Pentapolis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pentapolis nad Adriatykiem było częścią Egzarchatu Rawenny, prowincji Cesarstwa Bizantyńskiego. Czerwony: Pentapolis. Pomarańczowy: inne miasta Egzarchatu.

Pentapolis (z grec. dosłownie „pięć miast”) – określenie stosowane w odniesieniu do grupy pięciu wzajemnie ze sobą powiązanych ośrodków miejskich. Najbardziej znane pentapolis tworzyły greckie kolonie położone na terenie Cyrenajki, na północy dzisiejszej Libii. Były to Cyrena, Apollonia, Ptolemaida, Teuchira i Berenice, określane jako pentapolis od początku VI wieku p.n.e. Nazwa ta obowiązywała powszechnie do połowy VII wieku, czyli do momentu inwazji Arabów.

Gat (hebr. tłocznia) – starożytne miasto w Palestynie, najpierw kananejskie, następnie zaś stolica pięciu miast konfederacji filistyńskiej.Egzarchat Rawenny – historyczna prowincja bizantyjska utworzona w 584 roku przez cesarza Maurycjusza na Półwyspie Apenińskim, w celu zabezpieczenia ich przed Longobardami.

Inne pentapolis znajdowało się na wybrzeżu Adriatyku na terenie dzisiejszych Włoch i tworzyły je Rimini, Ancona, Fano, Pesaro i Senigallia. Znane były one pod tą nazwą w okresie od V wieku do XI wieku.

Pięć miast pojawia się również w Księdze Mądrości 10,6 i tworzą je Sodoma, Gomora, Soar (Bela), Adma i Seboim.

Pentapolis tworzyli także biblijni Filistyni (Gaza, Ekron, Aszdod, Aszkelon i Gat).

Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.Cyrenajka (Barka, Barqah) – kraina historyczna w północno-wschodniej Libii nad wybrzeżem Morza Śródziemnego. Jej nazwa pochodziła od założonego przez Greków w 631 roku p.n.e. miasta Cyrena (gr. Kyrēnē), które do III w. n.e. było stolicą prowincji. Później jej najważniejszym miastem i portem, a jednocześnie stolicą było Bengazi. Synonimem nazwy Cyrenejka było określenie Pentapolis od pięciu najważniejszych miast regionu: Cyreny (obecnie obok współczesnej wsi Shahat) z portem Apollonia (obecnie Marsa Susa), Teucheira (obecnie Tocra), Euesperides lub Bernice (obecnie obok Bengazi), Balagrae (obecnie Al-Bajda), Ptolemaida i Barce (obecnie Al-Mardż).

W XVII wieku Kraków wraz z Kazimierzem, Kleparzem, Stradomiem i Garbarami nazywany był „pięciomiastem” – Sarmatica Tripolis seu potius Pentapolis („Sarmackie Trój- względnie Pięciomiasto”).

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Dodekapolis
  • Heksapolis
  • Pentapolitana
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Przemysław Jędrzejewski. Krakowski zespół miejski – zróznicowanie społeczne i zmiany administracyjne w dobie Sejmu Wielkiego. „Rocznik Małopolska”. Tom XIV, s. 83–97, 2012. 
  • Gaza (arab. ‏غزة‎, Ghazza, hebr. ‏עַזָּה‎, Azza) – miasto w Autonomii Palestyńskiej, będące stolicą Strefy Gazy. Stradom – obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy I Stare Miasto. Był dawniej południowym przedmieściem Krakowa, położonym pomiędzy linią plantacyjną, a korytem Starej Wisły. Granicę Stradomia od zachodu, południa i wschodu tworzyło kolano Wisły oddzielające go od Kazimierza (dzisiejsze planty Dietlowskie), od północy zaś odnoga Rudawy. Był to teren podmokły i często ulegający zalewom przez Wisłę.




    Warto wiedzieć że... beta

    Kleparz – obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy I Stare Miasto, położony na północ od Starego Miasta; w latach 1366–1792 samodzielne miasto. Był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego.
    Bengazi (ar. بنغازي, Banghāzī) – miasto w Libii, nad zatoką Wielka Syrta (Morze Śródziemne), stolica Cyrenajki. Około 631,5 tys. mieszkańców. Drugie co do wielkości miasto kraju. Znajduje się tam jedyna poza Trypolisem polska placówka konsularna w Libii.
    Ptolemaida albo Ptolemais, obecnie Tolmeita – starożytne miasto położone w Cyrenajce, w północno-wschodniej części Libii.
    Fano (łac. Fanum) – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Marche, w prowincji Pesaro e Urbino. Trzecie najludniejsze miasto regionu Marche, lecz zważywszy na to, iż nieopodal znajduje się 92-tysięczne Pesaro, nie zdecydowano się utworzyć prowincji Fano, mimo że w regionie dużo mniejsze miasta niż Fano posiadają swoje prowincje (np. Fermo, Macerata, Ascoli Piceno).
    Arabowie (arab.: عرب ’Arab, w pierwotnym znaczeniu: „koczownicy”) – grupa ludów pochodzenia semickiego zamieszkująca od czasów starożytnych Półwysep Arabski. Większość Arabów to ludzie biali, choć w Afryce spotkać też można Arabów o negroidalnym wyglądzie.
    Cyrena, gr. Κυρήνη – Kyrēnē, starożytne miasto położone w północnej Libii, w prowincji Cyrenajka, ok. 16 km od Morza Śródziemnego na płaskowyżu o wysokości 550 m n.p.m. Niedaleko miasta znajdował się port Apollonia, początkowo również samodzielne miasto, od końca VII wieku p.n.e. traktowane jako port Cyreny. Apollonię z Cyreną łączyła tzw. droga królewska, zbudowana przez legionistów rzymskich ok. 100 n.e., w miejscu której dziś biegnie nowoczesna droga asfaltowa.
    Sodoma i Gomora (hebr. מהפכת סדום ועמורה) – motyw biblijny, dotyczący zniszczenia przez Boga położonych w dolinie Siddim miast kananejskich Sodomy i Gomory na skutek niegodziwości ich mieszkańców.

    Reklama