Peltasta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tracki peltasta z V/IV wieku p.n.e.
Peltasta wojsk Aleksandra Wielkiego

Peltasta (stgr. πελταστής peltastēs, lm. πελτασταί peltastáj) – w starożytnej Grecji lekkozbrojny piechur walczący za pomocą krótkiej włóczni i wyposażony w lekką tarczę.

Tarcza Amazonek (gr. pelta, łac. peltarion) – tarcza greckiej lekkiej piechoty – Peltastów. Wykonana była z wikliny i obciągnięta skórą. Tarcza ta miała charakterystyczny kształt, zbliżony do półksiężyca. Była ona bronią defensywną, przypisywaną również legendarnym wojowniczkom Amazonkom. Motyw takiej tarczy, stał się elementem zdobniczym, pojawiającym się często na ceramice antycznej. Tarcza Amazonek, znalazła się również w symbolice Legionów Józefa Piłsudskiego, widzimy ją w graficznym projekcie orzełka legionowego, autorstwa Czesława Jarnuszkiewicza, a także we współczesnej symbolice znaków Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie orzeł biały, trzyma w szponach taką właśnie tarczę.Miecz – biała broń sieczna, charakteryzująca się prostą głownią, zwykle obosieczną (badacze średniowiecza nie uznają pojęcia miecz jednosieczny odnoszącego się do zakrzywionych mieczy – miecz prosty może być tylko obosieczny – jednosieczne są kord, tasak i szabla) i otwartą rękojeścią. W zależności od rodzaju, miecz trzymany był jedną ręką lub dwoma rękami. Do mieczy jednosiecznych zalicza się też japońską broń sieczną typu katana, z zakrzywioną jednosieczną głownią.

Peltastów rekrutowano początkowo z plemion trackich, z czasem jednak nazwa stała się synonimem charakterystycznej formacji zbrojnej, niezależnie od miejsca pochodzenia żołnierzy. Peltasta zazwyczaj był uzbrojony w kilka-kilkanaście oszczepów o długości ok. 1-1,6 m, przeznaczonych do miotania, lekką tarczę, skórzane nagolennice, krótki miecz i niekiedy hełm. Tarcza peltasty wykonana z wikliny obciągniętej skórą, miała kształt owalu (średnica ok. 0,6 m) z jednym lub dwoma półksiężycowatymi wycięciami; od jej nazwy (gr. πέλτη, péltē) powstała nazwa tej piechoty.

Antygonidzi – dynastia macedońska wywodząca się od jednego z diadochów, Antygona Jednookiego, władająca Macedonią w okresie hellenistycznym. Jej zmierzch wiązał się z podbiciem Macedonii przez Rzymian i utworzeniem z niej rzymskiej prowincji.Nagolennik, nagolenica – część zbroi, zakrywająca nogę wojownika, od kolana w dół. Jej zadaniem była ochrona goleni od urazów.

Peltaści operowali razem z innymi typami lekkozbrojnej greckiej piechoty (łucznikami, procarzami). Osłaniali formującą się na polu bitwy falangę i nękali z dystansu hoplitów przeciwnika. Lżejsze niż u hoplity uzbrojenie pozwalało im na łatwe unikanie ataków ciężkozbrojnych piechurów. Było jednak na tyle skuteczne, że w walce wręcz zapewniało przewagę nad innymi typami lekkozbrojnych. Taktyka peltastów osiągnęła dojrzałość podczas wojen peloponeskich, gdy zdarzało się, że rozstrzygali oni o losach bitwy (np. podczas walk o Sfakterię, pod Lechajon).

Hypaspiści w starożytnej Grecji byli giermkami-niewolnikami noszącymi oporządzenie i broń hoplitów. W czasach Filipa II Macedońskiego stali się piechotą.Hoplici (stgr. ὁπλῖται hoplitai, l.poj. ὁπλίτης hoplites) – ciężkozbrojni piechurzy walczący w zwartym szyku, zwanym falangą.
 Osobny artykuł: Tarcza Amazonek.

Po śmierci Aleksandra Wielkiego, w królestwie Macedonii rządzonym przez Antygonidów, mianem tym określano zawodowe oddziały uderzeniowe wyposażone we włócznie i tarcze. Prawdopodobnie były one formacją pochodną od hypaspistów.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • John Warry: Armie świata antycznego. Warszawa: Wydawnictwo 69 / Cinderella Books, 1995.
  • Ryszard Kulesza: Ateny – Sparta 431-404 p.n.e. Warszawa: Bellona, 1997.
  • Krzysztof Kęciek: Kynoskefalaj 197 p.n.e. Warszawa: Bellona, 2002, ISBN 83-11-09471-3, OCLC 749275933
  • Ksenofont: Historia grecka (tłum. W. Klinger). Wrocław: Ossolineum, 1958.
  • Tukidydes: Wojna peloponeska (tłum. i przedmowa K. Kumaniecki). Warszawa: Czytelnik, 1988.
  • Oszczep – prehistoryczna broń miotana mająca postać prostego, wydłużonego pręta drewnianego, którego koniec był zaostrzony przez ociosywanie i opalany ogniem w celu zwiększenia twardości. Była to broń drzewcowa służąca głównie do rzucania. Oszczep towarzyszył człowiekowi praktycznie od samego początku tzn. odtąd kiedy nauczył się wyrabiać narzędzia, służył głównie do polowań na dzikie zwierzęta. Później ta broń była wyposażona w wielki liściowaty grot z poprzeczką zapobiegającą zbyt głębokiemu wbiciu się w ciało. Obecnie broń sportowa.Starożytna Macedonia – antyczne królestwo na Półwyspie Bałkańskim, zamieszkałe przez lud grecki z plemienia Dorów, którego historyczne centrum znajdowało się na terytorium obecnej północno-środkowej Grecji.




    Warto wiedzieć że... beta

    Kazimierz Feliks Kumaniecki, pseud. Jutro, Kozakiewicz (ur. 18 maja 1905 w Krakowie, zm. 8 czerwca 1977 w Warszawie) – polski filolog klasyczny, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, członek Polskiej Akademii Nauk.
    Tarcza - obronna część uzbrojenia, wyrabiana z drewna, kory, wikliny lub skóry a z czasem głównie z drewna powlekanego skórą, często obijanego metalem lub skórą, później także w całości z metalu, współcześnie także z tworzyw sztucznych. Była używana co najmniej od okresu brązu, w starożytności i w średniowieczu, tracąc na znaczeniu po wprowadzeniu broni palnej przez piechotę i jazdę, stosowana w specjalnych sytuacjach także współcześnie. Występowała w różnych kształtach i rozmiarach. Wojska rzymskie stosowały jej 3 rodzaje:
    Język starogrecki, greka starożytna (stgr. dialekt attycki: ἡ Ἑλληνικὴ γλῶττα, he Hellenikè glõtta) – ogólna nazwa okresu w rozwoju języka greckiego, trwającego od okresu archaicznego przez okres klasyczny aż po okres hellenistyczny w dziejach starożytnej Grecji. W takim ujęciu nazwa "język starogrecki" odnosi się do następujących faz rozwojowych języka:
    Starożytna Grecja – cywilizacja, która w starożytności rozwijała się w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na wyspach okolicznych mórz (Egejskiego, Jońskiego), wybrzeżach Azji Mniejszej, a później także w innych rejonach Morza Śródziemnego. Starożytna Grecja uważana jest za kolebkę cywilizacji zachodniej. Grecka kultura, sztuka, mitologia, filozofia, nauka zostały za pośrednictwem Rzymian przekazane Europie i wywierały na jej mieszkańców ogromny wpływ w różnych okresach dziejów.
    Falanga (stgr. φάλαγξ phalanks, dopełniacz φάλαγγος phalangos) – zwarty oddział bojowy greckiej, a potem macedońskiej i hellenistycznej piechoty. Powstała w VII w. p.n.e.
    Aleksander III Macedoński (stgr. Ἀλέξανδρος ὁ Τρίτος ὁ Μακεδών Aleksandros ho Tritos ho Makedon) zwany też Aleksandrem Wielkim (Ἀλέξανδρος ὁ Μέγας Aleksandros ho Megas) i niezwyciężonym (άνίχητος); ur. 19-20 lipca 356 p.n.e. w Pelli, zm. 10 czerwca 323 p.n.e. w Babilonie – król Macedonii z dynastii Argeadów w latach 336-323 p.n.e. Jest powszechnie uznawany za wybitnego stratega i jednego z największych zdobywców w historii ludzkości. Okres panowania Aleksandra wyznacza granicę między dwiema epokami historii starożytnej: okresem klasycznym i epoką hellenistyczną.

    Reklama