To jest dobry artykuł

Pegmatyt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Przykłady pegmatytów
Szerlit w pegmatycie granitowym
Kalcyt w pegmatycie – k. Zimnik
Strefa przerostów pismowych w pegmatycie granitowym
Pegmatyt granitowy z kalcytem i klinochlorem
Mineralizacja pegmatytowa – ortoklaz, klinozoisyt, kalcyt, fluoryt i in.
Mineralizacja pegmatytowa – ortoklaz, klinozoisyt, kalcyt, fluoryt i in.
Pegmatyt z muskowitem
Pegmatyt z mikroklinem, fluorytem, klinochlorem oraz kwarcem – Paszowice
Pegmatyt w aplogranicie z kwarcem dymnym, epidotem i skaleniami
Pegmatyt granitowy z kwarcem, K-skaleniem oraz epidotem
Żyły pegmatytowe
Ciało pegmatytowe w gnejsie amfibolitowym. Czechy
Szerlit w pegmatycie
Pegmatyt muskowitowe. W składzie mineralnym widoczne także plagioklazy z wyraźnymi zmianami wtórnymi
Pegmatyt skał alkalicznych
Pegmatyt anatektyczny z muskowitem
Pegmatyt anatektyczny z andaluzytem (różowy)
Pegmatyt anatektyczny z biotytem
Pegmatyt anatektyczny z biotytem
Pegmatyt anatektyczny na kontakcie z migmatytem
Pegmatyt hybrydowy z Szklar na Dolnym Śląsku, widoczne słońca turmalinowe
Pegmatyt hybrydowy z Wir na Dolnym Śląsku, widoczne czerwone granaty
Hornblendyt apatytowy z Bystrzycy Górnej – rodzaj pegmatytu skał ultramaficznych
Przerosty pismowe w pegmatycie – główny rodzaj tekstury pegmatytowej. Pegmatyt anatektyczny z Michałkowej w Górach Sowich
Gniazdo pegmatytu granitowego. Rock Creek Canyon, Wschodnia Sierra Nevada, Kalifornia

Pegmatyty – rodzaj skał magmowych charakteryzujących się szczególną mega- lub gigantokrystaliczną teksturą, wzbogaconych w pierwiastki niekompatybilne oraz minerały zawierające składniki lotne jak fluor, bor, fosfor i inne. Najczęstszym typem są pegmatyty granitoidowe, ale występują również pegmatyty gabrowe, sjenitowe, skał wysoko alkalicznych (pegmatyty agpaitowe i miaskitowe). Nazwa pochodzi od gr. pegma – silne łącze, stwardniałość, dla odwzorowania zwięzłości granitu pismowego. Skałę tę wyróżnił i opisał po raz pierwszy René-Just Haüy w 1813 roku.

Uraninit – minerał promieniotwórczy z gromady tlenków. Należy do minerałów rzadkich. Nazwa pochodzi od składnika uranu. Badania tego minerału doprowadziły Marię Skłodowską-Curie do odkrycia polonu i radu, za co otrzymała w 1911 r. drugą Nagrodę Nobla.Szczotka krystaliczna – skupienie różnej wielkości kryształów, narastających blisko siebie na skalnym podłożu, najczęściej na ścianach szczelin lub innego rodzaju pustek w skałach (m.in. druz, geod, kawern, miaroli).

Charakterystyka petrograficzna pegmatytów[ | edytuj kod]

Struktura i tekstura[ | edytuj kod]

Pegmatyty mają zazwyczaj masywne i zbite struktury oraz bezładne tekstury. Są skałami jawnokrystalicznymi o bardzo dużych kryształach (od kilku centymetrów do kilkunastu metrów). Zdarzają się pegmatyty miarolityczne z gniazdami wypełnionymi szczotkami krystalicznymi najlepiej wykształconych minerałów. Podstawową strukturą pegmatytową są przerosty pismowe, zwane także granitem pismowym (przypominające pismo hebrajskie). Strefy pismowe występują zazwyczaj przy kontakcie ze skałami osłony obok strefy aplitowej.

Gahnit, spinel cynkowy – minerał z gromady tlenków, należy do grupy spineli. Tlenek cynku i glinu o wzorze chemicznym ZnAl2O4. Należy do minerałów rzadkich. Cyrkon – pospolity minerał z gromady krzemianów wyspowych. Skład chemiczny minerału stanowi głównie krzemian cyrkonu. Nazwa nawiązuje do wyglądu zewnętrznego i pochodzi od perskiego „zargun” (zar = złoto, gun = barwa) czyli „złocisty”.

Odznaczają się białą barwą, ale także zieloną, żółtawą, różową, czerwoną, czarną. Występują w formach żyłowych, soczewach i gniazdach.

Skład mineralny[ | edytuj kod]

  • Kwaśne pegmatytykwarc, skalenie (głównie ortoklaz, mikroklin, albit, oligoklaz), mikimuskowit, biotyt, cynwaldyt, lepidolit, flogopit, turmaliny, beryle (szmaragd, heliodor, beryl), chryzoberyl, korund, spodumen, topaz, apatyt, kordieryt, andaluzyt, kasyteryt, wolframit, szelit, molibdenit, magnetyt, spinel, gahnit, ilmenit, kalcyt, fluoryt, granatyandradyt, spessartyn i inne, monacyt, cyrkon.
  • Zasadowe i alkalicznetytanit, eudialit, mikroklin, plagioklazy, skaleniowce, cyrkon i wiele innych w zależności od składu skał otoczenia.
  • Minerały rzadkie – w pegmatytach oznaczono ponad 300 różnych minerałów, do rzadkich należą: holtyt, sarkopsyd, niobit, tantalit, thorianit, uraninit, bawenit, todorokit, stibarsen, paradokrazyt, eschynit i wiele wiele innych.
  • Główne minerały pegmatytów, szczególnie granitoidowych i gabrowych, są takie same jak skał otoczenia, odróżnia je tylko rozmiar. Przykłady największych kryształów opisanych z pegmatytów to:

    Skalna Brama – grupa skalna w południowo-zachodniej Polsce, w Sudetach Zachodnich, w Górach Izerskich, na Grzbiecie Wysokim, na wysokości 1040 m n.p.m. na grzbiecie szczytowym wzniesienia Zwalisko.Klinochlor – minerał z gromady krzemianów (glinokrzemianów), z grupy chlorytów (magnezowych). Nazwa pochodzi od złożenia greckich słów klinos – ukośny, i khloros – zielony. Opisany w 1851 r. Przez W.P.Blade’a.
  • spodumen z Black Hills (12 metrów długości),
  • muskowit z Indii (kopalnia Inikurti w Nelluru (ponad 5 metrów średnicy i waga 85 ton),
  • beryl z Madagaskaru (18 metrów długości),
  • kwarc dymny z Kazachstanu – długość 7,5 metra, szerokość 1,6 metra i waga 70 ton.
  • Największe okazy znalezione w Polsce to:

  • kwarc dymny (morion) ze Strzegomia (ok 60 cm długości),
  • kwarc dymny z Jawora – 64 cm długości,
  • kwarc dymny z okolic Jeleniej Góry – 1 metr.
  • Chalcedon – pospolity, szeroko rozpowszechniony minerał, odmiana skrytokrystalicznej krzemionki (SiO2) o włóknistej strukturze, zbudowanej z kwarcu i moganitu. Nazwa pochodzi od miasta Chalcedon – położonego nad Bosforem w Azji Mniejszej i dotyczy właściwie tylko mlecznych lub opalizujących okazów. Tworzy wiele barwnych odmian o zastosowaniu gemmologicznym.Akwamaryn (łac. aqua marina - "woda morska") – minerał; błękitny lub niebieskozielony (w zależności od ilości domieszek związków żelaza) kamień szlachetny, będący przezroczystą odmianą berylu.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Plagioklazy jest to szereg minerałów skałotwórczych o składzie mieszanym z grupy skaleni (skalenie sodowo-wapniowe).
    Masyw karkonoski – jednostka geologiczna w Sudetach Zachodnich, zbudowana z kilku odmian granitów wieku górnokarbońskiego. Wchodzi w skład bloku karkonosko-izerskiego.
    Tatry (514.5, słow. Tatry, niem. Tatra, węg. Tátra) – najwyższe pasmo w łańcuchu Karpat, również najwyższe między Alpami a Uralem i Kaukazem. Są częścią Łańcucha Tatrzańskiego, w Centralnych Karpatach Zachodnich.
    Paszowice (niem. Poischwitz) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie jaworskim, w gminie Paszowice.
    Kamienna Góra (tuż po wojnie Kamienogóra bądź Kamieniogóra, niem. Landeshut) – miasto i gmina w województwie dolnośląskim, w powiecie kamiennogórskim, w Kotlinie Kamiennogórskiej, u podnóża Gór Kruczych będących częścią Gór Kamiennych w Sudetach Środkowych.
    Sarkospyd – minerał z gromady fosforanów. Jest minerałem bardzo rzadkim, występującym tylko w kilku miejscach na świecie. Został odkryty i po raz pierwszy opisany w Polsce w pegmatytach Michałkowej koło Wałbrzycha.
    Głuchołazy (dawniej Kozia Szyja, Cygenhals, czes. Hlucholazy, niem. Ziegenhals, także Bad Ziegenhals, łac. Capricolum) – miasto w Polsce (na Śląsku), w woj. opolskim, w powiecie nyskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Głuchołazy. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do ówczesnego woj. opolskiego.

    Reklama