Planetarna warstwa graniczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Planetarna warstwa graniczna (ang. planetary boundary layer, w skrócie PBL), również: warstwa przyziemna, tarciowa – najniższa część atmosfery, będąca pod bezpośrednim wpływem powierzchni planety. Pojęcie warstwy granicznej wywodzi się z dynamiki płynów.

Definicja intuicyjna: Warstwa graniczna jest to obszar w płynie w pobliżu sztywnych ścianek, w którym lepkość płynu oraz kształt ścianek wpływają decydująco na obraz przepływu.Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.

Jest to warstwa, która szybko reaguje termicznie na zmiany temperatury powierzchni, w szczególności nagrzewanie przez promienie słoneczne. Z tego powodu jej temperatura (i grubość) waha się w cyklu dobowym, co nakłada się na roczne zmiany wywołane zmianami nasłonecznienia. Warstwa graniczna w ziemskiej atmosferze zwykle sięga do wysokości kilkuset metrów, ale lokalne czynniki mogą zmieniać jej grubość od 100 m do 2 km. Pionowy gradient temperatury w tej warstwie może być bardzo zmienny, przy silnym wypromieniowaniu ciepła (np. w zimową noc) może występować przyziemna inwersja temperatury.

Inwersja temperatury (inwersja termiczna lub po prostu inwersja) to w meteorologii zjawisko atmosferyczne polegające na wzroście temperatury powietrza wraz z wysokością.Atmosfera — gazowa powłoka otaczająca planetę o masie wystarczającej do utrzymywania wokół siebie warstwy gazów w wyniku działania grawitacji. Ta definicja stosuje się do planet skalistych i księżyców. W przypadku gazowych olbrzymów, takich jak Jowisz, oraz gwiazd (por. atmosfera słoneczna) terminem atmosfery określa się tylko zewnętrzne (przezroczyste) warstwy gazowej powłoki, z których promieniowanie dociera bezpośrednio do obserwatora.

Prędkość ruchu mas powietrza w warstwie granicznej jest mniejsza niż w wyższych warstwach; rzeźba terenu ma silny wpływ na jej kształtowanie. Tarcie o niejednorodną powierzchnię wywołuje zawirowania powietrza. Duże są także ruchy pionowe wywoływane konwekcją.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Warstwa dobrze wymieszana
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    Wielka Encyklopedia Rosyjska (ros. Большая российская энциклопедия, БРЭ) – jedna z największych encyklopedii uniwersalnych w języku rosyjskim, wydana w 36 tomach w latach 2004–2017. Wydana przez spółkę wydawniczą o tej samej nazwie, pod auspicjami Rosyjskiej Akademii Nauk, na mocy dekretu prezydenckiego Władimira Putina nr 1156 z 2002 roku Konwekcja termiczna - system prądów wstępujących i opadających, w warunkach chwiejnej równowagi pionowej atmosfery.




    Warto wiedzieć że... beta

    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Atmosfera ziemska – powłoka gazowa otaczająca planetę Ziemię, utrzymywana przy powierzchni przez grawitację planety. Ogrzewa ona powierzchnię Ziemi dzięki efektowi cieplarnianemu i zmniejsza różnice temperatur między stroną dzienną i nocną. Pozwala także na istnienie różnorodnego życia na Ziemi, dostarczając substancji niezbędnych do jego podtrzymania i chroniąc przed promieniowaniem ultrafioletowym.
    Insolacja, nasłonecznienie – wielkość fizyczna określająca średnią moc promieniowania przypadającą na jednostkę powierzchni, jest równa stosunkowi energii promieniowania słonecznego, padającego w określonym czasie na daną powierzchnię do pola tej powierzchni i czasu. Jednostką w układzie SI jest W/m, w technice stosuje się też jednostkę kWh/(m·dzień).
    Pionowy gradient temperatury – zjawisko zmiany temperatury wraz z wysokością w atmosferze a także wielkość określająca zmianę temperatury w atmosferze ziemskiej, przypadającą na jednostkę wysokości. Zazwyczaj jest wyrażany w stopniach Celsjusza na 100 metrów wysokości (°C/100 m).
    Rzeźba powierzchni ziemi (terenu) – ukształtowanie powierzchni Ziemi powstałe na skutek działania czynników zewnętrznych, takich jak erozja, akumulacja rzeczna czy lodowcowa oraz wpływ wiatru, ewentualnie też działalność człowieka.
    Doba – astronomiczna jednostka miary upływu czasu, związana z obrotem Ziemi wokół własnej osi (ale nie jest równa jednemu pełnemu obrotowi, który trwa 23 h 56 min 4,091 s). Jako legalna, urzędowa jednostka czasu, zdefiniowana jest jako czas trwania 24 godzin = 1440 minut = 86 400 sekund. Początek doby astronomicznej może wypadać, w zależności od przyjętego założenia, w różnych porach ziemskiego dnia:

    Reklama