą padły mniejszości narodowe, w największym stopniu mniejszość wietnamska.

Preah Bat Samdech Preah Norodom Sihanouk Varman (ur. 31 października 1922 w Phnom Penh, zm. 15 października 2012 w Pekinie) – syn króla Norodoma Suramarita i królowej Sisowath Kossamak, król Kambodży.Półwysep Indochiński – półwysep w Azji Południowo-Wschodniej, oblewany od wschodu wodami Morza Południowochińskiego i Zatoki Tajlandzkiej (Ocean Spokojny), a od zachodu – Morza Andamańskiego i Zatoki Bengalskiej. Na południu znajduje się półwysep podrzędny o wydłużonym kształcie – Półwysep Malajski.

Szacuje się, że w Demokratycznej Kampuczy zginęło od 10 do 25 procent, a liczba mieszkańców stolicy – Phnom Penh – wskutek przymusowych wysiedleń zmalała z 2 milionów do 23 tysięcy mieszkańców

Polityka terroru prowadzona przez Pol Pota spowodowała rozłam w ruchu Czerwonych Khmerów. Oporni działacze ruchu byli fizycznie likwidowani przez polpotystów. Ofiarami czystek stali się między innymi pełniący urząd wicepremiera Vorn Vet czy Koy Thuon będący ministrem handlu wewnętrznego. Najbardziej niechętni Pol Potowi pozostawali Czerwoni Khmerzy w Strefie Wschodniej. W maju 1978 r. rozpoczęli oni antyrządowe powstanie. Pol Pot nakazał stłumić wystąpienie, a całą ludność uznać za „wietnamskie dusze w khmerskich ciałach”, przedstawiając ją jako element obcy. W ramach represji zginęło od 250 do 400 tysięcy mieszkańców strefy objętej rebelią, a jej wielu mieszkańców zostało deportowanych do innych stref.

Wielka Encyklopedia Rosyjska (ros. Большая российская энциклопедия, БРЭ) – jedna z największych encyklopedii uniwersalnych w języku rosyjskim, wydana w 36 tomach w latach 2004–2017. Wydana przez spółkę wydawniczą o tej samej nazwie, pod auspicjami Rosyjskiej Akademii Nauk, na mocy dekretu prezydenckiego Władimira Putina nr 1156 z 2002 roku Czerwoni Khmerzy (fr. Khmer Rouge) – ekstremistyczne ugrupowanie komunistyczne, które łączyło ideologię komunistyczną z khmerskim nacjonalizmem. Byli zwolennikami Komunistycznej Partii Kambodży, a po jej rozwiązaniu w 1981 roku – Partii Demokratycznej Kampuczy. Jego przywódcami byli Pol Pot, Khieu Samphan i Ieng Sary. Po przejęciu władzy w Kambodży w 1975 roku zmienili nazwę kraju na Demokratyczna Kampucza, ich krwawe rządy (w wyniku ludobójstwa zginęło ok. 20–25% ludności kraju) trwały do 1979 roku – wyparci przez wojska wietnamskie z Phnom Penh, wycofali się do dżungli i kontynuowali wojnę partyzancką (do 1998 roku). Od 1982 razem z monarchistami i prawicowymi republikanami wchodzili w skład Koalicyjnego Rządu Demokratycznej Kampuczy

Konflikt z Wietnamem[ | edytuj kod]

Za głównego wroga swoich rządów Pol Pot na gruncie szowinizmu obrał Wietnam. Już 1 maja 1975 r. zdecydował się na atak na wietnamską wyspę Phú Quốc, która według niego była częścią terytorium Kambodży. Dziewięć dni później armia Kampuczy wtargnęła na wysepkę Thổ Chu w Zatoce Syjamskiej. Agresji towarzyszyła masakra około 500 tamtejszych mieszkańców. Wietnamczycy odpowiedzieli na atak kontrofensywą, w wyniku której siły Demokratycznej Kampuczy zostały wygnane ze spornych wysepek, a Wietnamczycy karnie zajęli kampuczańskie wyspy Koh Poulo Wai. W ciągu 1976 roku, choć oficjalnie oba rządy mówiły o poprawie wzajemnych relacji, to w praktyce wrogość między nimi stale wzrastała. Już 30 kwietnia armia Czerwonych Khmerów ponownie przekroczyła granicę z Wietnamem i zaatakowała prowincję An Giang i Châu Đốc. W trakcie ataku Czerwoni Khmerzy dokonali zabójstw setek cywilów wietnamskich. Siły Wietnamu przeprowadziły odwetowy atak przeciwko Kampuczy. 16 grudnia oddziały piechoty wietnamskiej wsparte przez siły powietrzne dokonały bezpośredniego ataku na obszar Kampuczy. Kampuczanie w starciu z wojskiem wietnamskim odnieśli dotkliwe straty. 6 stycznia 1978 r. wojska wietnamskie znalazły się już tylko 38 kilometrów od Phnom Penh, jednak rząd Wietnamu zdecydował się na wycofanie, połączone z ewakuacją tysięcy kampuczańskich uchodźców cywilnych i uwolnionych więźniów reżimu.

Rewolucja socjalistyczna – typ rewolucji społecznej, kiedy dokonuje się przejście od ustroju kapitalistycznego do socjalistycznego. Jugosławia – nazwa państwa narodów południowosłowiańskich (słowo jug w większości języków owych narodów oznacza "południe"), używana do 1918 r. jako koncepcja polityczna, od 1918 dla Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, następnie od 1929 r. już oficjalne dla Królestwa Jugosławii, od 1943 r. Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii, a po jej rozpadzie (w latach 1991-1992) dla Federalnej Republiki Jugosławii będącej federacją Serbii i Czarnogóry – do 2003.

W czerwcu 1978 roku siły lotnicze Wietnamu rozpoczęły masowe bombardowanie Kampuczy, wykonując dziennie około 30 lotów. Loty przyczyniły się do gigantycznych strat Kampuczy. Do tego czasu większość rozbitej Strefy Wschodniej Wojska uciekła do Wietnamu, gdzie w tajnych obozach wojska wietnamskiego przechodziła szkolenie. Pod koniec czerwca wojska wietnamskie przeprowadziły ograniczoną akcję wojskową przeciwko Czerwonym Khmerom. Wietnamczycy zajęli szereg prowincjonalnych miast i Prey Veng Suong, w odpowiedzi na co armia Kampuczy przeprowadziła ostrzał terenów przygranicznych. W drugiej połowie 1978 r. Wietnam ogłosił utworzenie Zjednoczonego Frontu Ocalenia Narodowego Kambodży. Według Hanoi Zjednoczony Front Ocalenia Narodowego był niezależnym ruchem komunistycznym Kambodży wywodzącym się z różnych środowisk. Na czele ruchu stanął Heng Samrin. Jeszcze przed utworzeniem Frontu wspierani przez Hanoi opozycjoniści kambodżańscy przekraczali granicę w celu poszerzania bazy wsparcia dla ruchu przeciwników reżimu.

National Library of Australia (pol. Biblioteka Narodowa Australii) – australijska biblioteka narodowa w Canberrze, założona w 1960 roku.Obóz pracy (także obóz pracy przymusowej) – miejsce przetrzymywania, w którym przebywający (zwykle, ale nie zawsze - więźniowie) są zmuszeni do wykonywania pracy.

W grudniu 1978 r., po kilku latach granicznych starć dywizje wietnamskie wsparły rozpoczęte w kwietniu 1978 antypolpotowskie powstanie, którym kierował Heng Samrin, i 7 stycznia 1979 roku, współdziałając z oddziałami powstańczymi, zajęły Phnom Penh, obalając reżim Pol Pota. Pomimo zakorzenionej niechęci do Wietnamczyków, oddziałom pomagali masowo uciekający aktywiści, którzy stanowili potem rdzeń nowego, prowietnamskiego rządu Ludowej Republiki Kampuczy.

SUDOC (fr. Système Universitaire de Documentation, pol. Uniwersytecki System Dokumentacji) – centralny katalog informacji bibliograficznej francuskiego szkolnictwa wyższego.Tajlandia, Królestwo Tajlandii – państwo w południowo-wschodniej Azji, graniczące z Laosem i Kambodżą na wschodzie, z Malezją na południu oraz z Mjanmą. Tajlandia była niegdyś nazywana Syjamem, gdyż była to jej oficjalna nazwa do 11 maja 1949. Międzynarodowe określenie "Thai" (ไทย) znaczy po tajsku wolny.

Po utracie władzy[ | edytuj kod]

Po utracie władzy Czerwoni Khmerzy wycofali się do dżungli w zachodniej części kraju. Licząca kilka tysięcy żołnierzy partyzantka Czerwonych Khmerów uzyskała poparcie Chin, Tajlandii i Stanów Zjednoczonych, które wspierając antywietnamski ruch partyzancki dążyły do osłabienia pozycji Wietnamu. Korzystający z protekcji amerykańskiej Czerwoni Khmerzy tylko w 1980 roku otrzymali około 55 milionów dolarów pomocy. Dzięki amerykańskiej i tajlandzkiej protekcji cieszyli się także dostawami żywności ze Światowego Programu Żywnościowego. Jednocześnie CIA prowadziła akcję propagandową mającą wybielić Czerwonych Khmerów. Jednym z jej przejawów była publikacja raportu, w którym przedstawiono pięciokrotnie zaniżoną liczbę ofiar reżimu Demokratycznej Kampuczy. Sytuację ruchu jeszcze bardziej poprawiło uznanie ich (głosami państw zachodnich i ich sojuszników) za prawowitych przedstawicieli Kambodży w Organizacji Narodów Zjednoczonych.

Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej (cz. Národní knihovna České republiky) – biblioteka narodowa Czech z siedzibą w Pradze. Biblioteka znajduje się w gmachu Clementinum. Jedna z najstarszych bibliotek na terenie Czech, której zbiory obejmują ponad 6,5 miliona woluminów.Rewolucja francuska (nazywana też Wielką Rewolucją Francuską lub Wielką Rewolucją) – okres w historii Francji w latach 1789–1799, w którym doszło do głębokich zmian polityczno-społecznych i obalenia monarchii Burbonów.

W 1981 roku rozwiązaniu uległo polityczne skrzydło ruchu, Komunistyczna Partia Kambodży. Decyzja ta podyktowana była współpracą z USA. Tym samym politycznym skrzydłem Czerwonych Khmerów stała się Partia Demokratycznej Kampuczy. Nowa formacja zrezygnowała z ideologii komunistycznej i ogłosiła że popiera demokrację parlamentarną i liberalny model gospodarczy (w kilku krajach do dziś legalnie działała Grupa Studiów nad Teorią Pol Pota głosząca poglądy sprzed dekomunizacji ruchu). W 1982 roku przy wsparciu Stanów Zjednoczonych i Chin powstał Koalicyjny Rząd Demokratycznej Kampuczy. Rząd skupiał monarchistów, prawicowych republikanów i Czerwonych Khmerów, a na arenie międzynarodowej był uznawany przez większość państw niekomunistycznych.

Diane Ducret (ur. 1983) – francuska pisarka i dziennikarka. Autorka popularnej literatury historycznej znana przede wszystkim z bestsellerowych książek Kobiety dyktatorów i Kobiety dyktatorów 2.Grecka Biblioteka Narodowa (gr. Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος) – biblioteka narodowa Grecji, usytuowana w centrum Aten. Została zaprojektowana przez duńskiego architekta Theofila Freiherr von Hansen, jako część jego słynnej Trylogii w stylu neo-klasycystycznym budynków, w których skład wchodzą Akademia Ateńska i oryginalny gmach Uniwersytetu Ateńskiego.

Po ofensywie wojsk rządowych i wietnamskich w latach 1984-1985 Czerwoni Khmerzy zostali wyparci z kraju. Pokonani partyzanci znaleźli schronienie na terenie Tajlandii. W tym samym czasie ogłoszono, że Pol Pot przeszedł na polityczną emeryturę. Był to zabieg czysto propagandowy, w rzeczywistości w dalszym ciągu stał on na czele ruchu kryjąc się pod kryptonimami „87” i „Brat nr 1”, korzystając przy tym z ochrony specjalnego oddziału armii tajskiej.

BIBSYS – katalog centralny dwóch norweskich bibliotek uniwersyteckich, przekształcony w organizację non-profit, która skupia norweskie biblioteki uniwersyteckie i naukowe wraz z Biblioteką Narodową. Biblioteka Narodowa Łotwy (łot. Latvijas Nacionālā bibliotēka (LNB)) – łotewska biblioteka narodowa z siedzibą w Rydze, narodowa instytucja kultury podlegająca Ministerstwu Kultury, założona jako Państwowa Biblioteka Łotwy w 1919 roku, po włączeniu Łotwy w skład ZSRR, działała jako Biblioteka Łotewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej a po odzyskaniu niepodległości, od 1992 roku, funkcjonuje jako Biblioteka Narodowa Łotwy.
Grób Pol Pota w Anlong Veng

W 1989 roku Wietnam wycofał swoje wojska z terenów Kambodży, skłoniło to Tajlandię w kolejnym roku do stopniowej likwidacji baz Czerwonych Khmerów na swoim terytorium (wbrew zaleceniom USA). W 1991 roku Czerwoni Khmerzy i inne grupy rebelianckie (obecność Czerwonych Khmerów została wymuszona przez Stany Zjednoczone) zawarli z rządem Kambodży układ w sprawie rozbrojenia i wolnych wyborów. W rezultacie pozwolono im na powrót do prowincji Pailĭn. W 1993 roku nie uznali wyników wyborów i rozpoczęli nową wojnę z rządem. W trakcie batalii siły Czerwonych Khmerów dokonały licznych zbrodni wojennych obejmujących czystki etniczne (szczególnie mniejszości wietnamskiej).

LIBRIS (Library Information System, pol. System Informacyjny Bibliotek) szwedzki katalog rozproszony utrzymywany przez Narodową Bibliotekę Szwecji w Sztokholmie. Umożliwia wyszukiwanie 6,5 milionów tytułów.Narodowy Uniwersalny Katalog Centralny (NUKAT) – katalog centralny polskich bibliotek naukowych i akademickich funkcjonujący od lipca 2002 roku. Katalog obejmuje pozycje ze wszystkich katalogów rozproszonych naukowych bibliotek uniwersyteckich tworzących NUKAT. Obecnie jest to 130 bibliotek naukowych, w tym 37 z Warszawy oraz 17 z Krakowa, w dalszej kolejności są biblioteki gdańskie (10), wrocławskie (10) oraz łódzkie (9).

W 1997 roku w ramach jednej z niezliczonych czystek w kierownictwie partii, zlecił zabójstwo jednego ze swych najbliższych współtowarzyszy jeszcze z czasów paryskich – Son Sena. Kilka tygodni później współtowarzysze pod kierownictwem Ta Moka urządzili proces pokazowy Pol Pota i skazali go na dożywotni areszt domowy, gdzie po kilku miesiącach zmarł, według oficjalnej wersji z przyczyn naturalnych. Po śmierci został skremowany, a jego prochy złożono w samotnym grobie, na ziemi niczyjej, kilkaset metrów od granicy z Tajlandią. Inna wersja mówi, że zostały one rozsypane nad największym jeziorem Półwyspu Indochińskiego Tonle Sap.

Nikołaj Iwanowicz Bucharin (Николай Иванович Бухарин; ur. 9 października 1888 w Moskwie, zm. 15 marca 1938 tamże) – działacz partii bolszewickiej, członek jej Biura Politycznego, przewodniczący Prezydium Komitetu Wykonawczego Kominternu (1926-1929), ofiara wielkiego terroru w ZSRR.Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.


Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Ludowa Republika Kampuczy – nazwa państwa kambodżańskiego obowiązująca w latach 1979-1989, czyli pomiędzy obaleniem Czerwonych Khmerów a wycofaniem wojsk wietnamskich. W 1989 roku nazwę kraju zmieniono na Państwo Kambodżańskie oraz flagę na nową. Nazwa Państwo Kambodżańskie funkcjonowała krótko w latach 1989-1993 do momentu przywrócenia monarchii w Kambodży.
Zatoka Tajlandzka, dawniej Zatoka Syjamska (khmer. Czhuk-samot Thai, tajski Ao Thai, wietn. Vịnh Thái Lan) – rozległa i płytka zatoka w zachodniej części Oceanu Spokojnego, w południowo-zachodniej części Morza Południowochińskiego. Wcina się około 720 km między nasadę Płw. Malajskiego a południowe brzegi Płw. Indochińskiego.
International Standard Serial Number, ISSN czyli Międzynarodowy Znormalizowany Numer Wydawnictwa Ciągłego – ośmiocyfrowy niepowtarzalny identyfikator wydawnictw ciągłych tradycyjnych oraz elektronicznych. Jest on oparty na podobnej koncepcji jak identyfikator ISBN dla książek, ISAN dla materiałów audio-wideo. Niektóre publikacje wydawane w seriach mają przyporządkowany zarówno numer ISSN, jak i ISBN.
Stalinizm – system polityczno-ekonomiczny, jaki powstał w ZSRR po faktycznym przejęciu pełni władzy przez Józefa Stalina.
Francuska Partia Komunistyczna (FPK, Parti communiste français, PCF) – lewicowa partia polityczna, założona w Tours (Region Centre) w 1920 roku.
Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.
Maoizm (chiń. upr.: 毛泽东思想; chiń. trad.: 毛澤東思想; pinyin: Máo Zédōng Sīxiǎng; dosł. „Myśl Mao Zedonga”) jest wariantem ideologii komunistycznej, rozwinięciem marksizmu-leninizmu opartym na ideach przywódcy Komunistycznej Partii Chin Mao Zedonga. Maoizm jako odrębna ideologia ujawnił się w 1958 r. proklamowaniem kursu "trzech czerwonych sztandarów" (alternatywna wobec radzieckiej droga budowy komunizmu). Po rozbiciu radykalnej "bandy czworga" przez pragmatyków (1976-1977) został praktycznie wyparty przez dengizm, który w latach 90. XX w. uzupełniła Zasada Trzech Reprezentacji Jiang Zemina. Maoizm przyjęły m.in. komunistyczne partie w Chinach, Albanii, Malezji, Indonezji, Tajlandii, Birmie, Indiach (Komunistyczna Partia Indii - Marksistowsko-Leninowska), Nepalu (Komunistyczna Partia Nepalu (Maoistowska)), Australii, Peru (Sendero Luminoso). Najsilniejsze wpływy w Europie Zachodniej zdobyli maoiści w Holandii, Portugalii, Belgii i Norwegii. Wśród polskich komunistów zwolennikiem maoizmu był Kazimierz Mijal, a współcześnie Organizacja Czerwonej Gwardii. Maoizm inspirował też ruchy kontestacyjne w rozwiniętych krajach kapitalistycznych (Maj 1968) i organizacje partyzanckie w wielu krajach Trzeciego Świata.

Reklama