Peron

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Peron wysoki na stacji Stockholms centralstation. Peron jest wyjątkowo funkcjonalny, ponieważ sięga do poziomu podłogi wagonu, dzięki czemu niepełnosprawni i osoby z ciężkimi bagażami nie muszą pokonywać różnicy poziomów podczas wsiadania i opuszczania pociągu.
Peron wyspowy na stacji Wierzbno (metro warszawskie)
Peron dwukrawędziowy na dworcu Kintetsu Nara
Ścianki bezpieczeństwa na peronie stacji metra w Kantonie
Dworzec Kyōto, peron Tōkaidō Shinkansen. Oznaczenie położenia wagonu z wyświetleniem informacji o najbliższym pociągu

Peronbudowla kolejowa umieszczona wzdłuż torów, umożliwiająca wsiadanie i wysiadanie z pociągów.

Wrocław Główny – dworzec kolejowy i największa z osobowych stacji kolejowych we Wrocławiu. Jeden z nielicznych w Polsce, który ma halę peronową. Położony na liniach kolejowych prowadzących z południowego wschodu (Opole oraz Lubliniec) i południa (Świdnica oraz Kłodzko) na zachód (Jelenia Góra oraz Legnica), północ (Poznań) i północny zachód (Głogów), a przez stację Wrocław Nadodrze – na północny wschód (Oleśnica).Hala peronowa – budowla lub obszerne wnętrze mieszczące perony i tory. Stanowi ona element dworca lub przystanku kolejowego. Rzadziej spotyka się halę peronową na dworcu autobusowym.

Opis[ | edytuj kod]

Zazwyczaj jest to wydłużona przestrzeń ruchu pieszego znajdująca się wzdłuż toru, wyniesiona na specjalnej konstrukcji ponad poziom główki szyn (PGS). Standardowe wysokości peronów to 30 cm nad PGS (peron niski), jak również 76 cm, 86 cm lub 96 cm nad PGS (perony wysokie). Dawniej stosowana była również wysokość 115 cm. Szerokość peronów waha się zwykle od 2,8 do 8 m. Na niektórych sieciach kolejowych (zwłaszcza w USA) budowano głównie perony położone mniej więcej na wysokości główki szyny, na innych sieciach (zwłaszcza w Wielkiej Brytanii) budowano niemal wyłącznie perony wysokie. Perony niskie są wyjątkowo niepraktyczne, ponieważ stanowią utrudnienie komunikacyjne dla osób starszych, pasażerów z ciężkimi bagażami, dzieci oraz są krytykowane przez niepełnosprawnych. Zastosowanie peronów niskich sprzyja także wypadkom na kolei czego przykładem są upadki osób starszych pod pociąg w trakcie wsiadania oraz wysiadania na stacjach z powodu dużej szczeliny między niskim peronem a wagonem. Przykładem zastosowania wysokich peronów w Polsce jest warszawski Dworzec Centralny (1975), natomiast niskich – Zakopane (1899). Aktualnie rezygnuje się z budowania niskich, niefunkcjonalnych peronów, czego przykładem jest nowy dworzec kolejowy Berlin Hauptbahnhof (2006) wyposażony wyłącznie w perony wysokie. Wyniesione ponad poziom torowiska perony stosuje się również na sieciach tramwajowych; perony niskie o wysokości nawet ok. 20–25 cm stały się popularne na sieciach obsługiwanych taborem niskopodłogowym.

Wiata – zadaszenie, budowla w postaci przekrycia (dachu, konstrukcji powłokowej) podpartego słupami lub nadwieszonego z lekkimi ścianami lub bez nich.Pociąg – w transporcie kolejowym skład sprzęgniętych ze sobą wagonów lub innych pojazdów kolejowych (w odpowiedniej konfiguracji mogą to być wagon, człony zestawu trakcyjnego, zespół trakcyjny, wagon silnikowy albo sama lokomotywa) połączonych z co najmniej jedną czynną lokomotywą albo mających samodzielny napęd, osygnalizowany zgodnie z przepisami, odpowiednio wyposażony (obsługa, materiały eksploatacyjne), przygotowany do drogi albo będący w drodze. Podstawowym przeznaczeniem pociągu jest zaspokajanie potrzeb przewozowych polegających na przemieszczaniu osób i towarów.

Długość peronów zależna jest od spodziewanej maksymalnej długości pociągów; waha się od 50 m na SKM do 400 m na sieciach dalekobieżnych. Są też niekiedy stosowane mniej wygodne perony dłuższe, o ile służyć mają dwóm pociągom ustawionym w linii; wówczas pośrodku długości peronu znajduje się zwykle zjazd krzyżowy na sąsiedni tor, umożliwiający ominięcie jednego pociągu przez drugi (np. dworzec Amsterdam Centraal).

Dworzec Centralny im. Stanisława Moniuszki – główny dworzec kolejowy w Warszawie i największy dworzec w Polsce. Znajduje się w Śródmieściu, przy Alejach Jerozolimskich 54, pomiędzy al. Jana Pawła II i ul. Emilii Plater, nad tunelem średnicowym nad łączącym stację Warszawa Centralna ze stacjami Warszawa Wschodnia i Warszawa Zachodnia. Metro w Warszawie – jedyny w Polsce system kolei podziemnej, składający się z dwóch linii: M1 i M2. Pierwszy odcinek linii M1 otwarto w 1995, a pierwszy odcinek linii M2 w 2015.

Rozróżnia się perony boczne – z jedną krawędzią peronową (czyli obsługujące jeden tor) oraz perony wyspowe – z dwiema krawędziami (czyli obsługujące dwa tory). Niezbyt logicznym terminem peron dwukrawędziowy określa się układ, gdy tor ujęty jest krawędziami peronowymi po obu stronach (rozwiązania te bywają przydatne przy dużej wymianie pasażerów albo dla ułatwienia przesiadania). W Niemczech takie perony określa się czasem jako „układ hiszpański”.

Wagon – pojazd szynowy służący do przewozu osób, ładunków lub urządzeń w kolejowym transporcie lądowym. Wagon porusza się po torze lub linie (kolej linowa).Rozkład jazdy pociągów – plan, według którego mają się odbywać przejazdy pociągów na danej sieci kolejowej lub jej części w czasie, w którym on obowiązuje.

Na stacjach o mieszanym, przelotowo-czołowym układzie torów, praktyczne bywają określenia peron czołowy oraz peron przelotowy.

Określenie peron środkowy odnosi się zwykle do szerokiego peronu wyspowego, na którym umieszczone są zabudowania dworca (układ taki był często stosowany na stacjach przesiadkowych).

Na większych stacjach, zwłaszcza niemieckich, budowano na przełomie XIX i XX w. osobne perony pocztowe (inaczej perony bagażowe), służące do dostarczania i odbierania ładunków (np. dworzec Wrocław Główny). Stały się one niepotrzebne wraz z likwidacją ruchu pocztowo-bagażowego na kolei.

Zarządca infrastruktury kolejowej – podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową na zasadach określonych w ustawie o transporcie kolejowym.Infrastruktura kolejowa – linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym, przeznaczone do zarządzania, obsługi przewozu osób i rzeczy, a także utrzymania niezbędnego w tym celu majątku zarządcy infrastruktury.

Na stacjach czołowych poprzeczną przestrzeń ruchu pieszego położoną przed końcami torów określa się niekiedy peronem poprzecznym.

Na wczesnych stacjach kolejowych perony urządzano wyłącznie wzdłuż budynku dworca. Osobne perony położone przy dalszych torach pojawiły się dopiero w późniejszych fazach rozwoju architektury dworcowej. Jeszcze później zaczęto stosować bezkolizyjne dojścia do peronów – kładki nad torami lub tunele pod torami.

Stacja kolejowa – posterunek ruchu następczy zapowiadawczy, w obrębie którego, oprócz toru głównego zasadniczego, znajduje się co najmniej jeden tor główny dodatkowy, a pociągi mogą rozpoczynać i kończyć swój bieg, krzyżować się i wyprzedzać, jak również zmieniać skład lub kierunek jazdy. Ruchem pociągów, pojazdów pomocniczych, manewrami taboru na stacji kieruje dyżurny ruchu. Duże stacje mogą być podzielone na rejony stanowiące osobne posterunki zapowiadawcze.Szybka kolej miejska (w skrócie SKM) – rodzaj systemu transportu kolejowego, dysponujący bezkolizyjnym torowiskiem albo torowiskiem prowadzonym we własnym korytarzu (z pełnym uprzywilejowaniem na skrzyżowaniach), wyspecjalizowany do obsługi ruchu miejskiego dzięki odpowiedniej lokalizacji stacji, specyficznemu taborowi i wysokiej częstotliwości obsługi.

Niezbędnymi elementami wyposażenia peronu jest oświetlenie peronu, tablice z oznaczeniem peronu (i przyległych torów) oraz z nazwą stacji. Peron powinien być wyposażony w system informacji akustycznej (megafony). Na większych stacjach system ten jest zróżnicowany wewnętrznie: umożliwia skierowanie niektórych komunikatów wyłącznie na jeden lub na grupę peronów. System informacji rozbudowuje się w zależności od wielkości stacji i przyjętego standardu obsługi pasażerów. Dla lepszej informacji pasażerów, nazwa stacji może pojawiać się wielokrotnie na tablicach ustawionych na całej długości peronu. Peron może być podzielony na sektory; wymagają one czytelnego uwidocznienia oznakowaniem pionowym, a także poziomym. Niektórzy zarządcy stosują na nawierzchni peronu oznaczenia położenia wejść do wagonów wraz z ich numeracją. Przydatnym elementem wyposażenia peronu są tablice z pełnym rozkładem jazdy pociągów odchodzących ze stacji oraz diagramy układu wagonów pociągów odchodzących z danego peronu.

TGV (fr. Train à Grande Vitesse; pol. Szybkobieżny Pociąg, Pociąg o Wielkiej Prędkości, Pociąg o Dużej Prędkości) – rodzaj francuskich elektrycznych zespołów trakcyjnych, osiągających w regularnej eksploatacji prędkości do 320 km/h. TGV został opracowany i wdrożony przez firmę Alstom przy współpracy z francuskimi kolejami państwowymi SNCF.Pasażer – osoba korzystająca ze środka transportu, która nie kieruje pojazdem. Pasażerem jest zarówno osoba, która jedzie publicznym środkiem transportu (np. metra), jak i np. samochodu.

System informacji dynamicznej w najprostszej postaci obejmuje indykatory określające rodzaj i kierunek pierwszego odchodzącego pociągu. Takie indykatory bywały pierwotnie obsługiwane ręcznie. Współczesne indykatory elektroniczne, ustawione w kilku miejscach wzdłuż peronu, są w stanie przekazać znacznie więcej informacji, i to w kilku językach i pismach. Niektórzy zarządcy stosują w odniesieniu do prestiżowych pociągów z miejscami rezerwowanymi (np. TGV) dynamiczną informację pokazującą położenie poszczególnych wagonów w odniesieniu do sektorów peronu.

Stockholms centralstation (szw. Sztokholm Centralny) – główna stacja kolejowa w Sztokholmie. Jest położona w samym centrum miasta – w dzielnicy Norrmalm, przy ulicy Vasagatan/Centralplan. Rozciąga się od ulicy Vattugatan w kierunku południowym do Kungsbron w kierunku północnym. Stacja został otwarty 18 lipca 1871. Posiada 17 peronów i obsługuje dziennie 220 tys. pasażerów. Budynek dworca jest własnością państwowej spółki Jernhusen AB, która też nim zarządza. Perony oraz tory znajdują się natomiast pod zarządem spółki Trafikverket.Zakopane – stacja kolejowa w Zakopanem, w województwie małopolskim, w Polsce. Stacja końcowa linii z Krakowa. Dalszy jej przebieg wymagałby przebicia tunelami gór.

Coraz więcej szybkich kolei miejskich (w tym większość małych kolei automatycznych) stosuje ścianki bezpieczeństwa na krawędziach peronów, zapobiegające przypadkowemu wtargnięciu na tor. W Japonii ścianki te są najczęściej niepełnej wysokości (ok. 1,5 m).

Mała architektura peronu obejmuje wiaty, miejsca do siedzenia, kasety informacyjne i reklamowe, zatoki dla wózków bagażowych, kolumny telefoniczne i umożliwiające połączenie się z informacją dworcową. Obejmuje też system zadaszeń peronowych. Budowane często zadaszenia całościowe, obejmujące perony i tory, tzw. hale peronowe, stanowią już element „wielkiej architektury”, rzutujący na całą bryłę dworca. Popularne na dawnych dużych stacjach peronowe kioski gastronomiczne lub trafiki nie są obecnie projektowane.

Kintetsu (jap. 近鉄, Kintetsu), pełna nazwa: Kinki-Nippon Tetsudō (jap. 近畿日本鉄道, Kinki-Nippon Tetsudō) – sieć prywatnej kolei aglomeracyjnej funkcjonująca między Osaką, Narą, Kioto, Nagoją i miastami zachodniego wybrzeża zatoki Ise (prefektura Mie).Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.

W przypadku peronów wyspowych, samo określenie numeru peronu w systemie informacji pasażerskiej nie wystarcza dla precyzyjnej identyfikacji pociągu. Dlatego dla wygody klientów kolei, większość przewoźników kolejowych zrezygnowała z terminu „peron” i używa wyłącznie terminu „tor”. Warto przy tym zauważyć, że angielskie określenie „platform” w systemie informacji pasażerskiej praktycznie oznacza „tor” (jeden peron wyspowy tworzą dwa „platforms”).

Budowla kolejowa – całość techniczno-użytkowa wraz z gruntem, na którym jest usytuowana, oraz instalacjami i urządzeniami, służąca do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem, umożliwiająca dokonywanie przewozów osób lub rzeczy, a w szczególności: drogi szynowe normalnotorowe, szerokotorowe i wąskotorowe, koleje niekonwencjonalne, budowle ziemne, mosty, wiadukty, przepusty, konstrukcje oporowe, rampy, perony, place ładunkowe, skrzyżowania linii kolejowych z drogami publicznymi w jednym poziomie, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, urządzenia zasilania elektrotrakcyjnego, urządzenia zabezpieczenia i sterowania ruchem, urządzenia elektroenergetyki nietrakcyjnej i urządzenia techniczne oraz inne budowle usytuowane na obszarze kolejowym służące do prowadzenia ruchu kolejowego i utrzymania linii kolejowej.Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Peron. W: Leksykon Terminów Kolejowych [on-line]. Kolejpedia. [dostęp 2014-06-21]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  2. Peron boczny. W: Leksykon Terminów Kolejowych [on-line]. Kolejpedia. [dostęp 2014-06-21]. [zarchiwizowane z tego adresu].
Berlin Hauptbahnhof – główny dworzec kolejowy Berlina, położony w centrum tzw. "grzyba kolejowego", zlokalizowany na miejscu historycznego dworca Lehrter Bahnhof. Dworzec jest jednym z czterech berlińskich stacji posiadających kategorię 1. (pozostałe to Berlin Gesundbrunnen, Berlin Südkreuz oraz Berlin Ostbahnhof) a jego funkcjonowanie powierzono DB Station&Service, spółce podległej Deutsche Bahn AG.




Reklama