Podstawowa opieka zdrowotna w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Przychodnia POZ w Ołdrzychowicach Kłodzkich

Podstawowa opieka zdrowotna, POZ – podstawowy, powszechny element systemu opieki zdrowotnej w Polsce.

PMID (ang. PubMed Identifier, PubMed Unique Identifier) – unikatowy identyfikator przypisany do każdego artykułu naukowego bazy PubMed.System opieki zdrowotnej w Polsce – zespół osób i instytucji mający za zadanie zapewnić opiekę zdrowotną ludności. Polski system opieki zdrowotnej oparty jest na modelu ubezpieczeniowym.

Jednostka podstawowej opieki zdrowotnej (dawniej: zakład opieki zdrowotnej) to podmiot leczniczy sprawujący kompleksową opiekę nad osobami, które zadeklarowały chęć korzystania z usług pracującego w niej lekarza rodzinnego lub innego lekarza z uprawnieniami do tworzenia aktywnej listy pacjentów. Oznacza to leczenie oraz profilaktykę chorób, rehabilitację, a także orzekanie o stanie zdrowia. Aby przychodnia udzielająca świadczeń zdrowotnych stała się świadczeniodawcą POZ, musi zapewnić swoim pacjentom także opiekę pielęgniarki środowiskowej oraz położnej.

Podstawowa opieka zdrowotna (POZ, lekarz pierwszego kontaktu) - to nazwa zasadniczego elementu opieki zdrowotnej w Polsce.Lekarz – osoba posiadająca właściwe kwalifikacje, potwierdzone wymaganymi dokumentami, do udzielania świadczeń zdrowotnych, w szczególności do: badania stanu zdrowia, rozpoznawania chorób i zapobiegania im, leczenia i rehabilitacji chorych, udzielania porad lekarskich, a także wydawania opinii i orzeczeń lekarskich, w zakresie swojej specjalizacji (art. 2 ustawy opublikowanej w Dz. U. z 2005 r. Nr 226, poz. 1943).

Od 2007 roku lekarzami tworzącymi listy aktywne POZ mogą być wyłącznie lekarze rodzinni, lekarze w trakcie specjalizacji z medycyny rodzinnej oraz lekarze, którzy wcześniej nabyli prawa do tworzenia listy aktywnej ze względu na staż pracy w POZ przed 2007 rokiem. Forsowane aktualnie propozycje Ministerstwa Zdrowia, przyznające prawo tworzenia listy aktywnej internistom i pediatrom bez doświadczenia w pracy w podstawowej opiece zdrowotnej, spotkały się z ostrą krytyką wszystkich organizacji medycyny rodzinnej.

Medycyna rodzinna – dział medycyny zajmujący się kwestiami zagwarantowania wszystkim członkom rodziny, będącej pod opieką lekarza rodzinnego, kompleksowej opieki medycznej. Lekarz rodzinny jest zwykle pierwszym ogniwem w systemie, zapewniając tak zwaną podstawową opiekę zdrowotną. W swojej codziennej pracy współpracuje z lekarzami specjalistami (konsultantami), a także kieruje pacjentów do diagnostyki i leczenia w placówkach specjalistycznych.Stanisław Andrzej Orzeszyna (ur. 5 maja 1941 w Częstochowie) – polski lekarz, specjalista w dziedzinie organizacji ochrony zdrowia publicznego, dyrektor Instytutu Medycyny Społecznej AM w Łodzi, dyrektor Departamentu Szkolnictwa i Nauki w Ministerstwie Zdrowia i Opieki Społecznej, redaktor naczelny Wydawnictwa Lekarskiego PZWL, pracownik WHO, doradca w projekcie terenowym w Ibadanie (Nigeria), w biurach regionalnych WHO w Brazzaville (Kongo) i Nowym Delhi (Indie) oraz w kwaterze głównej WHO w Genewie.

Pod względem organizacyjnym POZ może działać jako:

  • niepubliczny zakład opieki zdrowotnej (NZOZ) – firma prywatna
  • samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej (SPZOZ) – jednostka państwowa lub podległa samorządowi
  • indywidualna praktyka lekarska – prywatna praktyka lekarska lub pielęgniarska
  • grupowa praktyka lekarska – grupa prywatnych praktyk lekarskich lub pielęgniarskich
  • grupowa/indywidualna praktyka pielęgniarki/ek środowiskowo-rodzinnych
  • grupowa/indywidualna praktyka położnej/ych środowiskowych.
  • Od 2017 r. obowiązuje ustawa z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz.U. z 2021 r. poz. 1050).

    Przychodnie POZ są niezależnymi firmami (poza SPZOZ), jednak usługi przez nie świadczone są bezpłatne dla osób ubezpieczonych, gdy POZ ma podpisany kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • medycyna rodzinna
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 czerwca 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1285)
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Mirosław J. Wysocki, Maria Miller. Paradygmat Lalonde’a, Światowa Organizacja Zdrowia i Nowe Zdrowie Publiczne. „Przegląd Epidemiologiczny”. 57, s. 505-512, 2003. 
  • Declaration of Alma-Ata (ang.). www.who.int, 1978. [dostęp 2014-08-23].
  • Primary Health Care (ang.). W: Report of the International Conference on Primary Health Care, Alma-Ata 1978 [on-line]. whqlibdoc.who.int, 1978. [dostęp 2014-08-23].
  • Primary health care comes full circle. An interview with Dr Halfdan Mahler (ang.). W: Bulletin of the World Health Organization. Volume 86, Number 10 [on-line]. October 2008. s. 737-816. [dostęp 2014-08-22].
  • Wysocki M.J., Krishnamurthi C.R., Orzeszyna S.. Monitoring the progress of health-for-all strategies: the situation in South-East Asia. „World Health Stat Q.”. 43 (1), s. 16-24, 1990. PMID: 2375124 (ang.). 
  • Orzeszyna S., Z. Żołnowski. Wyznaczniki sprawności opieki zdrowotnej. „Zdrowie Publiczne”, s. 623-634, 1988. 
  • Powszechny system ubezpieczeń zdrowotnych




  • Reklama