Petter Adolf Karsten

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Petter Karsten)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Petter Adolf Karsten: „Finlands basidsvampar i urval beskrifna”, Helsingfors Centraltryckeri, Helsingfors 1899, tab. 18-32

Petter Adolf Karsten (ur. 16 lutego 1834 r. w Merimasku, Finlandia, zm. 22 marca 1917 r. w Forssa, Finlandia) – fiński mykolog, czołowy znawca grzybów Finlandii w swoich czasach, znany jako "ojciec fińskiej mykologii".

Turku (fiń. Turku, szw. Åbo, ros. Турку) – miasto w południowo-zachodniej Finlandii, u ujścia rzeki Aurajoki. Stolica kraju do roku 1812 (oficjalnie od 1809), najstarsze miasto fińskie. Uniwersytet założony w 1640 roku. Obecnie stolica regionu Varsinais-Suomi, do 2009 roku prowincji Finlandia Zachodnia, ważny port (w 2007 obsłużył 3,6 mln pasażerów). Rozwinięty przemysł. W skład zespołu miejskiego wchodzą: Raisio, Kaarina i Naantali. Jest atrakcyjnym turystycznie miejscem. Działa tam także m.in. polski konsulat honorowy. Bardzo silne wpływy kultury szwedzkiej.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

Życiorys[ | edytuj kod]

Karsten urodził się w Merimasku, niedaleko dużego centrum metropolitalnego Turku. Uzyskał tytuł magistra na Uniwersytecie Helsińskim, ale jego życiowe osiągnięcia i prace powstały w Tammela, obszarze w południowej Finlandii. Swoje badania naukowe prowadził równolegle z obowiązkami nauczycielskimi jako wykładowca botaniki na Mustiala Agriculture Institute w Häme (obecnie Häme University of Applied Sciences).

Gatunek (łac. species, skrót sp.) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

Karsten jako mykolog pracował na stosunkowo niewielkim obszarze. Jedyną dłuższą wyprawą, której się podjął, była podróż na Półwysep Kolski, którą odbył w młodości. Niemniej jednak pracował z materiałami zebranymi przez innych mykologów na przykład na Syberii, we Francji i w Brazylii. W swoich badaniach mykologicznych intensywnie korzystał z mikroskopu i można go uznać za pioniera mikroskopii grzybowej. W porównaniu z większością współczesnych mu mykologów, Karsten opisał wiele nowych rodzajów grzybów, często dzieląc istniejące rodzaje. Niektóre z jego nowych rodzajów zostały niedawno przywrócone, ponieważ metody molekularne potwierdziły, że te dawno zapomniane decyzje taksonomiczne rzeczywiście opierały się na prawdziwych relacjach filogenetycznych.

Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Takson – jednostka zdefiniowana w systematyce organizmów jako grupa organizmów (populacja lub grupa populacji) zwykle uznawanych za filogenetycznie spokrewnione, wyróżniających się konkretną cechą różniącą je od innych jednostek taksonomicznych. Takson obejmuje wszystkie zawarte w nim taksony niższego poziomu. Kryterium pokrewieństwa stosowane jest w systemach filogenetycznych, mimo że taksonem w zasadzie może być dowolna grupa organizmów.

Karsten pracował z większością grup grzybów, zarówno makroskopowych, jak i mikroskopowych. Opisał około 200 nowych rodzajów i około 2000 nowych gatunków i niższych taksonów. Opracował kompleksowe wykłady mykologiczne w skali regionalnej i krajowej, a także przygotował wiele krótszych prac dotyczących fińskich gatunków. Karsten dzięki wysiłkom zarówno swoim, jak i swoich korespondentów, zgromadził ogromną kolekcję suszonych grzybów: "Fungi Fenniae exsiccati", składającą się głównie z okazów grzybów występujących w Finlandii.

Mikroskop (stgr. μικρός mikros – "mały" i σκοπέω skopeo – "patrzę, obserwuję") – urządzenie służące do obserwacji małych obiektów, zwykle niewidocznych gołym okiem, albo przyjrzenia się subtelnym detalom obiektów małych, aczkolwiek widocznych nieuzbrojonym okiem. Mikroskop pozwala spojrzeć w głąb mikroświata.Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.

Pod koniec XIX wieku, mykolodzy na całym świecie dobrze znali naukowy wkład Karstena, a jego poglądy taksonomiczne były chętnie przez wielu przyjmowane. Duża część gatunków opisanych przez niego nadal pozostaje aktualna.

Ciekawostki[ | edytuj kod]

  • Nazwa międzynarodowego magazynu mykologicznego " Karstenia" publikowanego przez Fińskie Towarzystwo Mykologiczne jest upamiętnieniem jego osoby.
  • Miał sześcioro dzieci: Gustaf Adolf Lennart Karsten, Karl Gunnar Hugo Karsten, Onni Alexander Karsten, Ernst Allan Karsten, Erland August Karsten, Elna Maria Eneberg i Johan Elis Karsten.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Petter Adolf Karsten, geni_family_tree [dostęp 2018-08-28] (ang.).
    2. Häme University of Applied Sciences, www.hamk.fi [dostęp 2018-08-28] (ang.).
    3. Harmaja: P.A. Karsten, 10 maja 2006 [dostęp 2018-08-28] [zarchiwizowane z adresu 2006-05-10].
    4. Karstenia | The Journal of the Finnish Mycological Society, karstenia.fi [dostęp 2018-08-28] (ang.).
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.Syberia (ros. Сибирь, Sibir’) – kraina geograficzna w północnej Azji, wchodząca w skład Rosji, położona między Uralem na zachodzie, Oceanem Arktycznym na północy, działem wód zlewisk Oceanu Arktycznego i Spokojnego na wschodzie, oraz stepami Kazachstanu i Mongolii na południu. W ujęciu historycznym (oraz potocznym w Rosji) do Syberii należy również rosyjski Daleki Wschód.




    Warto wiedzieć że... beta

    Półwysep Kolski (ros. Кольский полуостров) – europejski półwysep w północno-zachodniej części Rosji, oblany wodami Morza Białego i Morza Barentsa, o powierzchni 100 tys. km². Jego południowa część przecina koło podbiegunowe północne.
    SUDOC (fr. Système Universitaire de Documentation, pol. Uniwersytecki System Dokumentacji) – centralny katalog informacji bibliograficznej francuskiego szkolnictwa wyższego.
    BIBSYS – katalog centralny dwóch norweskich bibliotek uniwersyteckich, przekształcony w organizację non-profit, która skupia norweskie biblioteki uniwersyteckie i naukowe wraz z Biblioteką Narodową.
    LIBRIS (Library Information System, pol. System Informacyjny Bibliotek) szwedzki katalog rozproszony utrzymywany przez Narodową Bibliotekę Szwecji w Sztokholmie. Umożliwia wyszukiwanie 6,5 milionów tytułów.
    Narodowy Uniwersalny Katalog Centralny (NUKAT) – katalog centralny polskich bibliotek naukowych i akademickich funkcjonujący od lipca 2002 roku. Katalog obejmuje pozycje ze wszystkich katalogów rozproszonych naukowych bibliotek uniwersyteckich tworzących NUKAT. Obecnie jest to 130 bibliotek naukowych, w tym 37 z Warszawy oraz 17 z Krakowa, w dalszej kolejności są biblioteki gdańskie (10), wrocławskie (10) oraz łódzkie (9).
    Francja (fr. France, IPA: /fʁɑ̃s/), Republika Francuska (fr. République française /ʁe.py.blik fʁɑ̃.sɛz/) – państwo, którego część metropolitalna znajduje się w Europie Zachodniej, posiadające także zamorskie terytoria na innych kontynentach. Francja metropolitalna rozciąga się od Morza Śródziemnego na południu do kanału La Manche i Morza Północnego na północy, oraz od Renu na wschodzie do Zatoki Biskajskiej na zachodzie. Francuzi często nazywają swój kraj l’Hexagone (sześciokąt) – pochodzi to od kształtu Francji metropolitalnej.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.

    Reklama