• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pismo hieroglificzne



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Pismo fonetyczne – system pisma, który składa się ze znaków oddających jedynie dźwięki. Rodzaje pisma fonetycznego to: sylabariusz, abugida (inaczej: alfabet sylabiczny), alfabet i abdżad.File – egipska wyspa na Nilu na wysokości I katarakty. W czasach starożytnych na wyspie znajdował się ośrodek kultu Izydy.
    Kaligrafia i transpozycja[ | edytuj kod]

    Inskrypcja hieroglificzna może być komponowana w różnych układach i kierunkach. Może to być kompozycja w układzie pionowym – w kolumnach, albo poziomym – liniowo. Jednak zapis kolumnowy jest najstarszy. Znaki zapisywane były w ciągłych i nieprzerywanych sekwencjach. Brak jest specjalnych znaków przestankowych. Nie stosowano też żadnych odstępów w celu oddzielenia poszczególnych słów czy zdań. Standardowy pisano i czytano hieroglify od strony prawej do lewej oraz z góry na dół. Zapisywano także znaki z lewej do prawej. Kluczem do odczytywania właściwego kierunku czytania pisma są istoty ożywione (wizerunki bóstw, ludzie, zwierzęta, owady), a więc posiadające wyraźny przód i tył. Znaki te zwrócone są zawsze „frontem do” i „patrzą ku” początkowi napisu.

    Hieroglify (stgr. ἱερογλυφικά hieroglyphika, dosł. święte znaki) – najwcześniejszy rodzaj pisma starożytnego Egiptu, obok pisma hieratycznego i demotycznego. Nazwa wywodzi się (podobnie jak nazwa władcy – faraona) z greki i oznacza święte znaki. Ponieważ Hellenowie nie mogli ich zrozumieć, nie przypuszczali że służą do pisania.Grafem – najmniejsza jednostka pisma, która często odpowiada fonemowi. Czasem jeden fonem może mieć kilka odpowiadających mu grafemów (w jęz. polskim np. rz i ż, u i ó). W alfabetach grafem jest literą lub znakiem interpunkcyjnym. Dwa grafemy składające się na jeden fonem nazywamy digrafem (np. sz, cz, ch), a trzy – trigrafem. Kilka wariantów tego samego grafemu nazywamy allografami. To np. Ż z kropką u góry albo z kreską Ƶ, "ł" przekreślone albo z "daszkiem".
    translit.: ḏd ˁnḫ ḫpr Rˁ, mry Imn Rˁ
    tłum.: Zaprzysiężony i samoistnie zrodzony Re, Umiłowany Amon-Re.

    Ze względów kaligraficznych znaki grupowano w kwadraty lub prostokąty. Taki ich układ ma stwarzać zrównoważoną kompozycję i minimalizować możliwość pojawienia się w tekście niepotrzebnych pustych przestrzeni szpecących harmonię. To znacząco wpłynęło także na wzajemne wymiary i proporcje poszczególnych znaków. Determinowało sam zapis słowa, tzn. decydowało, czy dane słowo ma być przedstawione w danym miejscu w formie w pełnej czy skrótowej. Często spotyka się przestawienia kolejności znaków składających się na dane słowo, by uzyskać lepszy, bardziej równomierny ich rozkład wewnątrz inskrypcji. Ten proceder, zwany „transpozycją graficzną”, urósł niemal do rangi zasady kompozycyjnej pewnych grup znaków, zwłaszcza tam, gdzie tuż obok niedużego i krępego lub wąskiego i wysokiego znaku pojawia się hieroglif w kształcie ptaka.

    Egipskie hieroglify trzyliterowe (zw. trzyspółgłoskowe lub trzyliterowe) – pojedyncze hieroglify reprezentujące swoją wartością fonetyczną trzy kolejno następujące po sobie spółgłoski. Ta grupa fonemów – łącznie – nie przekracza 50 hieroglifów. Egipskie hieroglify jednoliterowe (tzw. jednoliterowce lub jednospółgłoskowce) – hieroglify reprezentujące tylko jedną spółgłoskę – półsamogłoski lub spółgłoski, ale nigdy nie samogłoski. Jest to najważniejsza, chociaż najmniejsza grupa fonemów. W sumie jest 26 znaków, włączając w to graficzne warianty niektórych z nich. Jednospółgłoskowce, w zapisach hieroglificznych z dwu- i trzyliterowcami czasami nazywane są dopełnieniem fonetycznym.

    Ciekawostki[ | edytuj kod]

    Piśmienna osada[ | edytuj kod]

    Znajomość pisania i czytania były niezwykle poszukiwanymi kwalifikacjami w starożytnym Egipcie. Te umiejętności wzmacniały i podnosiły status społeczny, dawały możliwość nieograniczonego awansu. Szacuje się, że umiejętnościami piśmienniczymi mogło pochwalić się zaledwie od 1% (Stare Państwo) do 10% (okres grecko-rzymski) ogółu społeczeństwa. Większość Egipcjan musiała ograniczać się do umiejętności podpisania się własnym imieniem. Wyjątek stanowiła osada rzemieślników i artystów zatrudnionych przy budowie i dekoracji grobowców królewskich w zachodnich Tebach – Deir el-Medina. Tam umiejętność czytania i pisania opanowało nawet 80% mieszkańców.

    Język koptyjski – potomek języka staroegipskiego, ostatnia faza rozwojowa języka egipskiego, należy do rodziny języków afroazjatyckich. Od XIX wieku jest językiem martwym. Do jego zapisu używano pisma alfabetycznego zapożyczonego od Greków. Ponieważ jednak w języku koptyjskim istniały głoski nieistniejące w grece, twórcy alfabetu koptyjskiego zapożyczyli z demotyki siedem znaków (lub sześć w zależności od dialektu), wystylizowali je i przy ich pomocy przekazywali dźwięki. Są to: Ϣ, Ϥ, Ϧ, Ϩ, Ϫ, Ϭ, Ϯ. Autorem pierwszego słownika j.koptyjskiego jest Jean-François Champollion, człowiek, który odszyfrował hieroglify.Amon (egip. Imn - ukryty; również Amon-Ra/Re, Amoun, Amun, Amen; rzadziej Imen, Ammon, Hammon) - egipski bóg, sprawca niewidzialnego wiatru, urodzaju, płodności. Był uosobieniem niewidzialnych życiodajnych elementów natury: powietrza i wiatru. Powodował, że plony były obfite, zwierzęta się mnożyły, a kobiety rodziły dzieci. Wraz ze swoją małżonką Mut oraz synem Chonsu - bogiem-księżycem - stanowili w Karnaku tebańską triadę. Jego żeńskim odpowiednikiem była Amaunet. Natomiast jako Amon-Kematef wchodził w skład Ogdoady, której kult trwał w Hermopolis Magna. Grecy identyfikowali go ze swoim władcą bogów - Zeusem. Kult Zeusa Amona najpierw rozpowszechnił się w Grecji, a stąd jako Jupiter Amon dotarł do Rzymu.

    Skryba – lokalny celebryta[ | edytuj kod]

    Brak umiejętności czytania i pisania nie ograniczał jednak zwykłych mieszkańców starożytnego Egiptu. Osoba niepiśmienna, mająca do napisania lub odczytania jakiś dokument, zwracała się z tym do lokalnego skryby. A bycie lokalnym skrybą to był dosyć intratny interes.

    Pełne wyszkolenie w umiejętnościach pisarskich uważano za podstawowy i niezbędny warunek wykształcenia młodego człowieka o aspiracjach zawodowych czy politycznych. W większości przypadków system nauczania zbliżony był do układu opartego na relacji mistrz-uczeń, przy czym ten pierwszy często był po prostu ojcem lub bliskim krewnym uczącego się. Ale funkcjonowały także szkoły podstawowe, w których uczono czytania i pisania. Znane są liczne tzw. wprawki, często w formie listów. Pisano je od jednego skryby do drugiego. Z rozmysłem umieszczano w nich obce nazwy, terminy techniczne, trudne działania arytmetyczne i dziwne słowa. Najbardziej znane wprawki to ramessydzki ostrakon z okresu Starego Państwa pt. „Opowieść Saneheta (Sinuheta)”.

    Język grecki klasyczny, greka klasyczna – stadium rozwojowe języka greckiego, używanego w okresie klasycznym (500 r. p.n.e. - 350 r. p.n.e.) starożytnej Grecji. Był to jeden z ważniejszych języków starożytności, rozpowszechniony na znacznych obszarach Półwyspu Bałkańskiego i Azji Mniejszej oraz na Cyprze. Dzisiaj ten język można studiować na filologii klasycznej. Był to język bogatej literatury, w okresie klasycznym działali Tukidydes, Arystofanes, Platon, mówcy ateńscy.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    Wskrzeszanie i unicestwianie życia[ | edytuj kod]

    Powszechnie uważano, że hieroglify mają moc „przywodzenia do życia” tego, co sobą wizualizują lub co opisują.

    Wierzono, że imię człowieka zapisane w hieroglifach zawiera w sobie jego unikatowe „ja” – istotę jego nieśmiertelnej osobowości. Jeżeli obok przedstawienia jakiejś postaci zabrakło jej imienia, pozbawiało to tę postać najważniejszego środka zapewniającego jej egzystencję i przetrwanie w zaświatach. Zniszczenie czyjegoś imienia lub imion oznaczało pozbawienie go osobowości, czyli skazanie na unicestwienie. Była to najcięższa kara, na jaką można było kogoś skazać w starożytnym Egipcie – kara zapomnienia. Wielokrotnie w historii Egiptu stosowano karę „wymazywania imion” z pomników przez faraonów następców, żądnych zemsty na swoich poprzednikach.

    Kamień z Rosetty – zabytek piśmiennictwa staroegipskiego, którego odkrycie stało się przełomem na drodze do odczytania egipskich hieroglifów.Okres predynastyczny – okres przedhistoryczny starożytnego Egiptu bezpośrednio poprzedzający panowanie I dynastii w którym występują kultury Nagada I, II i III, przy czym okres kultury Nagada III pokrywa się w znacznej części z panowaniem I dynastii.

    Boskie słowa[ | edytuj kod]

    Wierzono w magiczną moc słów zapisanych hieroglifami. Okazjonalnie podejmowany próby ograniczania ich „boskiej mocy sprawczej”, zwłaszcza tych przedstawiających istoty ożywione (postacie mityczne, ludzi, zwierzęta, gady i owady). Uważano, że zwłaszcza takie hieroglify miały szkodliwą moc sprawczą, szczególnie w miejscach temu sprzyjających (ściany grobowców lub sarkofagi). Obawiano się, że w sprzyjających okolicznościach mogą wymknąć się spod kontroli i przybrać formę niezależnych bytów. Wtedy mogą pożreć dary grobowe lub, co najgorsze, zaatakować ciało zmarłego. Dlatego celowo zamieniano niektóre hieroglify na niegroźne „zastępniki” lub je „okaleczano”, np. pozbawiając wizerunki istot żywych ich nóg lub okrawano ich z części ciała.

    Determinatyw – znaki stojące w systemach pisma ideograficzno-fonetycznego przed lub po znaku, oznaczające klasę pojęciową, jaką ten znak reprezentuje (drzewa, ludzie, bogowie).Pismo logograficzne (gr. λόγος logos – mowa, γράφω grapho – pisać) – rodzaj pisma złożony z logogramów, odpowiadających na ogół wyrazom lub morfemom. Logogram jest ideogramem, w którym symbol reprezentujący obiekt nie jest wizualnie związany z tym obiektem. W przeciwieństwie do pisma fonetycznego znaki pisma logograficznego mają nie tylko wartość fonetyczną, ale także wartość semantyczną. Podrodzajami pisma logograficznego są pismo piktograficzne i pismo ideograficzne.

    Amulety hieroglificzne[ | edytuj kod]

    Inne hieroglify uważano za obdarzone szczególnymi właściwościami i dobroczynne. Wykonywano ich trójwymiarowe wizerunki. Miały chronić przed złymi duchami czy odpędzać złe moce. Raz umieszczone na ciele, miały przekazywać swoją dobrą moc, a tym samym zapewniać szczęście, powodzenie i ochronić każdego, kto je nosił (żywy lub umarły). Najbardziej jest znany amulet:

    Ra (Re) – bóg Słońca, stwórca świata i pan ładu we Wszechświecie. Czczony w starożytnym Egipcie, przedstawiany z dyskiem słonecznym i z głową sokoła. Uważano go za najważniejszego boga. Jego symbolem był obelisk. Starożytni Egipcjanie wierzyli, że sam się stworzył z Praoceanu Nun. Miał partnerkę Rait. Jego dzieci to: Horus zw. Starszym, Anubis, Maat, Izyda, Bastet, Hathor, Sachmet, Thot, Szu, Tefnut. Imię Ra występuje w wielu imionach egipskich, np. Ramzes oznacza zrodził go Ra. Wierzono, że Re ma aż 72 odmienne postaci (np. Chepri).Język wymarły – język, który nie jest już używany ani w formie pisanej, ani ustnej. Przy takim języku zazwyczaj stawiany jest znak krzyża w indeksie górnym (nazwa języka) lub też na równi z tekstem (nazwa języka †).

    Przykładowe znaki hieroglificzne[ | edytuj kod]

    Hieroglify jednoliterowe[ | edytuj kod]

    Hieroglify dwuliterowe[ | edytuj kod]

    Hieroglify trzyliterowe[ | edytuj kod]

    Hieroglify – określniki i ideogramy[ | edytuj kod]

    Lista wszystkich hieroglifów[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Lista egipskich hieroglifów.
    Ideogram (łac. idea – prawzór; gr. idea – kształt, wyobrażenie, gr. grámma – litera, pismo) – umowny znak graficzny lub pisemny wyrażający określone pojęcie bez użycia liter. Ideogramami posługuje się współcześnie pismo chińskie, a w starożytności także hieroglify egipskie i pismo klinowe.Kartusz – w starożytnym Egipcie magiczna pętla-węzeł szen, oznaczająca "Uniwersum". Był to wydłużony owalny znak, w obrębie którego wpisywano hieroglificzne, najważniejsze imiona (nomen i prenomen) faraona, wchodzące w skład Królewskiego Protokołu. Używano ich w celu identyfikacji władcy: papirusy, stele, reliefy w świątyniach, malowidła w grobowcach i w formie pieczęci (np. odciskane w świeżej zaprawie po zamknięciu królewskiego grobowca).


    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Hieroglificzna czcionka blokowa w standardzie Unikod (nazywana także Unikod blok lub Unikod blokowy) – to hieroglify egipskie przekonwertowane na systemową czcionkę blokową. W standardzie ustalonym przez konsocjum Unikod, czcionka hieroglificzna obejmuje znaki w zakresie od U+13000 do U+1342F w zapisie systemu szesnastkowego (lub od 77 824 do 81 919 w zapisie systemu dziesiętnego). Dyskusje i prace nad ustaleniem standardu dla czcionki hieroglificznej prowadzone były od 1997 r. Po raz pierwszy hieroglificzna czcionka blokowa została „wprowadzona” do standardu UTS dopiero w 2009 r. w wersji UTS 5.2. Czcionka wzorowana jest na liście Gardinera i poszerzona o hieroglify z listy Möllera.
    Abdżad inaczej pismo spółgłoskowe – ogólna nazwa pism alfabetycznych stosowanych do zapisu niektórych języków, posiadających lub stosujących tylko znaki na oznaczenie spółgłosek. Niektóre języki używają abdżadów niepełnych, tzn. samogłoski oznacza się w nich za pomocą specjalnych znaków diakrytycznych lub oznacza się tylko samogłoski długie. Przykładami są tu pismo arabskie i pismo hebrajskie. Terminu abdżad użył po raz pierwszy w swoich pracach naukowych Peter T. Daniels, autor monumentalnego dzieła World’s Writing Systems.
    Starożytny Egipt (egip. Kemet, Czarna Ziemia) – wysoko rozwinięta cywilizacja starożytnego Bliskiego Wschodu położona w północno-wschodniej Afryce w dolinie i delcie Nilu (z oazami Pustyni Libijskiej włącznie). W okresie największego rozkwitu (Nowe Państwo) obejmująca swoim zasięgiem także Nubię (Kusz) oraz Punt na południu, Syropalestynę (Retenu) na północnych rubieżach azjatyckich, oraz tereny libijskie na północnym zachodzie.
    Demotyka (stgr. δημοτικά demotika - ludowe, od δημοτικὰ γράμματα demotika grammata - pismo ludowe) – nazwa zarówno odmiany pisma wywodzącego się z regionalnego wariantu hieratyki stosowanej w Dolnym Egipcie w Trzecim Okresie Przejściowym, jak i ówczesnego potocznego języka zapisywanego tym pismem używanego w Starożytnym Egipcie w Epoce Późnej, Okresie Greckim i Rzymskim. Jako pismo codziennego użytku wyparło hieratykę w czasach XXVI dynastii. Po raz pierwszy termin ten został wprowadzony przez greckiego historyka Herodota dla odróżnienia go od inskrypcji zapisywanych przy użyciu hieratyki czy hieroglifów.
    Egipskie hieroglify dwuliterowe – pojedyncze hieroglify reprezentujące swoją wartością fonetyczną pary spółgłosek (dwie spółgłoski). Jest to największa grupa fonemów wśród najczęściej używanych hieroglifów. Ich łączna suma nie przekracza 100 hieroglifów.
    Język egipski – wymarły język z grupy języków afroazjatyckich używany przez starożytnych Egipcjan. Najstarsze przykłady pisanego języka egipskiego pochodzą z 3250 r. p.n.e. Język ten skończył swój żywot wraz z cywilizacją egipską i został zastąpiony w Egipcie językiem arabskim.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.018 sek.