Platforma prekambryjska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Platforma prekambryjska (proterozoiczna) – fragment płyty kontynentalnej, której podłoże (fundament) zostało ukształtowane w prekambrze i tworzą go skały wulkaniczne i metamorficzne. Jest pokryta warstwami skał dolnego paleozoiku i mezozoiku. W Europie taką jednostką jest platforma wschodnioeuropejska.

W geologii antekliza to wypukła struktura tektoniczna o regionalnych rozmiarach w obrębie platformy kontynentalnej, obejmująca zarówno jej fundament jak i pokrywę osadową.Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Elementy platformy[ | edytuj kod]

  • Tarcza kontynentalna – fragment platformy prekambryjskiej gdzie fundament wulkaniczny występuje na powierzchni. Tarcze tworzą zazwyczaj najstarsze części kontynentu bogate w surowce mineralne (Wyniesienie mazursko-suwalskie).
  • Płyta tektoniczna – element platformy prekambryjskiej, gdzie fundament wulkaniczny przykryty jest młodszymi skałami osadowymi.
  • Intruzja (z łac. intrusus = wepchnięty) – ciało skalne powstałe z zastygłej w głębi skorupy ziemskiej magmy, która wdarła się pomiędzy starsze utwory skalne. Magma unosi się w płytsze rejony skorupy ziemskiej w postaci diapiru, wciskając się pomiędzy skały otoczenia. Diapiry docierające w bezpośrednie sąsiedztwo powierzchni ziemi dają początek zjawiskom wulkanicznym, jednak większość takich ciał skalnych, na skutek powolnego schładzania, zastyga pomiędzy 5. a 30. kilometrem pod powierzchnią, tworząc ciała skalne określane jako plutony. Ich forma, wielkość i stosunek do skał otoczenia pozwala wyróżnić następujące typy intruzji:Płyta tektoniczna (płyta/kra litosfery/litosferyczna) – największa jednostka podziału litosfery, zgodnie z teorią tektoniki płyt. Płyty litosfery graniczą ze sobą wzdłuż stref o wzmożonej aktywności sejsmicznej i wulkanicznej, jednakże same zachowują stosunkowo dużą spójność i sztywność. Mogą przemieszczać się poziomo po strefach obniżonej lepkości występujących w górnej części płaszcza Ziemi. Wyróżnia się płyty kontynentalne i oceaniczne.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Jura – drugi okres ery mezozoicznej. Trwała od 201 do 145 milionów lat temu. Nazwa pochodzi od gór Jura leżących we Francji i Szwajcarii. Wprowadził ją Alexander von Humboldt w 1823 r.
    Skały metamorficzne (skały przeobrażone) – jeden z trzech głównych typów skał budujących skorupę ziemską, powstałe ze skał magmowych bądź osadowych (jak również niekiedy innych metamorficznych) na skutek przeobrażenia (metamorfizmu) pod wpływem wysokich temperatur (np. w pobliżu ognisk magmy) lub wysokiego ciśnienia (np. w wyniku pogrążania skał), oraz związanych z nimi procesów chemicznych. Metamorfizm powoduje zmiany składu mineralnego, czasami też chemicznego skał oraz ich struktury i tekstury.
    Piętro strukturalne – kompleks warstw geologicznych oddzielonych od innego kompleksu powierzchnią niezgodności kątowej. Tylko powierzchnie niezgodności kątowej rozdzielają piętra strukturalne. Nazwa danego piętra strukturalnego pochodzi od nazw faz tektonicznych, które spowodowały owe luki stratygraficzne. Fazy te są młodsze od najmłodszego ogniwa stratygraficznego określonego piętra strukturalnego, a starsze od najstarszego ogniwa wyżej leżącego piętra strukturalnego. Większe intruzje magmowe tworzą oddzielne piętra strukturalne, nazywane piętrami intruzyjnymi.
    Tarcza kontynentalna (tarcza krystaliczna) jest to rozległy, zazwyczaj lekko wypukły i mający tendencje do podnoszenia się obszar zbudowany ze skał krystalicznych. Tarcza kontynentalna jest z reguły obnażona, nie pokryta osadami i niepoddająca się fałdowaniu. Stanowi rdzeń każdego kontynentu. Jeśli jest przykryta młodszymi skałami osadowymi lub wulkanicznymi, to wchodzi w skład platformy kontynentalnej, jako jej fundament. Tarcze kontynentalne i platformy kontynentalne oraz pasma orogeniczne budują płytę kontynentalną.
    Skała wylewna (skała wulkaniczna, wulkanity) – skała magmowa, która powstaje w wyniku krystalizacji lawy, a ponieważ proces ten postępuje stosunkowo szybko, w skład skał wchodzą minerały tak drobne, że w większości nie można ich rozpoznać gołym okiem. Wśród skał magmowych wylewnych najpospolitszy jest bazalt. Skały magmowe wylewne ze względu na dużą odporność na niszczenie mechaniczne mają zastosowanie w budownictwie, przemyśle drogowym, a ze względu na wykształcenie minerałów o różnych barwach - jako materiał dekoracyjny.
    Płyta kontynentalna – płyta tektoniczna znajdująca się w całości lub w znacznej części pod blokiem kontynentalnym, a właściwie tworząca blok kontynentalny (np. płyta afrykańska). Do płyty poza lądem stałym należy też obszar szelfu kontynentalnego wraz ze skłonem kontynentalnym. Zbudowana jest z kompleksu skał osadowych, skorupy kontynentalnej oraz podścielającej ją skorupy oceanicznej lub zbliżonej.
    Era kenozoiczna, kenozoik – era, która rozpoczęła się ok. 65 mln lat temu (od wymierania kredowego) i trwa do dziś. Era kenozoiczna bywa czasem określana mianem ery ssaków, owadów lub ery roślin kwiatowych, bowiem te grupy przeszły w niej równie intensywny rozwój ewolucyjny.

    Reklama