Pogranicze Wojskowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pogranicze Wojskowe (chorw. Vojna Krajina, niem. Militärgrenze, serb. Војна Крајина, węg. Katonai határőrvidék, łac. Confiniaria militaria) – buforowy region graniczny monarchii habsburskiej, znajdujący się pod administracją wojskową, istniejący od XVI do XIX wieku wzdłuż granicy Królestwa Chorwacji oraz Królestwa Węgier z osmańską Turcją.

Bjelovar (węg. Belovár, niem. Belowar) – miasto w Chorwacji, na wschód od Zagrzebia. Stolica żupanii bielowarsko-bilogorskiej.Jan Lucjan Rydel, (ur. 1959 w Krakowie) – dr hab. nauk historycznych, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Oświęcimiu.

Wojny tureckie[ | edytuj kod]

Ekspansja turecka w Europie spowodowała, że ziemie Korony św. Stefana, a potem państwa Habsburgów znalazły się w dużym niebezpieczeństwie, a granice przesuwały się stopniowo na północny zachód (terytorium Chorwacji kurczyło się, uciekinierzy z tego rejonu osiedlali się m.in. w Burgenlandzie). Już w XV wieku królowie węgierscy Zygmunt Luksemburski i Maciej Korwin próbowali powołać w granicznych rejonach Królestwa Chorwacji specjalne instytucje, które miały umocnić obronę tego rejonu – zakładano umocnione obozy wojskowe, powoływano wyodrębnione okręgi administracyjne pod zarządem militarnym. W ślad za tym poszedł po 1526 Ferdynand I Habsburg, jednak środki te wciąż nie dawały zadowalających rezultatów.

Krajina − region na Półwyspie Bałkańskim, głównie na terytorium Chorwacji, przy granicy Bośni. Stanowi swoisty pomost między rolniczą północą, a wybrzeżem Chorwacji – jest większą częścią tzw. Chorwacji Centralnej.Kraje Korony Świętego Stefana to oficjalna nazwa węgierskiej części dualistycznych Austro-Węgier, używana po austriacko-węgierskim porozumieniu w 1867. Potoczna nazwa to Zalitawia. Nazwa wywodzi się od symbolu Królestwa Węgier, Korony Świętego Stefana według tradycji przesłanej w roku 1000 św. Stefanowi przez papieża Sylwestra II (obecnie przechowywanej w Budapeszcie, w budynku parlamentu).

Dlatego w 1553 cesarz zadecydował o powołaniu większej liczby okręgów wojskowych wzdłuż granicy chorwacko-tureckiej (według planów późniejszego dowódcy Pogranicza, Ivana Lenkovicia). Wzdłuż całej granicy zorganizowano sieć umocnień, obsadzonych przez wojska niemieckie i chorwackie – centrami okręgów były twierdze (Senj, Ogulin, Hrastovica, Žumberak, Koprivnica, Križevci, Ivanić). Okręgi zgrupowano w dwóch większych jednostkach terytorialnych: Pograniczu Chorwackim (Krabatische Gränitz, Hrvatska Krajina) oraz Górnoslawońskim (Oberslawonische Gränitz, Gornjoslavonska krajina). W 1578 r. zadecydowano o sposobie finansowania tych okręgów: Pogranicze Slawońskie miało być finansowane przez Styrię, zaś Chorwackie – z funduszy pozostałych rdzennych krajów austriackich.

Titel (serb. Тител) – miasto i gmina w Serbii; w Wojwodinie; w okręgu południowobackim; w regionie Baczka. Gmina liczy 15 429 mieszkańców (2014).Habsburgowie – dynastia niemiecka (von Habsburg). Założycielem dynastii był Guntram Bogaty (X wiek). Nazwa rodziny wywodzi się od pierwszej posiadłości rodu, zamku Habsburg (od staro-wysoko-niemieckiego hab lub haw – przejście, przeprawa przez rzekę; legendarna etymologia od niem. Habichtsburg – Jastrzębi Zamek) położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii. Przedstawiciele dynastii panowali m.in. w krajach niemieckich i włoskich, Świętym Cesarstwie Rzymskim, Czechach, Hiszpanii, Portugalii, Burgundii, na Węgrzech (a co za tym idzie także w Chorwacji) i w Siedmiogrodzie, w Niderlandach, na Śląsku oraz hiszpańskich i portugalskich koloniach w Azji i obu Amerykach. Dynastia w linii męskiej wygasła w 1740. Ostatnia z rodu Maria Teresa Habsburg wraz z mężem cesarzem Franciszkiem I Lotaryńskim założyła nową dynastię Habsbursko-Lotaryńską.

W końcu XVI i w pierwszej połowie XVII w. oba okręgi zaczęto nazywać generalatami – Karlovački (Pogranicze Chorwackie) i Varaždinski (Pogranicze Górnoslawońskie). W tym czasie także wojskowa administracja nad tym regionem stopniowo była odbierana spod kontroli instytucji chorwackich (bana i sejmu) i skupiona została całkowicie w rękach dowództwa wojskowego Monarchii.

Szajkasze (serb. Šajkaši, niem. Tschaikisten) – formacja sił rzecznych na Dunaju. Powstała jako część flotylli węgierskiej, następnie austriackiej. Posiadała swój odrębny status.V wojna austriacko-turecka – wojna toczona w latach 1683-1699 pomiędzy Świętą Ligą (od 1684), złożoną z Austrii, Polski, Wenecji, Rosji (od 1686) i Państwem Kościelnym a imperium osmańskim.

Mimo wprowadzonego systemu finansowania Pogranicza, wpływy nie pokrywały całości koniecznych wydatków. Dlatego w 1630 zadecydowano o ułatwieniu osiedlania się na wyludnionym wojnami Pograniczu imigrantów – głównie uciekinierów z terenów tureckich, najchętniej walczących zbrojnie przeciwko Imperium Osmańskiemu. Zachęcano ich do osiedlania się tutaj (jako wolnych chłopów) oczekując w zamian służby wojskowej. Ich prawa i obowiązki regulowały Statuta Valachorum, zagwarantowano m.in. wolność wyznania (uchodźcy w znakomitej większości byli prawosławnymi), co było znaczącym ustępstwem w katolickim państwie habsburskim.

Zygmunt Luksemburski (Luksemburczyk), (ur. 14 lub 15 lutego 1368 w Norymberdze, zm. 9 grudnia 1437 w Znojmie) – elektor (margrabia) brandenburski od 1378, król węgierski od 1387, niemiecki od 1411, książę Luksemburga od 1419, król włoski od 1431, Święty Cesarz Rzymski od 1433, król czeski od 1419 (objął władzę w 1436).Bośnia (bośn. Bosna) – historyczny i geograficzny region Europy, należący obecnie do Bośni i Hercegowiny. Przeważająca część Bośni leży na terenie Alp Dynarskich. Na północy, gdzie płynie rzeka Sawa, sięga do obszarów kotliny Panońskiej, zaś jej wschodnią, naturalną granicę stanowi rzeka Drina. Od południa graniczy z innym historyczno-geograficznym regionem wchodzącym w skład państwa, Hercegowiną.

Od tego momentu rozpoczął się napływ na te tereny ludności serbskiej (także wołoskiej), uciekającej spod okupacji osmańskiej i próbującej organizować walkę przeciw Turkom z terytorium państwa Habsburgów. Jej liczebność bardzo szybko wzrastała. Społeczność Pogranicza, coraz bardziej pomieszana etnicznie i wyznaniowo, zaczynała też równocześnie stanowić coraz sprawniejszy organizm wojskowy, a oddziały z tego regionu służyły Habsburgom nie tylko w wojnie z Turkami, ale także na innych frontach.

Serbowie (Срби) – naród południowosłowiański mieszkający głównie w Serbii, Chorwacji, Bośni, Słowenii, Macedonii, Czarnogórze i Stanach Zjednoczonych. Jest ich ogółem około 13 mln. Mówią w swoim języku narodowym serbskim. W większości są prawosławnymi.Wojwodina, Prowincja Autonomiczna Wojwodiny (Vojvodina, węg. Vajdaság) – autonomiczny okręg w północnej Serbii, zamieszkany przez 2,03 mln mieszkańców (2002), przede wszystkim Serbów (65% liczby ludności) i Węgrów (14%). Stolicą Wojwodiny jest Nowy Sad, inne większe miasta to Pančevo, Subotica, Zrenjanin. Obejmuje serbskie części historycznych regionów Baczki, Banatu i Sremu.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Ban – tytuł spotykany w środkowej i południowo-wschodniej Europie między VII a XX wiekiem. Pierwotnie używany wśród rdzennej ludności Bośni od VII wieku, a później też w Chorwacji, na Węgrzech, na Wołoszczyźnie od XIV wieku do 1831 roku, w średniowiecznej Mołdawii, w Serbii i w Królestwie Jugosławii od 1929 do 1941 roku. Ziemia pod władzą bana nosiła nazwę banat lub banowina.
Język serbski (cрпски, srpski) – jedna z uregulowanych wersji dialektu sztokawskiego, używana głównie przez Serbów i Czarnogórców w Serbii, Czarnogórze, Bośni i Hercegowinie oraz w innych krajach.
Ogulin - miasto w Chorwacji (Karlovačka županija). Ogulin jest położony w północno-zachodniej części Chorwacji, u podnóża góry Klek w przybliżeniu w połowie drogi pomiędzy Zagrzebiem, a Rijeką. Znajduje się pobliżu jezior Plitvickich (od wschodu), Gorskiego Kotaru (od zachodu) i północnego Adriatyku (na południowy zachód). Przez miasto przepływa rzeka Dobra. W pobliżu znajduje się najdłuższy w Chorwacji system jaskiń krasowych (Đulin ponor, 16396m).
<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
Nova Gradiška (węg. Újgradiska, niem. Neu-Gradischka, Neugradiska, wcześniej Friedrichsdorf) - miasto w Chorwacji (Brodsko-posavska županija); 13 300 mieszkańców (2006)
Năsăud (węg. Naszód) – miasto w Rumunii, w okręgu Bistriţa-Năsăud, w Siedmiogrodzie. Liczy 12 tys. mieszkańców (2006).
Baczka (serb. Bačka, węg. Bácska, słow. Báčka, rus. Бачка) − kraina w północnej Serbii i południowych Węgrzech, część Wojwodiny położona między Dunajem i Cisą; region rolniczy.

Reklama