Pierwotne ludy Italii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pierwotne ludy Italii były ludami nieindoeuropejskimi których potomkami byli zapewne Ligurowie, zamieszkujący w VIII w. obszary północno-zachodnie (Nizinę Padańską i rejon podalpejski). Indoeuropejczycy pojawili się na Półwyspie Apenińskim w II tysiącleciu p.n.e., główną ich grupę stanowili Italikowie, obok nich spotykamy w Italii także ludy illiryjskie, do nich można zaliczyć Japygów w południowo-wschodniej części Italii (późniejsza Apulia). Starożytni uważali za Illyrów również Wenetów, ale współczesne badania temu zaprzeczyły. Wśród właściwych Italików wyróżnia się na ogół dwie zasadnicze grupy językowe: latyńsko-falijską oraz ubryjsko-sabelską. Ludy tej ostatniej grupy zajęły wschodnią część Półwyspu Apenińskiego, najważniejsze z nich to Umbrowie na północnym wschodzie i góralscy Samnici w centrum Apeninów, którzy wykazali największe tendencje ekspansjonistyczne. Bliższymi sąsiadami Latynów byli Sabinowie, Ekwowie i Wolskowie.

Ilirowie – starożytny lud indoeuropejski zamieszkujący u schyłku epoki brązu i we wczesnej epoce żelaza (głównie w okresie halsztackim) zachodnie Bałkany, dokładniej tereny między wschodnim wybrzeżem Morza Adriatyckiego a środkowym Dunajem oraz obszary wschodnich Alp. Od V wieku p.n.e. organizowali liczne państewka plemienne (m.in. Dardanowie, Autariaci, Dalmatowie, Liburnowie ) na czele których stali książęta.Rów wodny, rów, rów melioracyjny, rów przydrożny - to jest sztucznie, ręcznie lub mechanicznie wykonane, podłużne zagłębienie w ziemi służące do zbierania z okolicy nadmiernej ilości wody i odprowadzania jej do najbliższej rzeki lub zbiornika. Rowy wodne są zaliczane do sztucznych cieków wodnych. Zależnie od otoczenia oraz przewidywanej ilości prowadzonej wody, rowy mogą mieć różną szerokość oraz różne profile ścian. W miejscach gdzie przewidziano możliwość przejazdu lub zjazdu na posesję lub na pole wstawia się betonowe kręgi umożliwiające swobodny przepływ wody i równoczesny przejazd/przejście górą dla ludzi. Najbardziej typowe i najczęściej spotykane to rowy przydrożne oraz rowy melioracyjne.

Ekspansja innych ludów na Italię[ | edytuj kod]

Kolonizacja grecka, a zwłaszcza ekspansja potężnego ludu Etrusków był przyczyną przegrupowań wśród ludów italskich począwszy od VIII w, p.n.e. Poważne zmiany zaszły także w północnej części kraju, w której pojawili się celtyccy Galowie, przybysze z rejonów naddunajskich i terenów dzisiejszych Czech. W okresie między 450-350 p.n.e. zajęli oni tereny podalpejskie i Nizinę Nadpadańską, w jej centrum osiedlili się Isubrowie, a także część Emilii i północne Picenum, gdzie zamieszkali Senonowie. Inwazja plemion celtyckich spowodowała zepchnięcie Ligurów na wybrzeże morskie i w góry (Alpes Maritimae), Galowie całkowicie wyparli z północnych rejonów Etrusków, którzy w okresie największej potęgi zajmowali znaczną część Niziny Nadpadańskiej i sięgali aż po Alpy - sąsiadując z Retami. Tereny nadpadańskie i podalpejskie po najeździe Celtów otrzymały nazwę Galia Przedalpejska.

Ligurowie - w starożytności ludy północno-zachodniej Italii, obejmującej północną Toskanię, Ligurię, Piemont, Korsykę oraz część Lombardii. Teksty antyczne wspominają również o Ligurach w okolicach dzisiejszej Marsylii we Francji. Z plemion liguryjskich najbardziej znane są:Cywilizacja – poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, który charakteryzuje się określonym poziomem kultury materialnej, stopniem opanowania środowiska naturalnego i nagromadzeniem instytucji społecznych. Stanowi ona najwyższy poziom organizacji społeczeństw, z którymi jednostki identyfikują się. W skład cywilizacji wchodzą mniejsze jednostki np.: narody, wspólnoty pierwotne czy inne zbiorowości.

Kultury archeologiczne pierwotnych ludów Italii[ | edytuj kod]

W wyniku badań archeologów wyróżniono w Italii w II i I tysiącleciu p.n.e. parę kultur archeologicznych, nie jest jednak łatwe powiązanie ich z konkretnymi falami ludów, które osiedlały się na tym terenie. Pojawienie się Indoeuropejczyków w II tysiącleciu p.n.e. wiąże się z cywilizacją brązu. Mieszkańców północnej Italii objęła kultura typu terramare, dla której charakterystyczne są osady na palach, otoczone chroniącymi je rowami. Mieszkańcy tych osad palili zwłoki. Jednocześnie występuje inny typ kultury na obszarze Apeninów, jej przedstawiciele produkowali czarną ceramikę typu impasto z rytymi ozdobami, zmarli byli grzebani w ziemi.

Galia Przedalpejska (łac. Gallia Cisalpina – Galia po tej stronie Alp) – część Galii leżąca na południe od Alp. Jej tereny zamieszkiwali Galowie, którzy wdarli się tam w VII w. p.n.e., zagrażając m.in. młodemu Rzymowi (legenda o gęsiach kapitolińskich- IV w p.n.e).Alpy (fr. Alpes, niem. Alpen, wł. Alpi, słoweń. Alpe, ret. Alps) – najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia. Łańcuch ma długość około 1200 km, szerokość od 150 do 250 km i zajmuje powierzchnię około 220 tys. km².

Na początku I tysiąclecia p.n.e. pojawiła się na terenie Italii technika żelaza. W tym czasie następują znaczne przemieszczenia ludów, a także wyraźne zmiany w ich obyczajach. Rozpowszechnia się coraz bardziej zwyczaj palenia zwłok. Ten etap cywilizacji pozostawił szczególnie charakterystyczne ślady w północnej Italii, zwłaszcza w Emilii; położona blisko Bolonii miejscowość Villanova dostarczyła bogatych wykopalisk i dała nazwę całemu okresowi. Przedstawiciele tego typu cywilizacji palili zwłoki, urny wraz z popiołami umieszczali w grobach szybkowych. Kultura Villanova objęła także obszar Etrurii i Lacjum, na jego terenie prochy zmarłych chowano w urnach w kształcie chaty. Na obszarze Italii centralno-wschodniej i południowej zaszły mniejsze zmiany cywilizacyjne w tym okresie. Wydaje się, że epoka żelaza stanowi tam kontynuacje cywilizacji apenińskiej, utrzymuje się tam nadal zwyczaj chowania zmarłych w ziemi.

Grecy – naród pochodzenia indoeuropejskiego. Tworzące go plemiona dotarły na tereny Grecji w II tysiącleciu p.n.e. Żelazo (Fe, łac. ferrum) – metal z VIII grupy pobocznej o dużym znaczeniu gospodarczym, znane od czasów starożytnych.

Ogół plemion italskich żył jeszcze w ustroju rodowym typu patriarchalnego, kiedy w Italii pojawiły się dwie wysoko rozwinięte cywilizacje, oparte na ustroju niewolniczym. Twórcami ich byli Grecy i Etruskowie. Dzieje kolonizacji greckiej (od VIII w.) są stosunkowo dobrze znany, jakkolwiek daty zakładania poszczególnych miast-państw greckich są dyskusyjne. Najdalej wysuniętą ku północy kolonią grecką byłą Kyme (Cumae) w Kampanii.

Picenum - kraina historyczna w antycznej Italii, leżąca wzdłuż wybrzeży Adriatyku pomiędzy Ankoną a rzeką Sangro. Główne miasta w okresie antycznym:Italikowie (łac. Italici) – plemiona indoeuropejskie, zasiedlające od połowy II tysiąclecia p.n.e. Półwysep Apeniński. Italikowie tworzyli grupy zróżnicowane pod względem językowym i kulturowym: równinę u ujścia Tybru zajęli Latynowie (stąd obszar nazywał się Lacjum), doliny na górnym biegiem Tybru opanowali Umbrowie, południową Etrurię Faliskowie, na wschód i płd. wschód od Lacjum osiadły tzw. plemiona sabelskie (m.in. lud Samnitów), na południu Półwyspu Apenińskiego - Oskowie, a na Sycylii Sykulowie.




Warto wiedzieć że... beta

Umbrowie − jedno z plemion italskich, dzięki któremu Italia weszła w epokę żelaza wraz z pojawieniem się kultury "Villanova". Do północnej i środkowej Italii przybyli oni w II tysiącleciu p.n.e. z północy.
Indoeuropejczycy – umowna nazwa grupy ludów posługujących się językami indoeuropejskimi, pochodzącymi wedle językoznawców od wspólnego praindoeuropejskiego korzenia. Dawniej wszystkich Indoeuropejczyków nazywano Ariami, obecnie nazwa ta jest używana jedynie w odniesieniu do ludów indoirańskich.
Emilia- imię rzymskie pochodzenia etruskiego, ukształtowane w języku łacińskim. Pochodzi od nazwy rzymskiego rodu Emiliuszów i oznacza osobę gorliwą, pilną, żarliwą. "Aemulus" (emulus) po łacinie znaczy "zawodnik, rywal, konkurent", może też oznaczać kogoś, kto się gorliwie o coś stara. W Polsce znane od XV w. Popularność zyskało na przełomie XVIII i XIX w. Obecnie imię Emilia noszą 109 472 Polki (w 2001 r. – 115 552). Wśród imion nadawanych nowo narodzonym dzieciom, Emilia w 2009 r. zajmowała 15. miejsce w grupie imion żeńskich.
Retowie – pochodząca z łaciny nazwa ludu zamieszkującego od około 500 roku p.n.e. do II wieku n.e. rejon środkowych Alp.
Wenetowie – lud iliryjski zamieszkujący północną część Italii, najprawdopodobniej przybyły z terenów Europy Środkowej około 950 p.n.e.
Półwysep Apeniński – półwysep w Europie Południowej, otoczony przez akweny Morza Śródziemnego: Morze Liguryjskie i Tyrreńskie od zachodu, Jońskie od południa oraz Adriatyckie od wschodu.
Etruria (gr. Τυρρηνία Tyrrhenia, łac. Etruria lub Tuscia, od czego pochodzi wł. Toscana) to kraina historyczna w starożytnej Italii, znajdująca się w środkowej części Półwyspu Apenińskiego nad Morzem Tyrreńskim, pokrywająca się ze współczesną Toskanią i północnym Lacjum. Kraina ta otoczona jest na północy i północnym wschodzie łańcuchem Apeninów, na południu i wschodzie Tybrem. Główna rzeka Arnus (Arno). Kraj na ogół górzysty, na południu zaś ślady pochodzenia wulkanicznego. Liczne jeziora: Trazymeńskie, Sabatyńskie i in. wypełniają wygasłe i zapadłe kratery. Wybrzeże morskie posiadało w starożytności gęste zaludnienie i uprawne grunta. Apeniny zapewniały budulec na mieszkania i okręty. Wyspa Ilva, dzisiejsza Elba, dostarczała żelaza; w Etrurii znajdowano również miedź i ołów. W wielu miejscach pozostały potężne ruiny murów, świadczące o rozległości ówczesnych miast. Od około 1000 p.n.e. Etruria była zamieszkana przez Etrusków. Od III w. p.n.e. pod panowaniem Rzymian.

Reklama