Parochet

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Parochet pochodzący z synagogi Maharszala w Lublinie, obecnie w posiadaniu synagogi w Bielsku-Białej

Parochet (hebr. פרוכת zasłona) – bogato zdobiona, zazwyczaj aksamitna kotara w synagodze zasłaniająca Aron ha-kodesz, symbolicznie oddzielająca strefę sacrum od profanum. Na nim zawiesza się ponadto pas tkaniny zwany kaporetem.

Synagoga Maharszala w Lublinie, zwana Wielką (jid. Maharszalszul, מהרשל־שול) – nieistniejąca obecnie, największa synagoga, która znajdowała się w Lublinie, na północnym zboczu wzgórza zamkowego, przy również nieistniejącej ulicy Jatecznej 3.Sacrum (łac.) – sfera świętości, przeciwieństwo profanum – sfery świeckiej. Wokół niej koncentrują się wierzenia i obrzędy, praktyki religijne. Właściwość (stała bądź ulotna), która przysługuje niektórym przedmiotom (narzędzia kultu religijnego – naczynia, święte księgi, szaty), istotom (król, kapłan), przestrzeniom (świątynia, wzniesienie), okresom (niedziela, czas postu, Wielkanoc itp.). Siedzibą sacrum może stać się wszystko, nawet zwykłe przedmioty; miejsca czy osoby mogą otrzymać tę właściwość, lub ją utracić.

Parochet składa się z centralnego kawałka materiału zwanego lustrem, który zdobiony jest wypukłym, ozdobnym haftem przedstawiającym w centralnej części gwiazdę Dawida, koronę Tory lub parę lwów, które symbolicznie podtrzymują tablice Dekalogu. Na wielu znajdują się również hebrajskie inskrypcje. Po bokach znajdują się dwa cienkie pasy innej tkaniny, które symbolizują kolumny w Świątyni Jerozolimskiej.

Sancta sanctorum (święte świętych, hebr.: קֹדֶשׁ הַקֳּדָשִׁים,Qṓḏeš HaqQŏḏāšîm) – pojęcie ze Starego Testamentu odnoszące się do wewnętrznego sanktuarium Świętego Przybytku, a potem Świątyni Jerozolimskiej, gdzie Arka Przymierza była przechowywana podczas okresu Pierwszej Świątyni (966-586 p.n.e.). Do Sancta sanctorum mógł wchodzić jedynie kapłan podczas Jom Kippur.Aksamit (późnogr. heksámitos "złożony z sześciu nici") – tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową (bawełnianą, jedwabną lub wełnianą) uzyskiwana przez wprowadzenie między nitki osnowy i wątku dodatkowych nitek runowych w formie pętelek, które pozostawiono nierozcięte (aksamit pętelkowy) lub rozcinano (aksamit strzyżony). Produkuje się też aksamity, w których stosuje się obie te techniki.

W święta Rosz ha-Szana i Jom Kipur zawieszany jest specjalny biały parochet, symbolizujący odpuszczenie grzechów i przebaczenie, a 9. dnia miesiąca aw, czyli w święto Tisza be-Aw, zawiesza się czarny parochet na znak żałoby.

Parochet w Świątyni Jerozolimskiej oddzielał część zwaną Święte Świętych ze znajdującą się wewnątrz Arką Przymierza.

Synagoga, bożnica, bóżnica (z stgr. συναγωγή synagoge - zgromadzenie, miejsce zebrań) – żydowski dom modlitwy. W judaizmie miejsce modlitw i zgromadzeń religijnych, również miejsce zebrań społecznych gminy żydowskiej.Świątynia Jerozolimska (hebr. בֵּית הַמִּקְדָּשׁ Bejt Ha-Mikdasz) – jedyna świątynia judaizmu stojąca niegdyś w Jerozolimie.




Warto wiedzieć że... beta

Inskrypcja (łac. inscriptio = napis) – napis wyryty w twardym materiale (drewno, metal, kamień, ceramika). Występuje najczęściej na nagrobkach, tablicach i monetach. Popularnym przykładem inskrypcji są inskrypcje nagrobne. Odczytywaniem i interpretacją inskrypcji zajmuje się nauka pomocnicza historii – epigrafika.
Profanum (łac.) – to co ludzkie, sfera świeckości, przeciwieństwo sacrum – sfery świętej. W sferze tej odbywają się wszystkie codzienne wydarzenia z życia człowieka.
Kaporet – (hebr. הַכַּפֹּֽרֶת‎ ha-kappōreṯ, tłum. „przebłagalnia”) zgodnie z Biblią kaporet (hebr. הַכַּפֹּֽרֶת‎ ha-kappōreṯ) lub ubłagalnia była złotą pokrywą umieszczaną na Arce Przymierza, z dwoma cherubinami umieszczonymi na jej końcach, aby zakryć i stworzyć przestrzeń, w której odmówiono Jahwe pojawienia się. Było to powiązane z rytuałami święta Jom Kipur. W starożytnym Izraelu kapłan dokonywał nad pokrywą Arki obrzędu przebłagania za grzechy swoje i całego Izraela (Kpł 16,1-34; 23,26-32; Hbr 9,7). Termin ten pojawia się również w późniejszych źródłach żydowskich i dwukrotnie w Nowym Testamencie, skąd bierze swoje znaczenie w teologii chrześcijańskiej. Obecnie kaporetem nazywa się zawieszany nad parochetem lambrekin, który symbolizuje wieko Arki Przymierza.
Jom Kippur, hebr. יוֹם כִּפּוּר , Dzień Pojednania – jedno z najważniejszych świąt żydowskich o charakterze pokutnym. Przypada dziesiątego dnia miesiąca tiszri.
Tisza be Aw (hebr. תשעה באב – dziewiąty dzień miesiąca aw) – to święto upamiętniające rocznicę zburzenia Pierwszej i Drugiej Świątyni Jerozolimskiej. Według kalendarza żydowskiego, przypada ono w lipcu lub w pierwszej połowie sierpnia.
Hafciarstwo – metoda ozdabiania tkanin, filcu lub skóry polegająca na wyszywaniu na nich wzorów za pomocą igły lub szydełka oraz nici i różnych dodatków. Haftuje się ręcznie, czasem przy pomocy krosienek, od połowy XVIII wieku przy użyciu tamborka, a od 1828 również maszynowo.
Język hebrajski (hebr. עִבְרִית, trb. iwrit) – język z grupy kananejskiej języków semickich, należący do afroazjatyckiej rodziny językowej, zapisywany alfabetem hebrajskim.

Reklama