Planum Boreum

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Planum Boreum – obszar północnej czapy polarnej Marsa

Planum Boreum (łac. Równina północna) – równina na północnej półkuli Marsa. Obszar ten ma średnicę około 355 km i rozciąga się od 80,6° do 90,00° szerokości północnej oraz od 0° do 360° długości zachodniej. Centrum Planum Boreum znajduje się na  87,32°N 305,04°W/87,320000 -305,040000. Decyzją Międzynarodowej Unii Astronomicznej w 1976 roku rejon ten został nazwany od łacińskiej nazwy północy. Obszar równiny pokrywa północna czapa polarna Marsa.

Orbiter – część sondy kosmicznej, która pozostaje na orbicie wokółplanetarnej po oddzieleniu lądownika i służy jako satelita komunikacyjny, przekazujący sygnał z lądownika na Ziemię. Orbiter spełnia również rolę satelity zwiadowczego fotografującego powierzchnię planety, dokonuje także analizy widma i analizy termalnej.Dwutlenek węgla (nazwa systematyczna: ditlenek węgla; nazwa Stocka: tlenek węgla(IV)), CO2 – nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków, w którym węgiel występuje na IV stopniu utlenienia.

Kratery w rejonie Planum Boreum są niezwykle rzadkie. Może to oznaczać, iż jest to albo rejon geologicznie bardzo młody, albo kratery na powierzchni lodu nie zachowują się zbyt długo, a w wyniku zmian napięcia powierzchniowego ich kształt na powierzchni lodu stosunkowo szybko ulega zatarciu. Badania polegające na zliczaniu kraterów o różnych średnicach prowadzą do wniosku, że pokrywa lodowa Marsa może mieć nie więcej niż 10 tysięcy lat, a sama powierzchnia zbudowana z nawarstwiających się osadów może liczyć zaledwie 10 milionów lat. Obecnie więc dominuje pogląd, że jest to rejon bardzo młody geologicznie.

Mars – czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego. Nazwa planety pochodzi od imienia rzymskiego boga wojny – Marsa. Zawdzięcza ją swej barwie, która przy obserwacji z Ziemi wydaje się być rdzawo-czerwona i kojarzyła się starożytnym z pożogą wojenną. Postrzegany odcień wynika stąd, że powierzchnia planety zawiera tlenki żelaza. Mars jest planetą wewnętrzną z cienką atmosferą, o powierzchni usianej kraterami uderzeniowymi, podobnie jak powierzchnia Księżyca. Występują tu także inne rodzaje terenu, podobne do ziemskich: wulkany, doliny, pustynie i polarne czapy lodowe. Okres obrotu wokół własnej osi jest niewiele dłuższy niż Ziemi i wynosi 24,6229 godziny (24h37min22s). Na Marsie znajduje się najwyższa góra w Układzie Słonecznym – Olympus Mons i największy kanion – Valles Marineris. Gładki obszar równinny Vastitas Borealis na półkuli północnej obejmuje 40% powierzchni planety i może być pozostałością ogromnego uderzenia. W przeciwieństwie do Ziemi, Mars jest geologicznie i tektonicznie nieaktywny.Sublimacja – przemiana fazowa bezpośredniego przejścia ze stanu stałego w stan gazowy z pominięciem stanu ciekłego. Zjawisko odwrotne do sublimacji to resublimacja.

Każdej wiosny w pobliżu marsjańskich biegunów pojawiają się ciemne plamy. Plamy te zazwyczaj mają około 50 metrów średnicy i układają się w kształty przypominające wzór wachlarza. Obserwacje dokonane z pokładu należącego do NASA orbitera 2001 Mars Odyssey, z użyciem instrumentu Themis, wyjaśniły, że plamy te były tak zimne, jak zestalony dwutlenek węgla (CO2) znajdujący się pod nimi. W oparciu o te dowody zasugerowano hipotezę, według której czarne plamy są spowodowane przez wybuchowe strumienie dwutlenku węgla obciążonego piaskiem. Podczas gdy biegun polarny rozgrzewa się wiosną, sublimujący, gazowy CO2, przebija cienkie powierzchnie i zaczyna odpowietrzać gazowy CO2 utrzymywany pod warstwą czarnego piasku. Kiedy ciemne odpowietrzające plamy pojawiają się w pobliżu szczytów wydm, lawiny ciemnego piasku opadają po stokach w dół wydmy, zostawiając ciemne smugi na powierzchni – smugi, które mogą przypominać drzewa stojące na tle jaśniejszych powierzchni. Barwa czarnych smug wynika z koloru ciemnoszarego bazaltowego piasku, a kolor czerwony jest spowodowany wszechobecnym marsjańskim pyłem.

Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.

Galeria[ | edytuj kod]

  • Czarne plamy na wydmach znajdujących się na czapie polarnej podczas marsjańskiej wiosny

  • Ciemne smugi pozostawione przez lawiny bazaltowego piasku wyrzuconego przez wybuchowe strumienie dwutlenku węgla

  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. MUA: Planum Boreum (ang.). [dostęp 2012-02-13].
    2. Robert J. Nemiroff, Jerry Bonnell: Sandy Gas Jets Hypothesized on Mars (ang.). NASA, 23 sierpnia 2006. [dostęp 2013-08-01].
    3. Robert Nemiroff, Jerry Bonnell: Dark Sand Cascades on Mars (ang.). NASA, 25 listopada 2012. [dostęp 2013-08-02].
    4. Phil Plait: Another dose of Martian awesome (ang.). Discover - Magazyn, 11 stycznia 2010. [dostęp 2013-08-02].

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Krater w obszarze biegunowych depozytów warstwowych na Marsie
  • Położenie na mapie topograficznej Marsa





  • Reklama