Plac Muranowski w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
.mw-parser-output .street-course__cell{background-size:20px;background-repeat:repeat-y}.mw-parser-output .street-course__cell--street{background-image:url("https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/83/Ikona_ulica.svg")}.mw-parser-output .street-course__cell--pedestrain{background-image:url("https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b0/Deptak.svg")}.mw-parser-output .street-course__cell--grass{background:#73d216}
Fragment placu w czasie funkcjonowania getta, ok. 1941

Plac Muranowski – nieistniejący obecnie plac, który do lat 40. XX wieku znajdował się na Muranowie w Warszawie.

Żydowski Związek Wojskowy, ŻZW – formacja zbrojna Żydów polskich, powołana w listopadzie 1939 przez byłych oficerów Wojska Polskiego i działaczy organizacji prawicowych żydowskiego pochodzenia.Pałac Murano w Warszawie – nieistniejący pałac w Warszawie. Wybudowany w 1686 r. przez nadwornego architekta Michała Korybuta Wiśniowieckiego oraz Jana III Sobieskiego, Włocha, Józefa Bellottiego. Pałac otrzymał swą nazwę od wyspy weneckiej Murano, z której pochodził Belotti. Pałac miał 2 piętra i ustawiony był w kształcie podkowy. W drugiej połowie XVIII wieku przejęty przez Jakuba Fontanę. Od początku XIX wieku zaczął popadać w ruinę. W 1900 r. rozebrano zrujnowany pałac Murano, a w jego pobliżu powstała zajezdnia tramwajowa i liczne kamienice czynszowe.

Historia[ | edytuj kod]

Plac został wytyczony ok. 1770 w miejscu dziedzińca znajdującego się przed pałacem Murano, wzniesionym w 1686 przez Józefa Szymona Bellottiego. Plac powstał u wylotu ul. Nalewki, na osi ul. Muranowskiej. Zaczynały się na nim ulice: Miła i Sierakowska. Powstał na gruntach prywatnych z przeznaczeniem na targowisko i miał kształt wydłużonego prostokąta. W tym czasie oprócz pałacu znajdowały się tam także: kamienica, browar i siedem dworków. Główny ciąg komunikacyjny prowadził ulicami Nalewki i Pokorną; dużą niedogodnością przez cały okres istnienia placu pozostawał dojazd do ulicy Pokornej, prowadzący między dwoma jego narożnikami.

Zboża, rośliny zbożowe – grupa roślin uprawnych z rodziny wiechlinowatych (traw, Poaceae). Ich owoce, o wysokiej zawartości skrobi, są wykorzystywane do celów konsumpcyjnych, pastewnych i przemysłowych. Najpopularniejszymi produktami przerobu zbóż są mąki, kasze, oleje i syropy. Zboża są podstawowym surowcem w wielu gałęziach przemysłu takich jak piwowarstwo, młynarstwo, gorzelnictwo, farmaceutyka.Targowisko, inaczej: targ, bazar (pers. bāzār) – wydzielony teren przeznaczony do handlu, zazwyczaj na otwartej powierzchni (plac targowy).

Od 1818 w piątki na placu zaczęto organizować targ koński, przeniesiony na Muranów z ul. Królewskiej. Sprzedawano tam również słomę, siano, drewno i zboże, wwożone do miasta przez rogatki Marymonckie i Powązkowskie. W 1864 oberpolicmajster warszawski nakazał przeniesienie targu końskiego na pobliski plac Broni. Później na placu Muranowskim handlowano głównie artykułami spożywczymi. Odbywały się tam również występy cyrków i teatrów.

Balustrada – ażurowe lub pełne zabezpieczenie (ogrodzenie) schodów, tarasów, balkonów, dachów, wiaduktów, mostów itp., montowane zazwyczaj na krawędzi zabezpieczanego elementu i pełniące jednocześnie funkcję ozdobną. Balustrada może być również ażurową przegrodą pomiędzy pomieszczeniami (np. w kościołach oddziela prezbiterium od nawy).Tramwaj (z ang. tramway – linia tramwajowa, tram – tramwaj) – pasażerski lub towarowy pojazd szynowy zaprojektowany do eksploatacji na linii tramwajowej.

Po zakończeniu budowy zajezdni tramwajowej przy ul. Sierakowskiej, w 1881 uruchomiono linię tramwaju konnego prowadzącą z placu Muranowskiego do rogatek Mokotowskich.

Około 1900 pałac Murano rozebrano, a na jego miejscu powstały kamienice czynszowe. Z uwagi na lokalizację w dzielnicy północnej zamieszkała w nich głównie ludność żydowska. Kamienice znajdujące się przy placu były przypisane do numeracji ulicy Muranowskiej: od nr 8 do 16 po stronie parzystej (północnej) i od nr 9 do 23 po stronie nieparzystej (południowej).

Jerzy Stanisław Majewski (ur. 1959) – dziennikarz i publicysta, od 1993 roku dziennikarz Gazety Wyborczej. Autor licznych artykułów i książek o Warszawie, m.in.:Ulica Nalewki w Warszawie – nieistniejąca obecnie ulica Warszawy, która przed II wojną światową stanowiła jeden z głównych traktów miasta. Nalewki stanowiły główną ulicę żydowskiej Dzielnicy Północnej, zwanej też dzielnicą nalewkowsko-muranowską. W czasie wojny zabudowa ulicy została zniszczona, po wojnie nie została odbudowana. Ulica w szczątkowym stopniu zachowała się w postaci dzisiejszej ulicy Bohaterów Getta.

W 1908 przejeżdżające przez plac tramwaje konne zostały zastąpione tramwajami elektrycznymi. W 1930 na placu urządzono dwa skwery ogrodzone metalowymi balustradami.

W listopadzie 1940 plac Muranowski w całości znalazł się w warszawskim getcie. W latach 1941–1942 z placu kursowała wewnętrzna linia tramwajowa oznaczona Gwiazdą Dawida (od lutego do grudnia 1941 do tzw. małego getta, a od grudnia 1941 do prawdopodobnie lipca 1942 jako linia okólna w dużym getcie). W marcu 1942 z dzielnicy zamkniętej wyłączono obszar między ulicami: Bonifraterską, Muranowską, Pokorną i Żoliborską, tj. również budynki znajdujące się w północnej pierzei placu. Mieszkający w nich Żydzi musieli wyprowadzić się do getta, a na ich miejsce wprowadzili się Polacy.

Kolej wąskotorowa – kolej o prześwicie mniejszym niż określany jako normalny, czyli 1435 mm. Kolej wąskotorowa cechuje się mniejszą zdolnością przewozową od kolei normalnotorowej, jednak można na niej stosować większe pochylenia i łuki o mniejszym promieniu, dzięki czemu jest nawet kilkakrotnie tańsza w budowie. Koleje wąskotorowe, początkowo niemal wyłącznie konne, rozpowszechniły się w przemyśle wydobywczym, hutnictwie, leśnictwie. Od połowy XIX wieku zaznacza się zróżnicowanie funkcji kolei wąskotorowych w zależności od prześwitu, następuje także częściowa unifikacja standardów k.w. Od połowy XIX wieku na k.w. stosuje się powszechnie trakcję parową, od końca XIX wieku wprowadza się na niektóre k. w. trakcję elektryczną, od połowy XX wieku także spalinową. Najstarsza nieprzerwanie funkcjonująca kolej wąskotorowa na świecie istnieje w Polsce – są to Górnośląskie Koleje Wąskotorowe.Plac Broni w Warszawie – istniejący od 1824 do około 1890 roku plac w Warszawie, znajdujący się na ówczesnych północno-zachodnich przedmieściach miasta, niedaleko wału obronnego. Niewielka pozostałość placu (fragment południowo-wschodniego narożnika) znajduje się przy Stawkach, naprzeciwko obecnego wylotu ulicy Zamenhofa.

Podczas powstania w getcie w kwietniu 1943 plac był miejscem walk między zgrupowanymi tam powstańcami z Żydowskiego Związku Wojskowego i oddziałami niemieckimi. Po upadku powstania zburzono większość znajdujących się w dawnym getcie budynków, a przez plac przeprowadzono tory kolejki wąskotorowej, którą wywożono złom i gruz.

Drewno – surowiec drzewny otrzymywany ze ściętych drzew i formowany przez obróbkę w różnego rodzaju sortymenty. Zajmuje przestrzeń pomiędzy rdzeniem, a warstwą łyka i kory. Pod względem technicznym drewno jest naturalnym materiałem kompozytowym o osnowie polimerowej wzmacniany ciągłymi włóknami polimerowymi, którymi są podłużne komórki zorientowane jednoosiowo.Ulica Pokorna – jedna z ulic na warszawskim Śródmieściu, łącząca ulice Stawki i Inflancką (Rondo Józefa Mackiewicza).

Plac Muranowski został zlikwidowany w czasie budowy w latach 1947–1948 ulicy Nowomarszałkowskiej (nazwanej w 1950 imieniem Marcelego Nowotki, a w 1990 przemianowanej na ul. gen. Władysława Andersa). Współcześnie jest to rejon skrzyżowania tej ulicy z ul. Stawki.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Daniela Kosacka: Północna Warszawa w XVIII wieku. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 144.
  2. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 515, 602. ISBN 83-01-08836-2.
  3. Eugeniusz Szwankowski: Ulice i place Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 131.
  4. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 515. ISBN 83-01-08836-2.
  5. Maria Mórawska: Od Marywilu do Wola Park. Bazary, targowiska i hale targowe w Warszawie od połowy XVII w. do dziś. Warszawa: Muzeum Woli. Oddział Muzeum Historycznego m.st. Warszawy, 2005, s. 26. ISBN 83-88477-32-3.
  6. Jan Bystroń: Warszawa. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1977, s. 242.
  7. Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 11. Miechowska–Myśliwiecka. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, 2005, s. 453. ISBN 83-88372-30-0.
  8. Maria Mórawska: Od Marywilu do Wola Park. Bazary, targowiska i hale targowe w Warszawie od połowy XVII w. do dziś. Warszawa: Muzeum Woli. Oddział Muzeum Historycznego m.st. Warszawy, 2005, s. 27. ISBN 83-88477-32-3.
  9. Warszawskie tramwaje elektryczne 1908–1998. Cz. II. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1998, s. 4. ISBN 83-907574-00.
  10. Jarosław Zieliński, Jerzy S. Majewski: Spacerownik po żydowskiej Warszawie. Warszawa: Agora SA i Muzeum Historii Żydów Polskich, 2014, s. 358. ISBN 978-83-268-1283-5.
  11. Robert Marcinkowski: Ilustrowany Atlas Dawnej Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Oliwka, 2013, s. 31. ISBN 978-83-931203-1-4.
  12. Warszawskie tramwaje elektryczne 1908–1998. Cz. II. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1998, s. 9. ISBN 83-907574-00.
  13. Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 11. Miechowska–Myśliwiecka. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, 2005, s. 455. ISBN 83-88372-30-0.
  14. Paweł E. Weszpiński: Mapa nr 1. Getto warszawskie. Granice przed wielką akcją likwidacyjną. [w:] Barbara Engelking, Jacek Leociak, Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście. Warszawa: Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, 2013. ISBN 978-83-63444-27-3.
  15. Dariusz Walczak i in.: Tramwajem przez Stadt Warschau, czyli okupacyjne dzieje warszawskiej komunikacji miejskiej w latach 1939–1945. Rybnik: Wydawnictwo Eurosprinter, 2016, s. 30, 38, 92. ISBN 978-83-63652-19-7.
  16. Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 11. Miechowska–Myśliwiecka. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, 2005, s. 458. ISBN 83-88372-30-0.
  17. Barbara Engelking, Jacek Leociak: Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście. Warszawa: Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, 2013, s. 797. ISBN 978-83-63444-27-3.
  18. Alicja Kaczyńska: Obok piekła. Wspomnienia z okupacji niemieckiej w Warszawie. Gdańsk: Wydawnictwo Marpress, 1993, s. 93–94. ISBN 83-85349-16-2.
  19. Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998, s. 381. ISBN 83-86619-97X.
  20. Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998, s. 325. ISBN 83-86619-97X.
Cyrk – widowisko rozrywkowe, ukształtowane w Anglii w XVIII wieku (Philip Astley w 1768 otworzył w Londynie pierwszy nowożytny cyrk), nawiązujące do tradycji starożytnego Rzymu gdzie cyrkiem była odkryta budowla z areną, otoczona amfiteatralną widownią (najsłynniejszy Circus Maximus), gdzie występowali akrobaci, tancerze i urządzano wyścigi kwadryg. Obecnie sztuka cyrkowa składa się m.in. z pokazów akrobatycznych, ekwilibrystycznych, tanecznych i tresury zwierząt.Dzielnica północna, także dzielnica nalewkowsko-muranowska lub Nalewki – zwyczajowa nazwa dawnej żydowskiej dzielnicy Warszawy, położonej na północny zachód od Starego Miasta.




Warto wiedzieć że... beta

Encyklopedia Warszawy – polska encyklopedia zawierająca hasła związane z historią i współczesnością miasta Warszawy.
Ulica gen. Władysława Andersa – ulica w Warszawie w dzielnicy Śródmieście, która przez Muranów łączy Śródmieście z Żoliborzem, przechodząc w ul. Adama Mickiewicza przy dworcu PKP Warszawa Gdańska.
Zajezdnia (tramwajowa, trolejbusowa, autobusowa, mikrobusowa, kolejowa, metra, samochodowa) – baza, zakład eksploatacji pojazdów, szczególnie miejskich.
Tramwaje w Warszawie – system komunikacji tramwajowej działający, jako jeden z elementów komunikacji miejskiej, w Warszawie. Pierwsza linia tramwaju konnego została uruchomiona w 1866, zaś obecnie eksploatacją sieci tramwajowej oraz świadczeniem usług przewozowych zajmują się Tramwaje Warszawskie Sp. z o.o., wydzielone 1 marca 1994 z Miejskich Zakładów Komunikacyjnych (MZK)
Getto warszawskie – getto dla ludności żydowskiej w Warszawie utworzone przez okupacyjne władze hitlerowskie w czasach II wojny światowej.
Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.
Złom – w metalurgii nazwa przedmiotów metalowych, przeznaczonych do wykorzystania w procesie recyklingu poprzez ich ponowne przetopienie (złomowanie). Do złomu należą np. metalowe odpady produkcyjne, wyroby metalowe nie nadające się do naprawy, elementy konstrukcji pochodzące z rozbiórki, odpady komunalne z metalu, wyeksploatowane samochody (pozbawione elementów niemetalicznych, tzn. tapicerki, uszczelek, płynów, itd.), maszyny, urządzenia i ich części, konstrukcje stalowe uszkodzone mechanicznie, skorodowane, bądź nienadające się do dalszej, bezpiecznej ekspoatacji itp.

Reklama