Plik wykonywalny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Plik wykonywalny, plik uruchamialny (ang. executable) – plik, który może być uruchomiony bezpośrednio w środowisku systemu operacyjnego. Zawiera instrukcję w postaci pozwalającej na jej zrealizowanie przez komputer.

Architektura komputera – sposób organizacji elementów tworzących komputer. Pojęcie to używane jest dosyć luźno. Może ono dzielić systemy komputerowe ze względu na wiele czynników, zazwyczaj jednak pod pojęciem architektury komputera rozumie się organizację połączeń pomiędzy pamięcią, procesorem i urządzeniami wejścia-wyjścia.Plik (ang. file) – uporządkowany zbiór danych o skończonej długości, posiadający szereg atrybutów i stanowiący dla użytkownika systemu operacyjnego całość. Nazwa pliku nie jest częścią tego pliku, lecz jest przechowywana w systemie plików.

Plik wykonywalny przechowuje przeważnie binarną reprezentację instrukcji konkretnego typu procesora. Oprócz tego znajdują się w nim zwykle wywołania systemowe, dlatego pliki wykonywalne zazwyczaj są właściwe nie tylko dla danego procesora, ale też dla danego systemu operacyjnego. Nie dotyczy to sytuacji, kiedy zawierają formę pośrednią, która do uruchomienia wymaga interpretera lub maszyny wirtualnej – takie pliki mogą być zwykle uruchamiane na różnych systemach komputerowych.

Środowisko – ogół elementów nieożywionych i ożywionych, zarówno naturalnych, jak i powstałych w wyniku działalności człowieka, występujących na określonym obszarze oraz ich wzajemne powiązania, oddziaływania i zależności. Jest to pojęcie podrzędne w stosunku do przyrody, obejmującej również elementy ożywione.XCOFF (ang. eXtended Common Object File Format) – format plików wykonywalnych – ulepszona wersja COFF. Opracowana przez IBM i używana w systemie AIX.

Specyficzną odmianą plików wykonywalnych są skrypty powłoki. Zarówno w systemie DOS, jak i w systemach uniksowych pliki takie można uruchamiać bezpośrednio, jak każdy inny program (np. wpisując jego nazwę w wierszu poleceń).

Zależnie od przyjętej konwencji nazwy plików wykonywalnych mogą wyróżniać się rozszerzeniem, tak jak np. w DOS i Windows przyjęte zostało rozszerzenie .com i .exe (stąd popularne określenie egzek). W systemach uniksowych natomiast pliki wykonywalne mają ustawiony atrybut wykonywalności oznaczany literą x.

ELF, Executable and Linkable Format – format plików wykonywalnych, plików obiektowych, bibliotek współdzielonych oraz zrzutów pamięci, popularny na systemach uniksowych (używany m.in. w Linuksie, FreeBSD, BeOS, AmigaOS 4.0).Microsoft Windows (ang. windows „okna”, IPA: [maɪkɹoʊsɑːft ˈwɪndoʊz]) – rodzina systemów operacyjnych stworzonych przez firmę Microsoft. Systemy rodziny Windows działają na serwerach, systemach wbudowanych oraz na komputerach osobistych, z którymi są najczęściej kojarzone.

W nowoczesnych architekturach plik wykonywalny zawiera informacje, które nie są częścią samego programu, tak jak informacje o środowisku wymaganym przez program, informacje o debugowaniu i inne porządkowe dane używane przez system operacyjny do uruchamiania programu.

Obecnie rozróżnienie między programem w formie źródłowej (która zwykle jest czytelna dla człowieka) a jego formą wykonywalną jest coraz mniej wyraźne, gdyż proces kompilacji lub interpretowania, przekształcający pierwszą formę w drugą, może być przeprowadzony automatycznie. Dlatego też pojęcie pliku wykonywalnego zostało rozszerzone, obejmując nie tylko instrukcje maszynowe, ale też dowolny plik, który może być wykonany w danym środowisku bez ingerencji użytkownika. Mimo to pliki zawierające język interpretowany zwykle nadal są określane skryptami.

COFF (Common Object File Format) - format plików wykonywalnych użyty w systemie Unix System V Release 3, później zaadaptowany do systemu Microsoft Windows NT.a.out (assembler output) – format plików wykonywalnych używany szczególnie w Uniksie i innych uniksopodobnych systemach operacyjnych jako format plików wykonywalnych, plików obiektowych oraz bibliotek dzielonych.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • spis formatów plików
  • a.out
  • AOF
  • COFF
  • EXE
  • Mach-O
  • XCOFF
  • Executable and Linkable Format
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Spustitelný soubor, [w:] IT-Slovnik.cz [online] [dostęp 2019-09-29] (cz.).




    Warto wiedzieć że... beta

    EXE (od ang. executable [file], [plik] wykonywalny; pot. „egzek” od skr. exec) – rozszerzenie nazwy pliku wykonywalnego w systemach Microsoft Windows i MS-DOS; pliki o tym rozszerzeniu w zamierzeniu zawierają przede wszystkim skompilowany kod wykonywalny programu, choć może zawierać także inne zasoby (np. dotyczące np. struktury okien, ikony, obrazy, dźwięki, itp.).
    Definicja intuicyjna: Kod źródłowy to zapis programu komputerowego w formie czytelnej dla człowieka umożliwiający jego modyfikację i rozwój.
    System operacyjny (ang. Operating System, skrót OS) – oprogramowanie zarządzające systemem komputerowym, tworzące środowisko do uruchamiania i kontroli zadań użytkownika.
    Unix Time-Sharing System (pisane również jako UNIX, choć nie jest to skrót – nazwa „UNIX” jest kalamburem określenia Multics, który był wzorem dla Uniksa) – system operacyjny rozwijany od 1969 r. w Bell Labs (UNIX System Laboratories, USL) przez Dennisa Ritchie i Kena Thompsona. W latach 70. i 80. zdobył bardzo dużą popularność, co zaowocowało powstaniem wielu odmian i implementacji. Część z nich, w szczególności Linux oraz OS X, jest w użyciu do dziś. UNIX jest zarejestrowanym znakiem towarowym The Open Group.
    Procesor (ang. processor), także CPU (ang. Central Processing Unit) – urządzenie cyfrowe sekwencyjne, które pobiera dane z pamięci, interpretuje je i wykonuje jako rozkazy. Wykonuje on ciąg prostych operacji (rozkazów) wybranych ze zbioru operacji podstawowych określonych zazwyczaj przez producenta procesora jako lista rozkazów procesora.
    Wiersz poleceń (ang. Command Line Interface, CLI), to jeden z najczęściej spotykanych sposobów interakcji człowieka z komputerem. Inne przykłady to interfejs tekstowy oraz interfejs graficzny.
    Wywołanie systemowe (ang. system call) stanowi interfejs między wykonywanym programem a (posiadającym zwykle wyższe uprawnienia) jądrem systemu operacyjnego. Funkcje systemowe wywoływane są przez specjalny, wspierany przez dany procesor mechanizm, na przykład z użyciem wyznaczonego przerwania lub instrukcji skoku dalekiego.

    Reklama