Park Miejski w Kaliszu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Park Miejski, Wielki Park (2011)
Wielki Park, sztuczne ruiny, przed 1914

Park Miejski w Kaliszupark miejski w Kaliszu, w Śródmieściu, na pograniczu Rajskowa i Rypinka, nad Prosną, Swędrnią, Kanałem Bernardyńskim, Kanałem Rypinkowskim i Przekopem, założony w 1798, wielokrotnie powiększany i przekształcany; w XIX wieku uważany za najpiękniejszy polski ogród publiczny; w najstarszej części utrzymany w stylu ogrodu angielskiego; najstarszy park miejski w Polsce, wpisany do rejestru zabytków w 1964.

Teatr im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu (TWB) – teatr w Kaliszu, wojewódzka instytucja kultury, założony w 1801 przez Wojciecha Bogusławskiego, honorowa scena narodowa, trzeci najstarszy teatr dramatyczny w Polsce; od 1936 nosi imię założyciela, od 1961 organizuje Kaliskie Spotkania Teatralne; budynek teatru wzniesiony w latach 1920–1923 według projektu Czesława Przybylskiego został wpisany do rejestru zabytków w 1979.Zburzenie Kalisza – wydarzenia mające miejsce na początku I wojny światowej w sierpniu 1914, w wyniku których wojska niemieckie zburzyły Kalisz.

Park Miejski o powierzchni 24,28 ha obejmuje Stary Park (1798), Wielki Park (1842), dawny Ogród Pomologiczny (1885), Nowy Park (1900), Park im. Ignacego Jana Paderewskiego (1912), Park Sportowy (1926), wschodnią część Plant (1942).

Historia[ | edytuj kod]

Park Miejski w Kaliszu jest najstarszym parkiem miejskim w Polsce. Powstał na miejscu pojezuickiego ogrodu warzywnego staraniem ówczesnego prezydenta Kalisza Jana Karola Horninga. Rozwijający się teren rekreacyjny zajął później teren placu należącego wcześniej do zlikwidowanej szkoły kadetów. Współczesny kształt leżącego w ramionach Prosny parku powstał po huraganie i powodzi roku 1881 i jest owocem planów zagospodarowania przestrzennego, którego autorami byli profesor SGGW Edmund Jankowski i planista terenów zielonych Franciszek Szanior.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Kalisz (gr. Καλισία, łac. Calisia, jid. קאַליש) – miasto na prawach powiatu w środkowo-zachodniej Polsce, położone na Wysoczyźnie Kaliskiej, nad Prosną, u ujścia Swędrni; historyczna stolica Wielkopolski, stolica Kaliskiego, drugi co do wielkości ośrodek województwa wielkopolskiego, siedziba powiatu kaliskiego, główny ośrodek aglomeracji kalisko-ostrowskiej i Kalisko-Ostrowskiego Okręgu Przemysłowego; stolica diecezji kaliskiej.

Pod koniec XIX w. w parku ustawiono sześć rzeźb, z których po II wojnie światowej zachowała się tylko „Flora”.

  • „Amor” (1885)
  • „Flora” (kwiaciarka) (1886)
  • „Strzelec Alpejski” (1887)
  • „Psyche” (1889)
  • „Sandalarka” (1890)
  • „Satyr z Faunem” (1891)
  • Po zburzeniu Kalisza (1914) do parku przeniesiono rzeźbę „Kalisia” (1891) z ratusza oraz rzeźby „Gryfy” (1900) i „Wiktoria” (1900) z Teatru Miejskiego; rzeźby te Niemcy także zniszczyli w czasie II wojny światowej.

    Kanał Rypinkowski (dawniej Topielec) – kanał wodny w Kaliskim Węźle Wodnym, wybudowany w latach 1842–1843 według projektu Teodora Urbańskiego, kanał ulgi dla Prosny, przeprowadza wody wezbraniowe przez Kalisz na południe od Śródmieścia; kanałem biegnie wodny szlak turystyczny.Prosna – rzeka w środkowej Polsce, w dorzeczu Odry, lewy dopływ Warty; długość: 216,8 km, powierzchnia dorzecza: 4 924,7 km², różnica wysokości między źródłem a ujściem: ~190 m.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo wielkopolskie. 2020-09-30.
    2. N.JKS, Kalisz, Dodatek Tygodniowy do Gazety Handlowej i Przemysłowej, nr 39–40 1845
    3. Niziołek A., Kalisz, Turystyka, dodatek do Gazety Wyborczej, nr 196 2006
    4. Jerzy Aleksander Splitt: "...Perłą jest park jego..." : widoki dawnego parku kaliskiego. Kalisz: Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej w Kaliszu, 1998, s. 23. ISBN 83-904583-5-7.
    5. Alfred Kaczmarek: Dzieje kaliskich ulic. Kalisz: Towarzystwo Miłośników Kalisza, 2002, s. 114. ISBN 83-918428-0-0.
    6. Zabytki urbanistyki i architektury w Polsce : odbudowa i konserwacja. Wiktor Zin (red.). T. 1: Miasta historyczne. Warszawa: Wydawnictwo „Arkady”, 1986, s. 166. ISBN 83-213-3208-0.
    7. Paweł Anders (opr.): 123 x Wielkopolska. Poznań: Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Poznaniu, 1995, s. 55–56. ISBN 83-85811-25-7.
    8. W parku z lornetką, www.kalisz.pl [dostęp 2016-07-28].

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Andrzej Drewicz, Przewodniki. Park miejski, www.wkaliszu.pl
  • Edmund Jankowski (ur. 7 sierpnia 1849 w Warszawie, zm. 19 grudnia 1938 tamże) – polski biolog, ogrodnik, specjalista w dziedzinie nauk sadowniczych; od 1921 profesor Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie.Rypinek – lewobrzeżna dzielnica Kalisza, położona na południowy wschód od Śródmieścia, włączona do miasta w 1934; pełni funkcje mieszkaniowe i przemysłowe.




    Warto wiedzieć że... beta

    Swędrnia – rzeka mająca swe źródło w Lipiczu Oleandrach w gminie Goszczanów (powiat sieradzki). Jest prawym dopływem Prosny i wpada do niej w granicach administracyjnych Kalisza.
    Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, w skrócie SGGW – warszawski uniwersytet przyrodniczy, uważany za najstarszy i największy ośrodek tego typu w Polsce. Jej początki sięgają 23 września 1816, kiedy utworzono Instytut Agronomiczny w miejscowości Marymont (obecnie: Bielany, dzielnica Warszawy).
    Ratusz w Kaliszu – ratusz w Śródmieściu Kalisza, neoklasycystyczny, wzniesiony w latach 1920–1924 staraniem Komitetu Odbudowy Kalisza według projektu Sylwestra Pajzderskiego w oparciu o wcześniejsze projekty Stefana Szyllera, wpisany do rejestru zabytków w 1993.
    Planty Miejskie w Kaliszu – planty w Kaliszu, w Śródmieściu, na północno-zachodnim krańcu kaliskiej starówki, pomiędzy ul. Babiną i Parczewskiego. Mają około 700 metrów długości i 30-60 m szerokości.
    Rajsków – to dawna wieś położona poniżej dzielnicy Tyniec, między rzekami Prosną i Swędrnią. Powstanie wsi, którą osadzono na prawie niemieckim datuje się na XIII wiek. W 1827 roku liczył 221 mieszkańców , a w końcu XIX wieku 280. Obecnie tę dzielnicę Kalisza zamieszkuje około 1 800 mieszkańców. Dzielnica ma charakter jednorodzinny i rekreacyjny.
    Pomologia (z łac. pomum – owoc) – dział sadownictwa; nauka o budowie, pochodzeniu i pokrewieństwie, funkcjonowaniu oraz właściwościach użytkowych odmian drzew i krzewów owocowych. Klasyfikacje pomologiczne oparte są przeważnie na morfologii owoców.
    Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.

    Reklama