Patriarchat zen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Patriarchat zen – szczególna linia sukcesji patriarchów zen biegnąca od siedmiu buddów przeszłości, poprzez historycznego Buddę Siakjamuniego, patriarchów (chiń. zu (祖); kor. cho; jap. so; wiet. tổ) linii medytacyjnej Indii (dhyana), Chin (chan), Korei (sŏn) i Japonii (zen). Uważa się, że oficjalna linia przekazu kończy się na Huinengu – szóstym patriarsze chanu – gdyż nie dokonał on przekazu misek i szaty jednemu z wybranych uczniów, co było tradycyjnym symbolem. Od tej pory przekaz stał się "demokratyczny". Każdy oświecony uczeń otrzymywał potwierdzenie oświecenia i najczęściej stawał się kolejnym "patriarchą" w swojej linii przekazu Dharmy.

Huayan – (Kwiatowa Girlanda; 華嚴 pinyin Huáyán; kor. Hwaeom 화엄; jap. 華厳宗 Kegon-shū; wiet. Hoa nghiêm) – chińska szkoła buddyjska (chin. zong 宗) odwołująca się do intelektu (tak jak i tiantai), powstała około VI wieku w Chinach (nie ma jej odpowiednika w Indiach). Szkoła ta rozwijała się w Chinach od lat 500. do połowy lat 800. Idee szkoły miały wielki wpływ na teorię i praktykę szkoły chan w Chinach. Chogye (조계) – koreańska zjednoczona szkoła (kor. chogye chong 조계종) buddyzmu, której nauczanie jest zdominowane przez konganową praktykę sŏn.

Powstanie diagramu i implikacje[ | edytuj kod]

Zen nie utożsamiał siebie z innymi tradycjami buddyjskimi, które związane są z jakimś szczególnym tekstem; np. szkoła huayan oparta była na Sutrze Awatamsace. Wiązało to te szkoły bezpośrednio z pewnymi naukami Buddy Siakjamuniego, a tym samymi jego osobą. Zamiast tego zen, od samego swojego początku, jako chiński chan, prezentował siebie, co jest widoczne w jego tekstach, jako właściwy buddyzm lub ściślej, jako centralną naukę buddyzmu, doktrynę "serca Buddy".

Fengxue Yanzhao (chiń. 風穴延沼; ur. 896, zm. 973) (kor. P’unghyǒl Yǒnjo ( ); jap. Fuketsu Enshō ( ); wiet. Phong Huyệt Diên Chiểu) – chiński mistrz chan ze szkoły linji.Xinghua Cunjiang (興化存獎; ur. 830–924; kor. Hŭnghwa Chonjang, jap. Kōke Zonshō, wiet. Hưng Hoá Tồn Tưởng) – chiński mistrz chan szkoły linji.

Aby to uzasadnić zaczął m.in. tworzyć medium, dzięki któremu istota nauk buddyzmu została przetransmitowana właśnie do niego. Wcześni teoretycy (historycy) i praktycy (mistrzowie i uczniowie) posłużyli się w tym celu zarówno legendami jak i faktami, które zostały nagięte dla udowodnienia założonej tezy. W wyniku tych działań udało się stworzyć linearny ciąg przekazu nauki od legendarnych siedmiu buddów przeszłości, poprzez Buddę Siakjamuniego, 28 patriarchów Indii, 6 oficjalnych patriarchów Chin i poprzez wszystkie generacje chińskich, koreańskich i japońskich mistrzów zen w rozlicznych liniach przekazu.

Huiyuan (ur. 344, zm. 18 sierpnia 416) (慧遠; kor. Hyewǒn ( ); jap. Eon (えおん); wiet. Huệ Viễn) – wczesny buddysta chiński, propagator kultu buddy Amitābhy.Dharma (skt. धर्म; pali Dhamma धम्म; chiń. 法, pinyin fǎ; kor. pǒp 법, talma; jap. ホウ hō lub タツマ datsuma; wiet. pháp, đạt-ma; tyb. ལྷ་ཆོས།, Wylie lha chos) – wieloznaczny termin występujący w religiach dharmicznych, np. w buddyzmie i hinduizmie.

Taki linearny diagram ma wiele zalet. Oprócz uzasadnienia istnienia zenu jako centralnej nauki buddyzmu, wprowadza także najważniejsze postacie historii ruchu. Siedmiu legendarnych buddów przeszłości, jednak po koniecznych modyfikacjach, zostało odziedziczonych po wschodnioazjatyckim buddyzmie mahajany. Chan dołożył własną mitologię także do samego historycznego Buddy Siakjamuniego. Z punktu widzenia historii diagram ten jest produktem kultury indyjskiej i chińskiej. Jego początki sięgają opartego na linearnym schemacie przekazu w buddyzmie indyjskim okresu IV i V w. w medytacyjnej tradycji Kaszmiru. Potem dołączyła się do tego chińska rodowa tradycja genealogiczna. Model, który kształtował się przez kilkaset lat, można więc ostatecznie opisać jako "buddyjską teorię genealogiczną z charakterystycznymi chińskimi wpływami".

Siunjata (pāli. suññata; sanskr. śūnyatā; शून्यता - pustka, pustość, niesubstancjonalność; chiń. 空 kōng, kongxing 空性; kor. kong 공, kongsǒng; jap. kū, kūshō; wiet. không, không tính; tyb. stong pa nyid) – pojęcie występujące we wszystkich odłamach buddyzmu. Jest kluczowym pojęciem dla zrozumienia mahajany. Zgodnie z jej doktryną wszystkie rzeczy, czyli dharmy, są przejawieniami pozbawionymi realnego istnienia czy definitywnego nieistnienia. Szkoły buddyzmu wczesnego, na ogół przyjmowały istnienie dharm, takimi jakimi wydają się przejawiać, choć zakładały brak tożsamości "ja". Niniejszy artykuł został napisany w całości z punktu widzenia buddyzmu mahajany.Lidai fabao ji (歷代法寶記; Zapiski z Klejnotu Dharmy przez pokolenia) – jedna ze źródłowych prac związana z rozwojem wczesnego chanu, powstała w kręgach związanych z chanem w prowincji Syczuan.

Ten linearny diagram miał także podkreślić, a nawet zdefiniować chan jako "oddzielny przekaz poza naukami", co uzasadniało zdaniem chanistów głęboką różnicę pomiędzy chanem a innymi tradycjami. Oznaczało to, że chan był lepszy niż inne tradycje buddyjskie, które były tylko interpretatorami buddyzmu. To polemiczne twierdzenie chanu miało na celu ustanowienie wyższości chanu nad wszystkimi innymi tradycjami buddyjskimi. Jedną z odpowiedzi innych tradycji wschodnioazjatyckiego buddyzmu było stworzenie własnych linii przekazu nauk.

Avataṃsaka sūtra lub Buddhāvataṃsaka sūtra; chin. (Da fang guang fo) huayan jing (大方廣佛華嚴經); kor. (Taebang gwangbul) hwaŏm kyŏng (화엄경); jap.(Daihōkōbutsu) kegon kyō ( ); wiet (Đại phương quảng phật hoa nghiêm kinh, Kinh Hoa nghiêm kinh; tyb.Sangs-rgyas phal-po-che shes-bya ba śin-tu-rgyas-pa-chen-pohi mdo ( ) – sanskryckie pismo mahajany, powstałe w Indiach ok. 200 r. Przybliżonym tłumaczeniem może być nazwa Sutra girlandowa.Fenyang Shanzhao (汾陽善昭; ur. 947, zm. 1024; (kor. Punyang Sǒnjo ( ); jap. Funyō Zenshō ( ); wietn. Phần Dương Thiện Chiêu) – chiński mistrz chan ze szkoły linji. Znany także jako Taizi Shanzhao oraz Fenyang Wude.

W tym schemacie nie tyle ważne były "fakty" (zdarzenia z życia Siakjamuniego i patriarchów) ale postrzeganie tych postaci w terminach mitologii chan. Postacie owe były "konstruowane" w ciągu bardzo długotrwałego procesu mitopoetyckiego. Badacz chanu Hu Shi uważał, że 99% informacji z kręgów chan jest fałszywych. Wyciągnął on z tego błędny wniosek, że "jeśli jest to nieprawdą, można to pominąć". W przeciwieństwie do niego, badacz McRae uważał, że "jeśli to nie jest prawdą, to dlatego jest bardzo ważne".

Linji zong (臨濟宗) – szkoła chan założona przez chińskiego mistrza chan Linji Yixuana około 850 r. Była spadkobierczynią szkoły hongzhou, stosowała więc różne, nieraz ekstremalne, sposoby nauczania z mocnym naciskiem na praktykę gong’anową.Pyŏksong Chiŏm (ur. 1464, zm. 1534) – koreański mistrz sŏn. Uczeń i spadkobierca Dharmy mistrza Pyŏkkye Chŏngsima.

Diagram ten służył uzasadnieniu przekazu. Co było więc przekazywane? Ponieważ teoria i praktyka chanu oparta była na teorii "pustości" (śūnyatā) jasne jest, że nic nie było przekazywane, co zresztą podkreślali niektórzy mistrzowie. To, co wydarzało się pomiędzy nauczycielem a uczniem, było po prostu potwierdzeniem, autoryzacją (chiń. yinke czyli "pieczęć potwierdzenia") osiągnięcia przez następcę pełnego oświecenia. Jest to pierwsza i najważniejsza zasada doktrynalna chanu. Jednak w tym diagramie najważniejsze nie są poszczególne nazwiska patriarchów ale to, co ich łączy, czyli bezpośrednie zejście się poprzednika z następcą i rozpoznanie wspólnej duchowej dojrzałości na najwyższym poziomie. Doktryny braku własnego ja (anātman) i śunjaty nie mogły być pogwałcone przekazaniem "czegoś".

Azja Środkowa, Azja Centralna – region o nie w pełni zdefiniowanych granicach, w swej swej najpopularniejszej definicji graniczący od zachodu z Morzem Kaspijskim, od wschodu z Chińską Republiką Ludową, od południa z Afganistanem a od północy z Rosją. Region ten obejmuje pięć państw, byłych członków ZSRR, tzw. „stanów” co nawiązuje do obecności w nazwie wszystkich pięciu poradzieckich republik perskiego sufiksu „-stan” oznaczającego „kraj”. Są to: Kazachstan, Uzbekistan, Turkmenistan, Kirgistan i Tadżykistan.Bhikku – nazwa w pełni wyświęconego mnicha buddyjskiego. W różnych krajach buddyjskich nazwa ta może być odmienna: bhikkhu (pali.), bhiksiu, bhiksu, bhikszu, śramana. Od tych nazw utworzono żeńskie odpowiedniki: bhikkhuni (pali.), bhiksiuni, bhiksuni, bhikszuni.

Być może najważniejsza przyczyna powstania tego linearnego diagramu leżała właśnie w tym, że wszyscy buddowie i patriarchowie dzielili to samo doświadczenie – całkowite oświecenie. Schemat ilustrujący to, zrównywał chińskich mistrzów z buddami i patriarchami Indii.

Schemat ten wykazał także różnice pomiędzy indyjskim typem praktyki a chińskim – chanistycznym. W Indiach praktyka medytacyjna była indywidualnym wysiłkiem jogina zdążającego do stanu buddy poprzez wytrwałe usuwanie zaciemniających umysł skalań. W chanie chińskim najważniejszym aspektem duchowej praktyki stało się spotkanie nauczyciela z uczniem i biografie mistrzów pełne są właśnie takich konfrontacji, z pomijaniem mniej ważnych "faktów" biograficznych.

Yangqi Fanghui (楊岐方會; ur. 992, zm. 1049; kor. Yanggi Panghwe 양기 방회 , jap. Yōgi Hōe, wiet. Dương Kì Phương Hội) – chiński mistrz chan szkoły linji, założyciel linii przekazu czy też frakcji linji znanej jako yangqi.Haein sa (해인사) – klasztor buddyjski w Korei Południowej na górze Kaya (가야산) w prowincji Południowy Kyŏngsang (Kyŏngsangnam-to 경상 남도).

Diagram ten także dobitnie ilustruje rozkład mocy w chińskim chanie. Wszyscy patriarchowie są mężczyznami; kobiety zostały wyłączone ze schematu sukcesji, chociaż, jak wiadomo z biografii mistrzów, wielokrotnie odgrywały kluczową rolę w oświeceniu adepta.

Konstruowanie diagramu transmisji (przykłady)[ | edytuj kod]

Najwcześniejsza lista tradycji medytacyjnej pojawia się w Chu sanzang ji ji (Zbiór uwag [dotyczących] przekładu Tripitaki) autorstwa Sengu (438–518). Powstała ona w 515 r. i wkrótce została poprawiona. Tekst ten zawiera właściwie 2 listy (być może są ta warianty jednej listy). Jest to lista mistrzów sarvastivady począwszy od Buddy Siakjamuniego, która kończy się nazwiskami kilku ważnych postaci buddyzmu kaszmirskiego. Lista zawiera 53 lub 54 nazwiska, każdemu przyporządkowany jest numer i tytuł, np. "Arhat Kumārajīva, numer dwanaście" Oto fragmenty obu list

Luoyang (chin. upr.: 洛阳; chin. trad.: 洛陽; pinyin: Luòyáng) – miasto o statusie prefektury miejskiej we wschodnich Chinach, w prowincji Henan, nad rzeką Luo He (dopływ Huang He). W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 1 391 054. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 6 156 510 mieszkańców. Ośrodek regionu sadowniczego i rzemiosła artystycznego; rowinięty przemysł środków transportu, maszynowy, bawełniany, spożywczy i gumowy; w mieście funkcjonują szkoły wyższe.Bodhidharma (skt बोधिधर्म; chiń Putidamo 菩提达摩; kor. Pori Dalma; jap. Bodai Daruma; wiet. Bồ-đề-đạt-ma) – na wpół legendarna postać buddyzmu mahajany. Był 28. patriarchą buddyzmu indyjskiego i pierwszym patriarchą buddyzmu chan). Za pierwszego patriarchę uważa go także buddyzm zen, będący kontynuacją chan. Tradycja mówi, że przybył z Indii do Chin, by przynieść przekaz Dharmy Buddy. Mimo że istnieją dokumenty chińskie, które wspominają mnicha buddyjskiego o takim imieniu, są też głosy negujące prawdziwość legendy.

Pierwsze nazwiska (do przerwy) są identyczne z listą umieszczoną w Ayuwang zhuan (Legenda o cesarzu Asioce). Fragmenty tej listy znalazły się w kilku wczesnych tekstach kanonu chińskiego. Oba chińskie tłumaczenia Ayuwang zhuan zawierają dwie lekko różniące się listy.

Ostatnie nazwiska pochodzą z zestawu opisującego religijne dziedzictwo Buddhabhadry, znanego jako mistrz medytacji i tłumacz. Lista ta także podaje Buddhasenę i Dharmatrātę jako mistrza i ucznia, co przeczy prawdzie; byli współczesnymi sobie buddystami.

Język japoński (jap. 日本語 nihongo lub nippongo) – język używany przez ok. 130 mln mieszkańców Japonii oraz japońskich emigrantów na wszystkich kontynentach.Bramin (Dewanagari: ब्राह्मण trl.brāhmaṇa) – w hinduizmie członek najwyższej warny: klasy kapłańskiej. Przynależność do warny bramińskiej, jak i pozostałych jest dziedziczna . Według mitologii indyjskiej bramini powstali przy stworzeniu świata z ust Puruszy.

Kolejnym ważnym tekstem jest Buddhabhadry Damoduoluo chan jing (Sutra medytacji Dharmatraty) i wstępy do niej napisane przez Huiyuana i Huiguana. Zawartość tej sutry została wspomniana przez dwóch przedstawicieli Północnej Szkoły (Stopniowego Oświecenia) – Faru i Yuquana Shenxiu. Przyczyną tego była lista bardziej odpowiednia od tej z Ayuwang zhuan i to, że jest to sutra związana z medytacją (chan).

Daoxuan (道宣; ur. 595, zm. 667) (kor. Tosǒn (도선), jap. Dōsen, wiet. Đaô Tuyên) – chiński mnich buddyjski, założyciel szkoły winai – lüzong.Nanyuan Huiyong (南院慧顒; ur. 860, zm. 950; kor. Namwǒn Hye(?), jap. Nan’in Egyō, wiet. Nam Viện Huệ Ngung) – chiński mistrz chan szkoły linji. Znany także jako Baoying Huiyong (寶應慧顒).

Pojawiają się w niej trzy listy: lista sutry, lista Huiyuana o lista Huiguana.

Te listy różnią się nie tylko między sobą ale są różne od wszystkich wcześniejszych zestawów transmisji. Jednak mimo tego elementy związane z Kaszmirem są identyczne z elementami, które posłużyły do rozwoju linii przekazu w Chinach.

Huiyuan napisał także instrukcyjną notę, której niektóre elementy wykazują zgodność z późniejszą teorią chanu dotyczącą "przekazu lampy".

Daman Hongren (大滿弘忍, Wade-Giles Ta-man Hung-jen), ur. 601; zm. 674 [lub 602– 675]) (kor. Hongin (홍인 ); jap. Daiman Kōnin ( ); wiet. Hoằng Nhẫn) - piąty patriarcha buddyzmu chan (jap. zen).Baotang Wuzhu (保唐无住; ur. 714, zm. 774) – chiński mistrz chan, założyciel krótkotrwałej szkoły baotang w Syczuanie

Innym wczesnym tekstem traktującym o patriarchalnej transmisji Dharmy jest Xu gaoseng zhuan – biografia Fachonga (587–665?). Praca ta podkreśla rolę Huike. Jednak czy jego spadkobiercą jest na pewno Sengcan, nie ma pewności, bowiem podane jest tylko samo Can. W ogóle postać Sengcana jako Trzeciego Patriarchy pojawia się w tekstach dopiero w VIII w. Pierwszym tekstem, który czyni z Sengcana Trzeciego Patriarchę i nauczyciela Daoxina jest Chuanfabao ji (Roczniki o przekazie Skarbu Dharmy) z 712 r. Natomiast biografia czwartego patriarchy Daoxina z Xu gaoseng zhuan w ogóle nie wspomina o Bodhidharmie, Huike i przekazie Sutry Lankavatary. Daoxin pytany tuż przed śmiercią o spadkobiercę odpowiada: W ciągu mojego życia przekazałem [Dharmę] wielu.

Samādhi (nie mylić z mahasamadhi) (skt समाधि, chiń. sanmade 三摩提 lub sanmei 三昧, kor. samadi 사마디 lub sammae 삼매, jap. さんまい, wiet. tam-ma-địa) — w religiach dharmicznych oznacza medytacyjne pochłonięcie, stan osiągany dzięki wytrwałej praktyce medytacji (np. zazen lub innej), polegający na głębokiej koncentracji niezakłóconej zewnętrznymi bodźcami. Samadhi nie polega na izolacji od świata, tylko na takim zjednoczeniu z nim, które wolne jest od lgnięcia do zjawisk.(Dayi) Daoxin, (大醫道信; Wade-Giles (Ta-i) Tao-hsin (ur. 580, zm. 651) (kor. (Taeŭi) Tosin (도신 ) | jap. (Daii) Dōshin (ドウシン) | wiet. Đai I Đạo Tín) – chiński mistrz chan, Czwarty Patriarcha buddyzmu chan (jap. zen).

Z VII w. pochodzi bardzo ważny dokument dla rekonstrukcji chanistycznej ideologii patriarchalnej; jest nim Tang zhongyue shamen Shi Faru chanshi xingzhuang (Epitafium z [okresu dynastii] Tang śramany z Głównego Szczytu, mistrza chan Shi Faru). Autor wspomina o przekazie nauk od Buddy poprzez Anandę, Madhyāntikę, Śāavāsę, dalsze niezidentyfikowane generacje do Bodhidharmy, który przeniósł je do Chin. Następnie wymienieni są Chińczycy: Ke (Huike), Can (Sencan), Xin (Daoxin) i Ren (Hongren) i Faru – jako następca Hongrena.

Sarvāstivāda (dosł. "Nauka głosząca, że wszystko istnieje" - od słów "sarvam asti") – nazwa jednej ze wczesnych buddyjskich szkół, głosząca, że wszystkie dharmy istnieją w każdym czasie (przyszłość, przeszłość i teraźniejszość). Są uważani za panrealistów.Wuzu Fayan (五祖法演; ur. 1024, zm. 1104); kor. Ojo Pǒbyǒn, jap. Goso Hōen, wiet. Ngũ Tổ Pháp Diễn) – chiński mistrz chan z frakcji yangqi szkoły linji. Znany także jako Qingyuan Fayan.

Zapewne najbardziej wpływowym tekstem był Chuan fabao ji (Kroniki przekazu drogocennej Dharmy) napisany przez Dufeia w 713 r. Był to pierwszy tekst, w którym zaaranżowano biografie patriarchów w pokoleniowym następstwie, w tej samej kolejności jak w epitafium Faru. Jest Bodhidharma, Huike, Sengcan, Daoxin, Hongren, Faru i – jako ostatni – Shenxiu. Shenxiu jest ukazany jako młodszy uczeń Hongrena i dlatego odkłada swój przekaz na 10 lat.

Linji Yixuan (chiń. 臨濟義玄, pinyin: Línjì Yìxuán, Wade-Giles Lin-chi I-hsüan; ur. ? – zm. 866) (kor. Imje Ŭihyǒn (임제의현 ) | jap. Rinzai Gigen (リンザイギゲン) | wiet. Lâm Tế Nghĩa Huyền) – założyciel szkoły linji buddyzmu chan, z której wywodzi się m.in. jedna z największych szkół japońskich zen – rinzai.Shishuang Chuyuan (石霜楚圓; ur. 986, zm. 1039); kor. Sǒksang Ch’owǒn; jap. Sekisō Soen; wiet. Thạch Sương Sở Viên) – chiński mistrz chan ze szkoły linji. Znany także jako Ciming Chuyuan (慈明楚圓).

W VIII w. powstał tekst Lengjie shizi ji (Kronika mistrzów i uczniów Lankawatary). Jego autorem jest mnich Jingjue (ok. 688–746). Hongren jest tu szóstym patriarchą "czystych nauk Wschodniej Góry" (chiń. Dongshan). Tak nazywano szkołę chan Daoxina. Jednak pierwszym patriarchą jest tu tłumacz Sutry Lankawatary Gunabhadra, a jego spadkobiercą – Bodhidharma. Jest to oczywiście podejrzane, że w dziele, w którego tytule jest "Lankawatara", promuje się jej tłumacza. Podanych jest także 10 uczniów Hongrena, z których za najważniejszych uważani są Shenxiu, Lao’an (Hui’an) i Xuanze. Znajduje się na tej liście Huineng, ale przypisuje się mu tylko "lokalne znaczenie".

Yuquan Shenxiu (玉泉神秀; ur. 605, zm. 706; kor. Okchŏn Simsu, jap. Gyokuzen Jinshū, wiet. Ngọc Tuyền Thần Tú) – chiński mistrz chan, założyciel Północnej szkoły chanu (chiń. "nanzong chan"), zwanej też szkołą "stopniowego oświecenia"Język chiński (chiń. upr. 汉语, chiń. trad. 漢語, pinyin Hànyǔ; lub chiń. upr./chiń. trad. 中文, pinyin Zhōngwén) – język lub grupa spokrewnionych języków (tzw. makrojęzyk), należących do rodziny chińsko-tybetańskiej.

Oto listy patriarchów z kilku wczesnych tekstów związanych z chanem:

Pełne listy patriarchów pojawiają się najpierw w takich dziełach jak Baolin zhuan (Przekaz z Lasu Skarbów) i Sutra ołtarzowa. Kolejnym wydawnictwem z pełną listą jest odkryty w latach 30. XX w. w Haein sa w Korei tekst Zutang ji (Antologia Gmachu Patriarchów) z 952 r.

Jeden z najważniejszych tekstów związanych z chanem, pochodzące z początku XI w. Jingde chuandeng lu (Zapiski z przekazu lampy [zestawione w okresie] Jingde), prezentują także już całkowicie ukształtowaną listę, taką jaką znamy dzisiaj.

T’aego Pou (lub Taego Bou) (kor. 태고 보우 ur. 1301, zm. 24 grudnia 1382) – koreański mistrz sŏn, który wprowadził do Korei chińską szkołę chan linji (kor. imje) oraz zjednoczył wszystkie szkoły sŏn w jedną nazwaną chogye.Mahajana (skt. mahāyāna "Wielki Wóz", chin.: 大乘, dàshèng; kor. 대승 taesŭng, jap.: 大乗, daijō, wiet. đại thừa) — kierunek buddyzmu, który wyodrębnił się w I wieku p.n.e..

Jednym z ciekawych tekstów, a mało znanych, jest Lidai fabao ji (Zapiski z drogocennej Dharmy przez pokolenia), który już pod koniec VIII wieku został całkowicie skrytykowany i uchodzi wśród hagiografów za sfabrykowaną autoreklamiarską fikcję. Tekst ten zajmuje się historią mało znanej, jednej z siedmiu wczesnych szkół chan, tradycji baotang z Jiannanu (Syczuanu). Tekst ten zajmuje się także genealogią. Szata Bodhidharmy, która była przekazywana przez kolejnych patriarchów aż do Huinenga, w tym tekście jest w posiadaniu cesarzowej Wu Zetian (pan. 684–705). Darowuje ona ją mistrzowi chan Wuzhu (714–774), założycielowi tej szkoły. Podkreślać to miało prawdziwość, rangę i autorytatywność tej linii przekazu.

Hagiografia (gr. hagios = święty, graphein = pisać) – dział piśmiennictwa religijnego zapoczątkowany w starożytności (za czasów pierwszych chrześcijan, prawdopodobnie w Rzymie), który obejmuje żywoty świętych, legendy z nimi związane oraz opisy cudów, a także nauka pomocnicza w badaniach historycznych - wiedza o pismach hagiograficznych.Mangong Wŏlmyŏn (만공_월면 Mangong Weolmyeon; ur. 1872, zm. 1946) – koreański mistrz sŏn, jeden z odnowicieli koreańskiego sŏnu po okresie 500-letnich prześladowań.

Autorzy Lidai fabao ji wykazali się dużą kreatywnością w konstruowaniu "nieprzerwanego przekazu". Ich lista zawiera 29 indyjskich patriarchów, przy czym dwukrotnie wprowadzili Śaṇavāsę i Upaguptę używając innych transliteracji. Ich lista wygląda następująco:

  1. Mahākāśyapa
  2. Ānanda
  3. Madhyāntika
  4. Śaṇavāsa
  5. Upagupta
  6. Dhṛtaka
  7. Miccaka
  8. Buddhanandi
  9. Buddhamitra
  10. Pārśva
  11. Puṇyayaśas
  12. Aśvaghoṣa
  13. Kapimala
  14. Nāgārjuna
  15. Kāṇadeva
  16. Rāhula
  17. Saṅghānandi
  18. Saṅghāyaśas
  19. Kumārata
  20. Jayata
  21. Vasubhandu
  22. Manora
  23. Haklena[yaśa]
  24. Simha
  25. Śaṇavāsa
  26. Upagupta
  27. Śubhamitra
  28. Saṇgharakṣa
  29. Bodhidharmatrāta

Autorzy Lidai fabao ji postanowili zachować zarówno Bodhidharmę, który pojawił się w zestawie Shenhui zastępując Dharmatrātę, jak i Dharmatrātę, więc utworzyli z niego jedną postać - Bodhidharmatrātę.

Huike (慧可) znany także jako Dazu Huike (大祖慧可) oraz Huike Daishi, (487-593) (kor. Hyega Taesa (혜가); jap. Eka Daishi ( ); wiet. Huệ Khả Đại Sư – drugi patriarcha (chiń. erzu 二祖) buddyzmu chan (przed Sengcanem), jeden z czterech uczniów Bodhidharmy.Korea – dawne, obecnie nieistniejące zjednoczone państwo obydwu Korei: Północnej i Południowej, usytuowane na Półwyspie Koreańskim we wschodniej Azji. Graniczy od północy z Chinami i od północnego-wschodu z Rosją. Obszar zamieszkuje jednolita grupa etniczna – Koreańczycy. Po zakończeniu II wojny światowej, w 1945 roku, Korea została podzielona na dwa państwa: Republikę Korei (Korea Południowa) oraz Koreańską Republikę Ludowo-Demokratyczną (Korea Północna). Od 1948 roku do 1950 (wybuch wojny koreańskiej) granica pomiędzy Koreą Północną a Koreą Południową przebiegała dokładnie przez 38° równoleżnik, jednak od 1953 roku granice uległy zmianie.
Bodhidharma

Konstruowanie postaci Bodhidharmy[ | edytuj kod]

Przykład początków tworzenia postaci Bodhidharmy zgodnej z celami chanu.

Najstarszym tekstem, w którym pojawia się Bodhidharma, jest tekst Luoyang galan ji (Zapiski klasztorów Luoyangu), powstały nieco po 547 r. Bodhidharma jest tu śramanem z zachodu, być może z Azji Środkowej. Jest podróżnikiem, który pojawia się w Luoyangu właściwie tylko po to, by świadczyć o jego wspaniałej architekturze. Tekst wspomina, że liczył sobie 150 lat. Ta postać Bodhidharmy nie ma nic wspólnego z postacią z legend chanu. Być może nawet zbieżność ich nazwisk była przypadkowa.

Sŏn (선; szkoła sŏn 선종 sŏn chong) – koreańska medytacyjna szkoła buddyjska, będąca odpowiednikiem chińskiej szkoły chan, która mimo kilkusetletnich prześladowań przetrwała do czasów obecnych.Baiyun Shouduan (白雲守端; ur. 1025, zm. 1072) (kor. Paegun Sudan ( ); jap. Hakuun Shutan ( ); wiet. Bạch Vân Thủ Đoan) – chiński mistrz chan ze szkoły linji. Także Haihui Shouduan.

Dwie postacie Bodhidharmy (z powyższego tekstu i legend chanu) zlały się w jedną w tekście Xu gaoseng zhuan (Dalsze biografie wybitnych mnichów) Daoxuana zm. w 667 r. Założyciel szkoły chan liczy sobie 150 lat. Hushi wykazał, że jeśli potraktuje się tekst Luoyang galan ji dosłownie, to Bodhidharma przybył do Luoyangu pomiędzy 516 a 526 r. Bodhidharma jest tu postacią z linii braminów w Indiach południowych. Jest wysoko rozwinięty zarówno intelektualnie jak i duchowo. Interesuje się mahajaną i jest zaawansowanym w medytacji. Przybył ratować upadający buddyzm w Chinach. Nauczał medytacji (chiń. chanjiao). Często spotykał się z atakami ludzi wykształconych na sutrach, gdy wykładał ideę samādhi (chiń. ding). Miał dwu wytrwałych uczniów Daoyu i Huike, którzy praktykowali pod jego kierunkiem 4 czy 5 lat. Nauczał ich Prawdziwej Dharmy (chiń. zhenfa), praktyki (chiń. xing), "kontemplacji ściany" (chiń. biguan). Wspomina się o jego "czterech naukach". Miejsce jego śmierci jest nieznane. Być może pisząc tę biografię Daoxin korzystał ze wstępu Tanlina (ucznia Bodhidharmy działającego w latach 625–543) do Erru sixing lun (Traktat o Dwu Wejściach i Czterech Praktykach), przypisywanego Bodhidharmie.

Język koreański – izolowany język używany na Półwyspie koreańskim. Według niektórych teorii łączony z językami ałtajskimi lub ajnoskim. Używany jest głównie w Korei Południowej oraz Północnej, a także w sąsiadującej z Koreą Północną chińskiej prefekturze autonomicznej Yanbian. Na świecie językiem tym posługuje się ok. 78 milionów ludzi, włączając w to duże skupiska w republikach dawnego Związku Radzieckiego, USA, Kanadzie, Brazylii i Japonii.Seung Sahn (także Sŭngsan Haengwŏn 숭산 행원 , hanja: 崇山行願大禪師, ur. 1 sierpnia 1927 w Seun Choen, zm. 30 listopada 2004 w Seulu) – 78. patriarcha buddyzmu koreańskiego w linii przekazu od Buddy Siakjamuniego.

Bodhidharma z tego tekstu jest już dużo głębszą postacią od stereotypu z Luoyang galan ji, jednak jest jeszcze daleki od legendarnej postaci z późnych tekstów chanu. Wspomina się o oddaniu i ofiarności Huike, ale nie ma mowy o obcięciu przez niego swojej ręki i ofiarowaniu jej Bodhidharmie. Zaznaczona jest różnica pomiędzy jego naukami a naukami nauczycieli sutr. Mowa jest o "uspokojeniu umysłu", "kontemplacji ściany", "zręcznych środkach". Wszystko to znajduje się w tekście Erru sixing lun.

Jogin (dewanagari योगी) – w hinduizmie i buddyzmie męski adept systemu rozwoju duchowego. Termin jogini odnosi się do żeńskich adeptek rozwoju duchowego.Nanyue Huairang (南嶽懐譲) (ur. 677, zm. 744) (kor. Namak Hweyang (남악 회양); jap. Nangaku Ejō ( ); wiet. Nam Nhạc Hoài Nhượng) – chiński mistrz chan.
  • Rekapitulacja (według trzech powyższych tekstów)
    1. Bodhidharma przybył do Chin południowych drogą morską w 479 r. lub nieco wcześniej.
    2. Jeśli nauczyciela (nazywanego w Xu gaoseng zhuan Mistrzem Dhjany Dharmą) niejakiego Sengfu (Sengfu jako uczeń Bodhidharmy pojawia się w Xu gaoseng zhuan dużo wcześniej niż Huike) zidentyfikujemy jako Bodhidharmę, to Bodhidharma przeniósł się na północ najwcześniej w 480, a najpóźniej w 495 r.
    3. Według Louyang galan ji Bodhidharma wciąż przebywał w północnych Chinach w latach 516–526. Być może jego podróże zostały ograniczone tylko do Chin północnych.
    4. Informacje z Xu gaoseng zhuan wskazują, że śmierć Bodhidharmy nastąpiła około roku 530, a na pewno po 524 i przed 534 r.

    Te teksty z trudnością ustalają historyczność Bodhidharmy, ale np. japońscy, niezwykle krytyczni badacze, nie odrzucają jego historyczności. Ruth Fuller-Sasaki komentuje to tak: Dziś wiemy już całkiem jasno, że chiński chan nie wyłonił się z jednego indyjskiego nauczyciela i że wiele jego korzeni leży głęboko w oryginalnej chińskiej myśli.

    Jianzhi Sengcan (ok. 529-613; chiń. 鑑智僧璨, Wade-Giles Chien-chih Seng-ts’an, kor. Sŭngch’an; jap. Konchi Sōsan; wiet. Tăng Xán) – był trzecim patriarchą (chiń. sanzu 三祖) buddyzmu chan jako następca Huike, przed Daoxinem.Dajian Huineng (曹渓慧能; ur. 638; zm. 713) – chiński mistrz chan, założyciel małej szkoły chan, zwanej szkołą południową lub nagłego oświecenia. Po działaniach jego ucznia Hezego Shenhuia uznany za Szóstego Patriarchę. Stworzył ideologiczne i praktyczne podstawy w pełni rozwiniętego chanu.
    Patriarchowie zen. Obraz na zwoju Yamamoto Jakurina w Kōfuku-ji


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Thiền - wietnamska wersja chińskiej szkoły chan. W przeciwieństwie do Korei i Japonii buddyzm wietnamski nie zdefiniował jasno poszczególnych szkół buddyjskich, dlatego wyodrębniona tradycja thiền zasadniczo nigdy nie istniała, chociaż pewne elementy jej nauk przejawiły się w literaturze, filozofii, sentymentach artystycznych i etyce.
    Huangbo Xiyun (黄檗希运; zm. 850; kor. Hwangbak Hŭiun, jap. Ōbaku Kiun, wiet. Hoàng Bá Hi Vận) – chiński mistrz chan, jeden z najważniejszych mistrzów chanu; jego nauki pozwoliły na założenie szkoły linji przez jego najwybitniejszego ucznia Linjiego Yixuana.
    Nāgārjuna, Nagardżuna, telugu నాగార్జునా (II w. n.e), twórca filozofii madhjamiki – "Środkowej Drogi". Jego dzieło Mula Madhjamaka Karika jest podstawą, z której wyrosło kilka filozoficznych szkół buddyjskich, objaśniających pustkę wszystkich zjawisk.
    Kaszmir – jeden z 4 regionów Dżammu i Kaszmiru. Od 1948 roku podzielony pomiędzy Indie (Kotlina Kaszmirska) i Pakistan (Azad Dżammu i Kaszmir).
    Język wietnamski (wiet. tiếng Việt, tiếng Việt Nam lub Việt ngữ) – jest narodowym i oficjalnym językiem Wietnamu. Wietnamski jest językiem ojczystym Wietnamczyków (người Việt / người kinh), stanowiących ok. 87% populacji tego kraju, oraz ok. dwóch milionów wietnamskich emigrantów. Jako drugi język używany jest przez mniejszości narodowe Wietnamu.
    Huqiu Shaolong (虎丘紹隆 1077–1136) kor. Hogu Soryung; jap. Kukyū Jōryū; wiet. Hổ Khâu Thiệu Long) – chiński mistrz chan frakcji yangqi szkoły linji.
    Anatman (skr. nie-ja, w języku pali anatta) – doktryna buddyjska, według której nie istnieje nic takiego jak atman, który języków dewanagari आत्म‍ oraz sanskrytu आत्मा można tumaczyć jako dusza (dosłownie oddech), która jest pojedyncza, niezależna i niezmienna, choć podlega reinkarnacji (w odróżnieniu do pojęcia duszy używanego w chrześcijaństwie).

    Reklama