Park Narodowy Abisko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zorza polarna w Abisko

Park Narodowy Abisko (szw. Abisko nationalpark) – park narodowy w regionie Norrbotten w północnej Szwecji w pobliżu wsi Abisko.

Renifer tundrowy, ren, karibu (Rangifer tarandus) – gatunek ssaka z rodziny jeleniowatych (Cervidae), zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę w Eurazji i Ameryce Północnej.Dębik ośmiopłatkowy (Dryas octopetala) – gatunek roślin z rodziny różowatych. Występuje w północnej Europie i w górach Europy, w Ameryce Północnej, na Grenlandii i na Kaukazie. W Polsce występuje wyłącznie w Tatrach i na nielicznych stanowiskach w Pieninach.

Jeden z dziewięciu pierwszych parków narodowych w Szwecji założonych w 1909 roku i pierwszych w Europie.

Opis[ | edytuj kod]

Park Narodowy Abisko leży w północnej Szwecji w pobliżu wsi Abisko, na południe od jeziora Torneträsk, w gminie Kiruna w regionie Norrbotten. Zajmuje powierzchnię 77 km².

Został ustanowiony w roku 1909 jako jeden z dziewięciu pierwszych parków w Szwecji i pierwszych w Europie.

Acanthis – rodzaj ptaków z rodziny łuszczaków (Fringillidae), obejmujący gatunki występujące w Eurazji i Ameryce Północnej.Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

Park porasta roślinność alpejska. Góra Nuolja określana jest czasem mianem „góry kwiatowej” z uwagi na liczne kwiaty porastające jej stoki. Występują to m.in. gatunek storczykowatych – Platanthera obtusata, dębik ośmiopłatkowy i Rhododendron lapponicum.

Na terenie parku żyją m.in. niedźwiedzie, rosomaki, rysie, łosie i renifery. Zobaczyć można tu orła przedniego, bielika, myszołowa włochatego i białozora. W okresie letnim na zboczach góry Nuolja widywano świstunkę północną. W brzozowych lasach parku występują m.in. Acanthis, piecuszek, podróżniczek i jer, a na wrzosowiskach: siewki i mornel.

Język szwedzki (szw. svenska språket, svenska) – język północnogermański wschodni (wschodnioskandynawski), używany głównie w Szwecji i częściach Finlandii, przez ok. 9 mln ludzi. W Finlandii język szwedzki jest, obok fińskiego, językiem urzędowym, z uwagi na 5% szwedzkojęzycznych obywateli Finlandii zamieszkałych głównie na wybrzeżach tego kraju. Szwedzki jest dość dobrze zrozumiały dla Norwegów i w mniejszym stopniu także dla Duńczyków. Język standardowy w Szwecji, tzw. rikssvenska (szwedzki państwowy) oparty jest na dialektach regionu sztokholmskiego.Mornel, sieweczka gniada (Charadrius morinellus) – gatunek średniego ptaka wędrownego z rodziny sieweczkowatych (Charadriidae), zamieszkujący wyspowo pasma górskie od północnej części Wysp Brytyjskich przez Półwysep Skandynawski, Ural, góry Syberii po Półwysep Czukocki. Na południu osiąga północno-wschodni Kazachstan, północno-zachodnie Chiny i Mongolię. Zimuje w Afryce Północnej, na Bliskim Wschodzie oraz w Iranie. Na terenie Karkonoszy do roku 1940 gnieździło się kilka par. Współcześnie stwierdzono jego powrót na stanowiska lęgowe w 1999r, po 53 latach nieobecności.

Przez teren parku przebiega długodystansowy szlak turystyczny Kungsleden (szw. „Szlak Królewski“).

Na szczycie góry Nuolja znajduje się stacja obserwacyjna zorzy polarnej, która jest uznawana za jedno z najlepszych miejsc na Ziemi do obserwacji zjawiska.

Stacja Badawcza Abisko[ | edytuj kod]

We wsi Abisko znajduje się utworzona w 1913 roku Stacja Badawcza Abisko. Prowadzone są tu głównie badania środowiskowe, biologiczne i geologiczne, przy czym badania środowiskowe skoncentrowane są na badaniu zmian klimatycznych.

Nationalencyklopedin – największa, szwedzka encyklopedia współczesna. Jej stworzenie było możliwe dzięki kredytowi w wysokości 17 mln koron, którego udzielił rząd szwedzki w 1980 roku i który został spłacony w 1990. Drukowana wersja składa się z 20 tomów i zawiera 172 tys. haseł. Wersja internetowa zawiera 260 tys. haseł (stan z czerwca 2005). Inicjatorem projektu był rząd szwedzki, który rozpoczął negocjacje z różnymi wydawcami. Negocjacje zakończyły się w 1985, kiedy na wydawcę został wybrany Bra Böcker z Höganäs. Encyklopedia miała uwzględniać kwestie genderowe i związane z ochroną środowiska. Pierwszy tom ukazał się w 1989 roku, ostatni w 1996. Dodatkowo w roku 2000 ukazały się trzy dodatkowe tomy. Encyklopedię zamówiło 54 tys. osób. W 1997 roku ukazało się wydanie elektroniczne na CD, a w 2000 pojawiło się wydanie internetowe, które jest uzupełniane na bieżąco.Jer, zięba jer (Fringilla montifringilla) – gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny łuszczakowatych (Fringillidae).

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Andrzej i Paweł Garscy: Park Narodowy Abisko (Szwecja), Arktyczny ogród i kanion rzeki Abiskojåkka.. Wędrówki po Skandynawii.
  2. About Abisko national park (ang.). W: www.nationalparksofsweden.se [on-line]. [dostęp 2019-02-10].
  3. National park facts. History (ang.). Abisko National Park. [dostęp 2019-02-09].
  4. Plant life (ang.). W: www.nationalparksofsweden.se [on-line]. [dostęp 2019-02-10].
  5. Wildlife (ang.). W: www.nationalparksofsweden.se [on-line]. [dostęp 2019-02-10].
  6. Lonely Planet, Alexis Averbuck, Carolyn Bain, Joe Bindloss, Abigail Blasi, Kerry Christiani, Marc Di Duca, Emilie Filou, Anthony Ham, Vesna Maric: National Parks of Europe. Lonely Planet, 2017. ISBN 978-1-78701-074-1. [dostęp 2019-02-10].
  7. Sarah Baxter: The world's most illuminating experiences (ang.). W: www.lonelyplanet.com [on-line]. [dostęp 2019-02-10].
  8. Abisko Scientific Research Station (ang.). [dostęp 2017-01-14].

Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Aurora Sky Station: transmisja live (ang.). [dostęp 2019-02-10].
  • Rosomak tundrowy, rosomak (Gulo gulo) – gatunek drapieżnego ssaka lądowego z rodziny łasicowatych (Mustelidae), doskonale przystosowanego do zimowych warunków życia. Jest jednym z największych – obok ariranii amazońskiej i kałana morskiego – przedstawicieli rodziny łasicowatych. Ze względu na wygląd uważany był początkowo za bliskiego krewniaka psów lub niedźwiedzi. W wielu regionach niesłusznie uważany za zwierzę bardzo agresywne, wręcz krwiożercze. Ze względu na mobilny tryb życia jest zwierzęciem trudnym do obserwowania i – w efekcie – stosunkowo słabo poznanym. Jest prawdopodobnie najsłabiej poznanym gatunkiem spośród dużych drapieżników lądowych.Abisko – wieś położona w północnej Szwecji oraz nazwa parku narodowego, na terenie którego po części się znajduje.




    Warto wiedzieć że... beta

    Niedźwiedź brunatny (Ursus arctos) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny niedźwiedziowatych. Zamieszkuje Azję, Europę Północną i Amerykę Północną. Niezagrożony wyginięciem.
    Świstunka północna (Phylloscopus borealis) – gatunek ptaka z rodziny świstunek (Phylloscopidae), wcześniej zaliczany do pokrzewkowatych (Sylviidae). Świstunka północna do Polski zalatuje wyjątkowo – odnotowano dotąd jedno wrześniowe stwierdzenie.
    Torneträsk (płn-lap. Duortnosjávri, fiń./meänkieli Torniojärvi) – jezioro polodowcowe w szwedzkiej Laponii, administracyjnie w gminie Kiruna w regionie Norrbotten. Ma 330 km² powierzchni, co czyni z niego szóste pod tym względem jezioro w Szwecji. Średnia głębokość jeziora wynosi 51 m, zaś maksymalna 168 m. Słowo träsk, oznaczające w literackim szwedzkim bagno, w regionie oznacza jezioro.
    Szlak turystyczny – trasa wycieczkowa oznaczona specjalnymi symbolami wyznaczającymi jej przebieg i ułatwiającymi odnalezienie właściwej drogi.
    Store Norske leksikon (Wielka encyklopedia norweska) - norweska encyklopedia w języku bokmål. Powstała po fuzji dwóch dużych, tworzących encyklopedie i słowniki wydawnictw norweskich Aschehoug i Gyldendal w 1978 roku, które utworzyły wydawnictwo Kunnskapsforlaget. Były cztery wydania papierowe: pierwsza w latach 1978-1981 w 12 tomach, druga w latach 1986-1989 w 15 tomach, trzecia w latach 1995-1999 w 16 tomach i czwarta w latach 2005-2007 w 16 tomach. Ostatnie wydanie zawierało 150 tys. haseł i 16 tys. ilustracji i zostało opublikowana przy wsparciu finansowym stowarzyszenia Fritt Ord. W 2010 roku ogłoszono, że nie będzie już wydań papierowych encyklopedii. Encyklopedia dostępna jest on-line od 2000 roku, a od 2009 roku może być edytowane przez użytkowników. Kunnskapsforlaget korzysta jednak z pomocy ekspertów przy sprawdzaniu treści zamieszczonych przez czytelników.
    Pod pojęciem klimat rozumie się średni stan atmosfery i oceanu w skalach od kilku lat do milionów lat. Zmiany klimatu wynikają z czynników zewnętrznych takich jak ilość dochodzącego promieniowania słonecznego lub czynników wewnętrznych takich jak działalność człowieka (zmiany antropogeniczne) lub wpływ czynników naturalnych. W ostatnich latach termin „ogólna zmiana klimatu”, używany jest w kontekście globalnego ocieplenia i wzrostu temperatury na powierzchni Ziemi, ale rozważane są scenariusze powodujące oziębienie powierzchni Ziemi (np. wywołane odbiciem energii słonecznej od zwiększonej pokrywy chmur lub aerozoli atmosferycznych).
    Storczykowate (Orchidaceae Juss.) – rodzina roślin obejmująca około 21.950 – 26.049 obecnie zaakceptowanych gatunków bylin (samożywnych i myko-hetkerotroficznych), zgrupowanych w 880 rodzajach. Jest jedną z najbogatszych w gatunki rodzin roślin wyższych, na równi z rodziną astrowatych (Asteraceae). Obecnie nie jest rozstrzygnięte, która z tych dwóch rodzin jest większa, ze względu na ciągłe zmiany w ich klasyfikacji. Jednakże bez względu na dokładną liczbę gatunków storczykowatych – jest ich dwa razy więcej od liczby gatunków ptaków oraz cztery razy więcej od liczby gatunków ssaków. Do najbardziej zróżnicowanych rodzajów należą: Bulbophyllum (ok. 2000 gatunków), Epidendrum (ok. 1500 gatunków), Dendrobium (ok. 1400 gatunków) oraz Pleurothallis (ok. 1000 gatunków). W Polsce, w stanie dzikim, występuje około 50 gatunków z 24 rodzajów i wszystkie one podlegają ścisłej ochronie gatunkowej.

    Reklama