Piotr Steinkeller

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tablica pamiątkowa w warszawskim kościele św. Piotra i Pawła

Piotr Antoni Steinkeller (ur. 15 lutego 1799 w Krakowie, zm. 11 lutego 1854 tamże) – przedsiębiorca i bankier, pionier polskiego przemysłu.

Bank Polski – bank emisyjny i kredytowy działający w latach 1828–1885 w Królestwie Polskim, z siedzibą w Warszawie. Założony przez księcia Ksawerego Druckiego-Lubeckiego.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

Życiorys[ | edytuj kod]

Piotr Steinkeller na litografii Seweryna Oleszczyńskiego (1837)

Był synem Piotra Steinkellera i Józefiny z domu Frey; rodzina pochodziła ze szlachty pomorskiej, która w czasie reformacji emigrowała jako katolicy do Tyrolu, a potem do Wiednia. W połowie XVIII wieku przybył do Krakowa dziadek Piotra i założył hurtowy handel towarów kolonialnych. Interes rodzinny kontynuował ojciec Piotra, również Piotr, który zmarł w 1813 pozostawiając żonę z pięciorgiem dzieci. Piotr Antoni wyjechał wówczas do Wiednia, gdzie odbył studia handlowe i praktykę bankową. Powrócił do Krakowa w 1818 i przejął kierownictwo rodzinnego przedsiębiorstwa.

Wolne, Niepodległe i Ściśle Neutralne Miasto Kraków i jego Okręg- inne nazwy: Rzeczpospolita Krakowska, Wolne Miasto Kraków, Rzeczpospolita Krakowska Wolna, Niepodległa i Ściśle Neutralna (1815–1846) – państwo utworzone na kongresie wiedeńskim, pozostające pod kontrolą trzech państw sąsiednich: Imperium Rosyjskiego, Królestwa Prus i Cesarstwa Austrii od 1832 poprzez zobligowanie ich przez Rosję oraz Prusy. Państwo to zostało utworzone 18 października 1815 roku z południowego skrawka Księstwa Warszawskiego i było pół-demokratyczną republiką konstytucyjną opartą na Kodeksie Napoleona i własnej konstytucji.Królestwo Polskie (ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje), potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka – kadłubowe państwo polskie istniejące w latach 1815-1832, a później do 1918 r. jako część składowa Imperium Rosyjskiego. Zostało utworzone decyzją kongresu wiedeńskiego. Wbrew obiegowym opiniom Królestwo Polskie było państwem suwerennym i niepodległym (do 1832 r.), posiadającym własną konstytucję, Sejm, wojsko, monetę i szkolnictwo z Uniwersytetem Warszawskim, a czynności urzędowe odbywały się w języku polskim. Polskę łączyły z Rosją - osoba Monarchy (każdorazowy Imperator Rosji był jednocześnie Królem Polski i pod takim tytułem występował w Królestwie) oraz polityka zagraniczna, należąca do prerogatyw królewskich. Koroną królestwa była Polska Korona Cesarska. 26 lutego 1832 roku król Mikołaj I Romanow zniósł konstytucję Królestwa zastępując ją Statutem Organicznym, który likwidował Sejm i samodzielną armię, znosił unię międzypaństwową i włączał Królestwo do cesarstwa na zasadzie autonomii administracyjnej, przywrócił urząd namiestnika sprawującego władzę cywilną i wojskową.

Od początku wykazywał rozmach i inwencję. Rozpoczął od inwestycji na terenie Rzeczypospolitej Krakowskiej. W 1822 zakupił nadanie górnicze pod Jaworznem, gdzie wybudował kopalnię węgla kamiennego i cynkownię którą nazwał na cześć matki Józefiny. Zapewnił sobie dostawy rud galmanowych z pobliskich odkrywek na Długoszynie, wydzierżawił tereny z pokładami tych rud w Byczynie. Stworzył zakład produkcji cynku z zapleczem surowcowym, zatrudniający ok. 80 osób. Wprowadził innowacje socjalne w odniesieniu do pracowników: podpisywał z nimi umowy o pracę (określające prawa i obowiązki obu ich stron) oraz zapewniał mieszkania dla pracowników. W tym celu założył osiedle dla załogi swego przedsiębiorstwa – to był początek Niedzielisk – dzisiejszej dzielnicy Jaworzna. Był inicjatorem budowy szpitala górniczego w Jaworznie oraz kupował wyposażenie niezbędne do organizacji pierwszej w okolicy przemysłowej straży pożarnej.

Byczyna (pierwsze wzmianki jako łac. Bicina, Bicinium, niem. Pitschen) – miasto w woj. opolskim, w powiecie kluczborskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Byczyna. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do starego woj. opolskiego.Kolej Warszawsko-Wiedeńska (Варшавско-Венская железная дорога) – linia kolejowa łącząca Warszawę z granicą zaboru austriackiego (Galicją). Była pierwszą linią kolejową na ziemiach ówczesnego Królestwa Polskiego i drugą w Imperium Rosyjskim. Pierwszy odcinek wybudowano w 1845 roku, a w 1912 została upaństwowiona przez władze rosyjskie.

W 1825 Steinkeller zadecydował o sprzedaży firmy na Niedzieliskach i przeniósł się do Warszawy, gdzie osiadł na stałe. Tam podjął działalność gospodarczą, dał się poznać jako pionier w wielu dziedzinach gospodarki. Otworzył duży dom handlowy, importował sól z Anglii, inwestował w kopalnie i huty w Dąbrowie Górniczej, które zapoczątkowały rozwój Zagłębia Dąbrowskiego, wybudował cegielnię w Pomiechówku, kupił i unowocześnił młyn parowy na Solcu w Warszawie. Zajął się górnictwem i hutnictwem cynku: dzierżawił rządowe kopalnie huty cynku w Królestwie Kongresowym, kupował również cynk z produkcji Rzeczypospolitej Krakowskiej, a pod Londynem wybudował walcownię blachy cynkowej i prowadził międzynarodowy handel w tym zakresie.

Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.Solec - warszawska ulica i osiedle, będące obecnie częścią Śródmieścia. Dzisiejsze granice Solca wyznaczają: wiadukt mostu Średnicowego, Park im. Marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza, ul. Myśliwiecka, ul. Łazienkowska i wybrzeże Wisły. Południowa część to tzw. Powiśle Czerniakowskie.

W 1838 otworzył sieć kurierską obejmującą ważniejsze trakty Kongresówki i okolic (obsługiwaną przy pomocy dyliżansów produkowanych przez niego na Solcu, zwanych od jego nazwiska „steinkellerkami”, uzupełnianą różnymi przedsięwzięciami w zakresie żeglugi rzecznej), stanowiącą źródło jego dochodów. Dzięki jego staraniom na Nowym Świecie w Warszawie pojawił się drewniany bruk. Posiadał również majątek ziemski koło Częstochowy, tzw. dominium żareckie (obejmujące oprócz miasta Żarki, także miejscowości: Jaroszów, Zawadę, Leśniów, Przewodziszowice, Jaworznik, Cisówkę, Myszków, Nową Wieś i Warciannę), gdzie wprowadził nowoczesne metody uprawy i hodowli, założył tam zakład produkcji maszyn rolniczych.

WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Londyn (ang. London) – miasto w południowo-wschodniej części Wielkiej Brytanii, stolica tego państwa, a także stolica Anglii.

Prowadził działalność na rynku finansowym: był m.in. radcą Banku Polskiego i starszym warszawskiej giełdy. Siedziba jego spółki znalazła się w Pałacu Mniszchów, wyremontowanym dla warszawskiej Resursy Kupieckiej, w której Steinkeller działał.

Był jednym z pomysłodawców i pierwotnych akcjonariuszy kolei warszawsko-wiedeńskiej, w 1838 zainicjował powstanie Towarzystwa Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej. W trakcie realizacji tej inwestycji zbankrutował jeden z udziałowców, austriacka spółka „Steineret Campanie” w Wiedniu, a Towarzystwo popadło w długi i nie otrzymało pomocy rządu carskiego. W konsekwencji w maju 1842 zbankrutowało także Towarzystwo Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej. Kolej dokończono już bez udziału Steinkellera (akcje Towarzystwa wykupił Bank Pożyczkowy Cesarstwa Rosyjskiego).

Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Częstochowa – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba powiatu częstochowskiego. W latach 1975-1999 była stolicą województwa częstochowskiego. Po reformie administracyjnej w 1999 została włączona do województwa śląskiego.

Porażką zakończyły się także jego inne inicjatywy. Nawet sprowadzani z zagranicy specjaliści nie rozwiązali trudności przy odwadnianiu kopalń ołowiu w Olkuszu czy przy produkcji maszyn rolniczych. Sytuacja finansowa Steinkellera ostatecznie pogorszyła się pod koniec lat 40. XIX w. Rosnące zadłużenie w Banku Polskim oraz pożar kompleksu na Solcu doprowadziły do tego, że w 1849 ogłoszone zostało jego bankructwo i cały jego majątek w Kongresówce został przejęty w przez Bank Polski. Steinkeller wrócił do Krakowa (posiadał wciąż m.in. cegielnię i fabrykę dachówek w podkrakowskim Podgórzu), a wkrótce potem zmarł na atak serca.

15 lutego – jest 46. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 319 (w latach przestępnych 320) dni.Jaworzno – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, w województwie śląskim, położone na Wyżynie Śląskiej.

Wśród współczesnych cieszył się uznaniem i autorytetem, a szczególnie ceniono w nim …obok niesłychanej energii, olbrzymiej przedsiębiorczości przemysłowej, ten właśnie zmysł solidnego i szlachetnego traktowania przemysłu; nie jako spekulacji, nie rabunkowe lecz organiczne z ogólną korzyścią kraju. W 1839 został odznaczony orderem św. Stanisława III klasy, a w 1842 orderem św. Anny III klasy. W pięćdziesięcioletnią rocznicę jego śmierci poświęcono mu tablicę pamiątkową w warszawskim kościele św. Piotra i Pawła z napisem Zasłużonemu przodownikowi polskiego przemysłu, wdzięczni rodacy.

Dąbrowa Górnicza – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, w województwie śląskim, położone na Wyżynie Śląskiej, nad Czarną Przemszą i Białą Przemszą, na wschodnim krańcu Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP), w Zagłębiu Dąbrowskim, będącym historyczną częścią zachodniej Małopolski.Zagłębie Dąbrowskie – region historyczno-geograficzny w zachodniej Małopolsce, na pograniczu z Górnym Śląskiem. Główne miasta Zagłębia Dąbrowskiego to: Będzin, Czeladź, Dąbrowa Górnicza, Sosnowiec. Region leży w widłach rzeki Przemszy: Brynicy, Białej Przemszy i Czarnej Przemszy. Obecnie stanowi północno-wschodnią część Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego i leży w północno-wschodniej części województwa śląskiego przez co mylnie ta część Małopolski jest uznawana za ziemie śląskie.

Steinkeller był dwukrotnie żonaty, z Anielą Anthonin, a następnie Marią Lemańską. Z pierwszego małżeństwa pochodzili synowie – Józef, Alfred, Aleksander i Edward oraz jedyna córka Paulina. Z drugiego związku urodził się syn Henryk Artur. Siostrzeńcem Steinkellera był Józef Hauke-Bosak.

Królestwo Polskie (ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje), potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka – kadłubowe państwo polskie istniejące w latach 1815-1832, a później do 1918 r. jako część składowa Imperium Rosyjskiego. Zostało utworzone decyzją kongresu wiedeńskiego. Wbrew obiegowym opiniom Królestwo Polskie było państwem suwerennym i niepodległym (do 1832 r.), posiadającym własną konstytucję, Sejm, wojsko, monetę i szkolnictwo z Uniwersytetem Warszawskim, a czynności urzędowe odbywały się w języku polskim. Polskę łączyły z Rosją - osoba Monarchy (każdorazowy Imperator Rosji był jednocześnie Królem Polski i pod takim tytułem występował w Królestwie) oraz polityka zagraniczna, należąca do prerogatyw królewskich. Koroną królestwa była Polska Korona Cesarska. 26 lutego 1832 roku król Mikołaj I Romanow zniósł konstytucję Królestwa zastępując ją Statutem Organicznym, który likwidował Sejm i samodzielną armię, znosił unię międzypaństwową i włączał Królestwo do cesarstwa na zasadzie autonomii administracyjnej, przywrócił urząd namiestnika sprawującego władzę cywilną i wojskową.Olkusz – miasto w woj. małopolskim, w powiecie olkuskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Olkusz, położone na zachodnich rubieżach Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej nad rzeką Babą, przy drodze krajowej nr 94 i przy drogach wojewódzkich: nr 783 i nr 791.

Literatura[ | edytuj kod]

  • Archiwum Państwowe w Krakowie, Zespół Wolnego Miasta Krakowa – Akta senatu, wydziału dochodów publicznych, akta górnicze.
  • Piotr Steinkeller, w: Polski Słownik Biograficzny, t. XLIII/3, s. 336-342.
  • Ryszard Kołodziejczyk, Piotr Steinkeller kupiec i przemysłowiec 1799-1854, Warszawa, 1963.
  • Ryszard Kołodziejczyk, Bohaterowie nieromantyczni, Warszawa, 1961.
  • Maria Leś-Runicka, Piotr Steinkeller – założyciel osiedla Niedzieliska, „Zeszyty historyczne miasta Jaworzna”, grudzień 1999 nr 1/1, s. 21-23.
  • Henryk Radziszewski, Jan Kindelski, Piotr Steinkeller – dwie monografie, Warszawa, 1905. wersja elektroniczna
  • Stanisław Dziewulski, P.A. Steinkeller w 50-tą rocznicę śmierci, „Ekonomista”, 1904, s. 104 i nast.
  • Andrzej Kuśnierczyk, Bankructwo Steinkellera, w: „Korzenie”, nr 53.
  • L. Jenike, Piotr Steinkeller, „Tygodnik Ilustrowany”, 1859, nr 7 (wersja elektroniczna).
  • Piotr Hapanowicz, Pierwszy oligarcha. Piotr Antoni Steinkeller (1799-1854), „Kraków”, 2008, nr 2-3 (wersja elektroniczna).
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Andrzej J. Wójcik: Cadmia fossilis – Działalność Piotra Steinkellera, polskiego „króla” cynku. W: Dzieje górnictwa – element europejskiego dziedzictwa kultury. red. Paweł Przemysław Zagożdżon, Maciej Madziarz. T. 5. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, 2013, s. 379–392. ISBN 978-83-7493-747-4.
    2. Jarosław Durka, Kariera i upadek Piotra Antoniego Steinkellera (1799-1854), „Poznańskie Zeszyty Humanistyczne”, 13, Poznań 2009, s. 43-49, ISSN 1732-1174.
    Wiedeń (niem. Wien, dialekt Wean) – stolica i największe miasto Austrii. Znajduje się w północno-wschodniej części kraju, nad Dunajem. Jest miastem statutarnym, tworząc jednocześnie odrębny kraj związkowy.Ryszard Kołodziejczyk (ur. 3 lipca 1922 w Witeradowie) – historyk dziejów gospodarczych, profesor doktor habilitowany.




    Warto wiedzieć że... beta

    Nowy Świat – jedna z najbardziej znanych warszawskich ulic, część historycznego Traktu Królewskiego. Kiedyś potocznie nazywany Nowikiem.
    Seweryn Oleszczyński (ur. 1801, zm. 1876 w Warszawie) - litograf i cynkograf w Zakładzie Litografii i Cynkografii Banku Polskiego.
    Galman – mieszanina mineralna złożona z drobnoziarnistego smithsonitu lub monheimitu oraz dolomitu, kalcytu, goethytu, galeny - (galmany czerwone), minerałów ilastych, kwarcu, oraz hemimorfitu.
    Warszawska Resursa Kupiecka czyli Stowarzyszenie Warszawskich Kupców to stowarzyszenie kupców założone w Warszawie w 1820 "w celach wspólnej, godziwej rozrywki i towarzyskich zebrań, na tle muzykalnych produkcyj oraz rozmów o sprawach zawodowych i potocznych".
    Przewodziszowice – część miasta Żarki w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, do 1956 samodzielna wieś. Znajduje się na terenie Jury Krakowsko-Częstochowskiej, w pobliżu Szlaku Orlich Gniazd.
    Wolne Królewskie Miasto Podgórze – obszar Krakowa obejmujący zachodnią część obecnej Dzielnicy XIII. W latach 1784-1915 samodzielne miasto. Nazywane bywa często Starym Podgórzem.
    Myszków – miasto i gmina w województwie śląskim, siedziba powiatu myszkowskiego. Położone nad rzeką Wartą, należy historycznie do Małopolski.

    Reklama