Pogotowie Akcji Specjalnej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Major „Barry” (drugi z lewej) wśród oficerów Grupy „Północ”

Pogotowie Akcji Specjalnej (PAS) – IV Oddział Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, w skład którego od lipca 1945 roku wchodziły oddziały partyzanckie, walczące z powstającymi strukturami reżimu komunistycznego w Polsce.

Ludwik Więcław ps. "Kłos", "Mariusz", "Śląski" (ur. 1908 r. w Leżajsku, zm. 5 września 1949 r.) – działacz Stronnictwa Narodowego, żołnierz Narodowej Organizacji Wojskowej, porucznik Narodowego Zjednoczenia Wojskowego.Proces lubelskiego PAS, Proces dwudziestu trzech – proces sądowy dwudziestu trzech uczestników podziemia niepodległościowego, w którym siedmiu z nich skazanych zostało na karę śmierci. Był to pierwszy wielki procesie pokazowy w Polsce komunistycznej po 1944.

Struktura[ | edytuj kod]

Pierwszym szefem PAS był mjr Włodzimierz Kozakiewicz ps. „Barry” (do jego aresztowania w kwietniu 1945 roku), kolejnym – kpt. Jan Morawiec „Henryk”, „Remisz”, „Rębacz”, „Tajfun” (od kwietnia 1945 roku do marca 1946 roku).

Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego (KBW) – specjalna formacja wojskowa podporządkowana ministrowi bezpieczeństwa publicznego (1945–1954) a następnie ministrowi spraw wewnętrznych, powołana uchwałą Krajowej Rady Narodowej z dnia 25 maja 1945 roku.Kino Świat − polska firma dystrybucyjna założona w 2001, zajmująca się dystrybucją filmów kina polskiego i obcego.

Struktura terenowa PAS była jedynie częściowo zorganizowana.

  • Obszar I (warszawski) składał się z okręgów: I (Warszawa), II (Olsztyn), III (Białystok). W Warszawie (Okręg I) komendantem PAS był Bolesław Stefański (od grudnia 1945 roku do aresztowania 1 czerwca 1946 roku). W Okręgu III PAS było organizowane przez komendanta tego okręgu Jana Szklarka (ps. „Roja”, „Kotwicz”, „Lis”, „Florian Lewicki”). Od 22 września 1945 roku szefem PAS Okręgu III był Romuald Rajs „Bury”.
  • Obszar II (lubelski) składał się z okręgów: IV (Lublin) i V (Rzeszów). Szefem PAS Obszaru II był kpt. Zygmunt Wolanin. W 1945 roku organy komunistycznego bezpieczeństwa dokonały aresztowań wśród osób podejrzanych o tworzenie lub działanie w PAS. Zostały one skazane w tzw. procesie lubelskiego PAS. Dowódcami oddziałów PAS Okręgu V byli m.in. por. Stanisław Pelczar „Majka” i ppor. Bronisław Gliniak „Radwan”. Najprawdopodobniej komendantem PAS w Okręgu V (rzeszowskim) od kwietnia 1946 roku był por. Ludwik Więcław.
  • Obszar III (Kielce-Radom-Kraków-Śląsk): w Okręgu VI (Kielce) PAS było organizowane bez powodzenia przez Lechosława Roszkowskiego „Tomasza”, jedynie na Śląsku (Okręg VIII) istniała komenda PAS do marca 1946 roku
  • Obszar IV również nie został zorganizowany, składał się z okręgów IX (Łódź), X (Poznań) i XI (Opole).
  • Obszar V (pomorski), okręgi: XII (Gdańsk), XIII (Pomorze), XIV (Szczecin). W Okręgu XIV istniała komenda PAS, na jej czele stał „Henryk” (NN).
  • W latach 1946–1948 istniały również inne okręgi, m.in.: „XVI” (Północne Mazowsze) dowodzony przez kpt. Zbigniewa Kuleszę, później por. Józefa Kozłowskiego, „XXIII” (Zachodnie Mazowsze), dowodzony przez por. Stefana Bronarskiego „Liścia” (ten ostatni okręg nie używał nazwy PAS).

    Józef Boguszewski ps. Janusz, Lew (ur. 2 grudnia 1916 roku w Cetlinie, gmina Gozdowo, powiat Płock, zm. 1 grudnia 1951 roku) – dowódca oddziału Ruchu Oporu Armii Krajowej i Narodowego Zjednoczenia Wojskowego operującego w powiatach: Lipno, Mława, Płock, Płońsk, Rypin, Sierpc i Włocławek.Narodowe Zjednoczenie Wojskowe (NZW) – polska konspiracyjna organizacja wojskowo-polityczna o charakterze narodowym działająca w latach 1944/1945-1956.

    Liczebność oddziałów PAS dochodziła początkowo do 200–300. Prowadziły zacięte walki z grupami operacyjnymi NKWD, UB, KBW, MO i ORMO, rzadziej z oddziałami ludowego Wojska Polskiego. W większości okręgów działało po kilka-kilkanaście oddziałów PAS NZW o liczebności od 20 do 200-300 (np. 3 Wileńska Brygada NZW liczyła 180 żołnierzy). Mniejsze, kilku-, kilkunastoosobowe oddziały PAS przetrwały do początku lat 50., głównie w Okręgu III (białostockim) i na Mazowszu. Ostatnia z komend dowodzących PAS, Komenda Powiatowa NZW w Bielsku Podlaskim ujawniła się dopiero jesienią 1956 roku.

    Jerzy Zenon Zalewski (ur. 11 kwietnia 1960 w Warszawie) – polski reżyser, scenarzysta, producent filmowy, aktor i dziennikarz.Zbigniew Kulesza, ps. "Młot", "Grawicz", "Oleśnicki" (ur. 11 lipca 1917 w Długosiodle, zm. 16 września 2003) – polski żołnierz, uczestnik konspiracji narodowej w okresie II wojny światowej i pierwszych latach powojennych na Mazowszu i Kurpiowszczyźnie.

    Oddziału PAS NZW blisko współdziałały z oddziałami NSZ, a często były jednocześnie podporządkowane obu tym strukturom.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Kazimierz Tadeusz Łuszczyński ps. "Mateusz", "Orzeł, "Rosa" (ur. 23 września 1921 r. w Lublinie, zm. 25 maja 1946) – karmelita trzewiczkowy z Krakowa, ogrodnik klasztorny, żołnierz NZW i NSZ.
    Józef Kozłowski pseud. „Las”, „Vis”, „J. Kawecki” (ur. 19 marca 1910 w Demeniu (obecnie Łotwa), zm. 12 sierpnia 1949 w Warszawie) – gajowy, komendant „XVI” Okręgu NZW, skazany na śmierć przez władze stalinowskie PRL.
    Ludowe Wojsko Polskie (LWP) – potoczna nazwa polskich sił zbrojnych sformowanych w latach 1943–1944 w ZSRR oraz wywodzącego się z nich Wojska Polskiego w Polsce Ludowej w latach 1944–1952 i Sił Zbrojnych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1952–1989.
    Jan Morawiec, ps. Henryk, Remisz, Rębacz, Tajfun, Paweł, Mieczysław (ur. 25 marca 1915 w Remiszewicach, pow. Brzeziny, zm. 15 stycznia 1948 w Warszawie) – działacz obozu narodowego, członek Okręgu Bojowego Kielce, NOW i NSZ, prezes Tymczasowej Narodowej Rady Politycznej Ziem Wschodnich, szef Oddziału IV PAS KG NZW.
    Zygmunt Gustaw Roguski ps. "Kacper", "Feliks", "Perkuła", "Ocel" (ur. 5 stycznia 1886 w Warszawie, zm. 24 maja 1946 tamże) – major Wojska Polskiego.
    Zygmunt Wolanin ps. Zenon (ur. 30 listopada 1914 w Turzych Rogach, zm. 24 maja 1946 w Warszawie) – major, żołnierz NSZ i NZW.
    Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (IPN) – instytucja naukowa o uprawnieniach śledczych.

    Reklama