Peer Gynt (dramat)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Henrik Klausen jako Peer Gynt podczas premiery dramatu Ibsena, 1876

Peer Gynt (czyt. Per Gynt) – dramat napisany wierszem przez Henrika Ibsena. Wystawiony po raz pierwszy 24 lutego 1876 roku w Christianii (obecnie Oslo); w tłumaczeniu polskim we Lwowie roku 1910. Zawiera przesłanie filozoficzne wynikające z krytyki postaw Norwegów – zapatrzenia w samych siebie i duchowej bezpłciowości; widoczne są wpływy utworów folklorystycznych. Na zamówienie Ibsena Edvard Grieg napisał muzykę do wybranych scen dramatu, z których do dzisiaj bardzo popularna jest dwuczęściowa suita pod tym samym tytułem.

Dramat (z gr. δρᾶμα – dráma czyli działanie, akcja) – jeden z trzech rodzajów literackich (obok liryki i epiki). Jest to właściwie rodzaj sztuki na granicy teatru i literatury.Polona – polska biblioteka cyfrowa, w której udostępniane są zdigitalizowane książki, czasopisma, grafiki, mapy, muzykalia, druki ulotne oraz rękopisy pochodzące ze zbiorów Biblioteki Narodowej oraz instytucji współpracujących.

Tytuł jest zarazem nazwiskiem głównego bohatera, gnuśnego i egoistycznego wieśniaka, który pierwotnie nie docenia czystej miłości Solvejgi. Porywa więc Ingridę – należącą do innego; zostaje skazany na wygnanie i podróżuje po świecie, trafiając na grotę Króla gór. Nie chce się ożenić z jego szkaradną córką, dlatego też ucieka. Płynie do innego kontynentu i krajów, przy czym szczególnie widoczny jest orientalizm (typowy dla romantyzmu, a więc i dla utworu z tego okresu) krain arabskich. Utrzymuje się tam i dorabia majątku z działalności przestępczej (handel ludźmi, oszustwo wskazujące, że jest prorokiem itd.). W kontaktach towarzyskich stacza się stopniowo na dno: utrzymuje związki ze stworami baśniowymi (trolle, gnomy – widoczny wpływ literatury ludowej), pozwala się omamić i okraść Anitrze (Anitra: dosł. z arab. Gęś), której już samo imię wskazuje na jej prostotę.

Gnom – legendarna lub baśniowa istota o niewielkim wzroście, mieszkająca zazwyczaj pod ziemią. Słowo to bywa często używane jako synonim krasnoludka.Halling - ludowy taniec norweski w takcie na 2/4, 4/4, rzadziej 6/8, o tempie umiarkowanym do dość szybkiego. Halling jest tańczony zwykle solo przez mężczyzn przy wtórze oryginalnych ludowych skrzypiec (hardanger-fiedel) i zawiera elementy akrobatyczne, gdyż solista stara się utrzymać na drążku kapelusz, a konkurenci tańczący wokół usiłują go strącić.

Po powrocie do Norwegii spotyka cnotliwą Solvejgę, wtedy już niewidomą, ponieważ wypłakała sobie oczy za Peer Gyntem. Czeka już na niego Przetapiacz Guzików (zwany także zależnie od tłumaczenia Odlewaczem Guzików) – mściwy wysłannik Śmierci. Peer Gynt ma zostać zamieniony w guzik, gdyż jest postacią nijaką i próżną, więc jego życie jest warte co najwyżej egzystencji guzika. Od kary ratuje go Solvejga, okłamując Przetapiacza Guzików, że Peer Gynt zachował wierność swoim ideałom. Po tym wydarzeniu tytułowy bohater odnajduje sens swojej egzystencji w miłości anielskiej Solvejgi.

Orientalizm (z łac. orientalis – "wschodni") – szczególnie utrwalona w kulturze Zachodu forma egzotyzmu polegająca na uzewnętrznieniu i akcentowaniu w tworach kultury fascynacji kulturami Wschodu, zwłaszcza hinduską, japońską, arabską, perską, chińską.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

Muzyka Griega[ | edytuj kod]

Muzyka do dramatu Peer Gynt op. 23 na soprany, barytony, chór i orkiestrę (1875/1886?/1892) składa się z dwudziestu sześciu numerów:

  1. Preludium do I aktu: I Bryllupsgården (W domu weselnym)
    (We wcześniejszej, do tej pory wykonywanej wersji między Preludium a Hallingiem znajdował się Brudefolget drager forbi (Przechodzi orszak weselny), fortepianowy utwór Griega z op. 19, zinstrumentowany przez Bohlmanna)
  2. Halling
  3. Springdans
  4. Preludium do II aktu: Bruderovet - Ingrids Klage (Porwanie narzeczonej - lament Ingrid)
  5. Peer Gynt og Sæterjentene (Peer Gynt i pasterki)
  6. Peer Gynt og den Grønkledde (Peer Gynt i Kobieta w Zieleni) (We wcześniejszej, do tej pory wykonywanej wersji numer nieobecny)
  7. Peer Gynt: "På Ridestellet skal Storfolk kjendes" (Po wierzchowcu można poznać jeźdźca)
  8. I Dovregubbens hall - W grocie Króla Gór
  9. Dans av Dovregubbens datter - Taniec córki Króla Gór
  10. Peer Gynt jages av troll również jako Peer Gynt forfulgt av trollene(Peer Gynt goniony przez trolle)
  11. Peer Gynt og Bøygen (Peer Gynt i Wielki Krzywy)
  12. Preludium do III aktu - Śmierć Azy (Åses død)
  13. Preludium do IV aktu - Poranek (Morgenstemning)
  14. Tyven og heleren - Złodziej i paser
  15. Arabisk dans - Taniec arabski
  16. Anitras dans - Taniec Anitry
  17. Peer Gynts serenade - Serenada Peer Gynta
  18. Peer Gynt og Anitra (Peer Gynt i Anitra) (We wcześniejszej, do tej pory wykonywanej wersji numer nieobecny)
  19. Solveigs Sang - Pieśń Solwejgi
  20. Peer Gynt ved Memnonstøtten (Peer Gynt przy posągu Memnona)
  21. Preludium do V aktu: Peer Gynts hjemfart. Stromfull aften på havet - Powrót Peer Gynta. Burzliwy wieczór na morzu
  22. Skipsforliset - Rozbicie statku (We wcześniejszej, do tej pory wykonywanej wersji numer nieobecny)
  23. Solveig synger i hytten (Solwejga śpiewa w chacie)
  24. Nattscene - Scena nocna
  25. Pinsesalme: "Velsignede Morgen" (Pieśń zielonoświątkowa "Błogosławiony poranek")
  26. Solveigs Vuggesang również jako Solveigs Vuggevise (Kołysanka Solwejgi)

Numery 4, 8, 12, 13, 15, 16, 19 i 21 weszły również w skład dwóch suit Peer Gynt opp. 46 i 55 (zobacz).

Henryk Johan Ibsen (Henrik Ibsen; ur. 20 marca 1828 w Skien, zm. 23 maja 1906 w Christianii, obecnie Oslo) – dramatopisarz norweski.Troll (norw., szw. troll, duń. trold) – przypominający wyglądem człowieka stwór ze skandynawskich wierzeń ludowych, wywodzący się z mitologii nordyckiej.

Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Polskie wydanie dramatu w bibliotece Polona
  • W grocie Króla Gór (norw. I Dovregubbens hall) - dzieło Edwarda Griega, skomponowane do sztuki Peer Gynt Henrika Ibsena.Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.




    Warto wiedzieć że... beta

    Store Norske leksikon (Wielka encyklopedia norweska) - norweska encyklopedia w języku bokmål. Powstała po fuzji dwóch dużych, tworzących encyklopedie i słowniki wydawnictw norweskich Aschehoug i Gyldendal w 1978 roku, które utworzyły wydawnictwo Kunnskapsforlaget. Były cztery wydania papierowe: pierwsza w latach 1978-1981 w 12 tomach, druga w latach 1986-1989 w 15 tomach, trzecia w latach 1995-1999 w 16 tomach i czwarta w latach 2005-2007 w 16 tomach. Ostatnie wydanie zawierało 150 tys. haseł i 16 tys. ilustracji i zostało opublikowana przy wsparciu finansowym stowarzyszenia Fritt Ord. W 2010 roku ogłoszono, że nie będzie już wydań papierowych encyklopedii. Encyklopedia dostępna jest on-line od 2000 roku, a od 2009 roku może być edytowane przez użytkowników. Kunnskapsforlaget korzysta jednak z pomocy ekspertów przy sprawdzaniu treści zamieszczonych przez czytelników.
    Folklor (ang. folk-lore „wiedza ludu”) – symboliczno-artystyczna dziedzina kultury ludowej, mająca charakter wieloskładnikowy, niejednolity i synkretyczny.
    Peer Gynt – tytuł zarówno muzyki do dramatu Henryka Ibsena, jak i dwóch zestawionych zeń suit o tym samym tytule. Autorem muzyki jest Edvard Grieg. Chronologia powstania:
    24 lutego jest 55. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 310 (w latach przestępnych 311) dni. W latach przestępnych dzień ten jest powtarzany.
    Język arabski należy do rodziny języków semickich, w której zaliczany jest do grupy języków południowo-zachodnich według klasycznego podziału, bądź grupy języków zachodnich, centralnych według podziału Hetzrona i Voigta. Zapisywany jest alfabetycznym pismem arabskim, typu abdżad, od strony prawej do lewej.
    Śmierć (łac. mors, exitus letalis) – stan charakteryzujący się ustaniem oznak życia, spowodowany nieodwracalnym zachwianiem równowagi funkcjonalnej i załamaniem wewnętrznej organizacji ustroju.
    Romantyzm (z fr. romantisme, od roman – powieść, opowieść) – epoka w historii sztuki i historii literatury trwająca od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku. Romantyzm był ruchem ideowym, literackim i artystycznym, który rozwinął się początkowo w Europie i wyrażał się w poezji, malarstwie i muzyce.

    Reklama