Artykuł na Medal

Parazaurolof

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Parazaurolof (Parasaurolophus, co znaczy "prawie zaurolof") – rodzaj dinozaura kaczodziobego, żyjącego w Ameryce Północnej w epoce kredy późnej około 76,5–73 milionów lat temu. Żywił się roślinami, poruszał się na dwóch oraz czterech łapach. Wyróżnia się 3 gatunki: typowy P. walkeri, P. tubicen i krótkogrzebieniasty P. cyrtocristatus. Szczątki znajdywano w kanadyjskiej Albercie oraz amerykańskich Nowym Meksyku i Utah. Pierwszego opisu rodzaju dokonał w 1922 William Parks dzięki czaszce i niekompletnemu szkieletowi z Alberty. Parazaurolof należy do rzadszych hadrozaurów, znany jest jedynie z nielicznych okazów zachowanych w dobrym stanie.

Ornitopody, dinozaury ptasionogie (Ornithopoda, z gr. ornis – ptak + pous – stopa) – grupa dinozaurów z rzędu ptasiomiednicznych (Ornithischia).Czaszka (łac. cranium) – struktura kostna lub chrzęstna, która służy jako szkielet głowy. Stanowi naturalną osłonę mózgu i innych narządów znajdujących się w głowie.

Parasaurolophus zalicza się do hadrozaurów, zróżnicowanej rodziny kredowych ornitopodów znanych z różnorodnych ozdób na głowach. Rodzaj wyróżnia się wielkim, wydłużonym grzebieniem na głowie, który w przypadku najbardziej okazałych znalezisk tworzy długą, zakrzywioną tubę wystającą z czaszki do tyłu i w górę. Chiński charonozaur, mogący być najbliższym krewnym parazaurolofa, miał podobną czaszkę i prawdopodobnie podobny grzebień. Twór ten był przedmiotem wielu dociekań i dyskusji wśród badaczy. Wedle konsensusu jego główne funkcje obejmowały ułatwienie wzrokowego rozpoznawania osobników różnych gatunków i płci, działanie w roli komory rezonansowej przy wydawaniu dźwięków oraz termoregulację.

Hadrozaury (Hadrosauridae) – rodzina ornitopodów z grupy hadrozauroidów (Hadrosauroidea), znana też jako „dinozaury kaczodziobe”.Kość udowa (łac. femur) — kość kończyny dolnej będąca elementem wspierającym tkanki miękkie uda. Jest to kość długa, dlatego wyróżnić w niej można trzon i dwa końce: koniec bliższy i koniec dalszy. Jednocześnie jest to najcięższa i najdłuższa z kości długich organizmu; mierząc prawie dokładnie 26% długości ciała człowieka, jest pomocnym wskaźnikiem rekonstrukcji szkieletowych. Występuje u człowieka i zwierząt. U człowieka jest ustawiona pionowo, u zwierząt w kierunku przednio-dolnym.

Budowa[ | edytuj kod]

Jak w przypadku większości dinozaurów, szkieletu parazaurolofa nie poznano w całości. Długość okazu typowego P. walkeri szacuje się na 9,5 m, a jego masę na 2,5 tony. Sama czaszka mierzy około 1,6 m, wliczając w to grzebień. Natomiast typowa czaszka P. tubicen przekracza swą długością 2 m, wskazując na większe rozmiary całego zwierzęcia. Jego pojedyncza znana przednia kończyna jest względnie krótka jak na kaczodziobego, cechuje się krótką, lecz szeroką łopatką. Kość udowa mierzy u P. walkeri 103 cm, będąc jak na swą długość potężnie zbudowaną, jeśli porównać ją z należącymi do innych hadrozaurydów. Kość ramienna i miednica również charakteryzują się ciężką budową.

Ucho środkowe – niewielka przestrzeń w czaszce wypełniona powietrzem, wchodząca w skład ucha. Jego zadaniem jest mechaniczne wzmocnienie i doprowadzenie fal dźwiękowych do ucha wewnętrznego (poprzez okienko owalne). Część drgań przechodzi też bezpośrednio na okienko okrągłe. W skład ucha środkowego wchodzi błona bębenkowa, jama bębenkowa z trzema kosteczkami słuchowymi oraz trąbka Eustachiusza, a także powierzchnia zewnętrzna okienka owalnego.Charles Whitney Gilmore (ur. 1874, zm. 1945) – amerykański paleontolog, który naukowo opisał wiele dinozaurów z Ameryki Północnej i Mongolii. Napisał kilka monografii poświęconych między innymi stegozaurowi i drapieżnym dinozaurom. Ustanowił wiele taksonów dinozaurów, między innymi rodzaje: Alamosaurus, Alectrosaurus, Brachyceratops, Chirostenotes, Pinacosaurus i Styracosaurus.

Wyrostki kolczyste kręgów są długie, co jest częste u lambeozaurynów. Najdłuższe znajdują się nad biodrami, zwiększając wysokość pleców. W przypadku P. walkeri poznano odciski skóry, ukazujące jednorodne guzkowate łuski bez większych struktur.

Rycina przedstawiająca Parasaurolophus walkeri z detalami pokrycia skóry

Najbardziej zwraca jednak uwagę grzebień czaszkowy, wystający z tyłu głowy. Tworzyły go kość przedszczękowa i kość nosowa. Osobnik typowy P. walkeri posiada karb na wyrostku kolczystym w miejscu stykania się grzebienia z grzbietem ciała, aczkolwiek może to być patologia, która wystąpiła u tego konkretnego osobnika. William Parks, który nazwał rodzaj, wysunął hipotezę, jakoby od grzebienia do karbu biegło więzadło podtrzymujące głowę. Choć pomysł ten wydaje się nieprawdopodobny, parazaurolofa czasami przedstawia się z fałdem skórnym biegnącym od grzebienia do szyi. Wydrążony w środku grzebień obejmuje oddzielne kanały biegnące od każdego z nozdrzy zewnętrznych do swego końca, by zmienić kierunek i udać się do tyłu, w dół grzebienia i do czaszki. Struktury te były najprostsze u P. walkeri, bardziej skomplikowane zaś u P. tubicen, gdzie czasami przewody te kończyły się ślepo, a inne spotykały się czy łączyły. Podczas gdy P. walkeri i P. tubicen cechowały się długimi, tylko nieznacznie zakrzywionymi grzebieniami, P. cyrtocristatus wytwarzał grzebień krótki, o bardziej okrągłym profilu.

Ankylozaury (Ankylosauria – „sztywne jaszczury”) – grupa roślinożernych dinozaurów ptasiomiednicznych z podrzędu tyreoforów. Żyły od późnej jury do końca kredy niemal na całym świecie. Charakteryzował je potężny pancerz kostny na grzbiecie (u niektórych gatunków zaopatrzony dodatkowo w kolce), który stanowił ochronę przed drapieżnikami (dlatego ankylozaury określa się mianem „dinozaurów pancernych”).Amur (ros. Амур; chiń. 黑龙江; pinyin: Hēilóng Jiāng; dosł. „Rzeka Czarnego Smoka”) – rzeka we wschodniej Azji.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Teratophoneus – rodzaj teropoda z rodziny tyranozaurów (Tyrannosauridae) żyjącego w późnej kredzie w Ameryce Północnej. Został opisany w 2011 roku przez Thomasa Carra i współpracowników w oparciu o niekompletny szkielet jednego osobnika, oznaczony kilkoma numerami katalogowymi (kości czaszki, kręgi szyjne, kość krucza i łopatka – BYU 8120/9396, kości promieniowa i łokciowa – BYU 8120/9397, lewa kość szczękowa – BYU 826/9420, lewa kość zębowa – BYU 9398, lewa kość udowa – BYU 13719). Skamieniałości te odkryto na terenie pomnika narodowego USA Grand Staircase-Escalante National Monument, w górnokampańskich osadach formacji Kaiparowits, datowanych radiometrycznie na około 74–76 mln lat. Teratophoneus jest pierwszym znanym diagnostycznym tyranozaurydem żyjącym w kampanie na południowym zachodzie Ameryki Północnej i pierwszym przedstawicielem tej grupy z formacji Kaiparowits.
Mięsień (łac. musculus) – kurczliwy narząd, jeden ze strukturalnych i funkcjonalnych elementów narządu ruchu, stanowiący jego element czynny. Występuje u wyższych bezkręgowców i u kręgowców. Jego kształt i budowa zależy od roli pełnionej w organizmie.
William Arthur Parks (ur. 11 grudnia 1868 w Hamilton, zm. 3 października 1936 w Toronto) – kanadyjski geolog i paleontolog.
James Allen Hopson (ur. 1935 w New Haven w stanie Connecticut) – amerykański paleontolog, specjalizujący się w ewolucji niessaczych terapsydów i ssaków mezozoicznych.
Kritozaur (Kritosaurus, łac. "rozdzielony jaszczur") – rodzaj dinozaura kaczodziobego. Jego nazwa bywa błędnie interpretowana jako "nobliwy jaszczur", odnosi się ona do domniemanego orlego nosa zwierzęcia. Odnalezione szczątki nie obejmowały kompletnego obszaru nosowego, w dodatku kości nie były połączone stawowo, dlatego początkowo obszar ten zrekonstruowano jako płaski. Kritozaur żył około 73 milionów lat temu w późnokredowej Ameryce Północnej. Historia jego taksonomii jest skomplikowana, łączy się ona z takimi rodzajami, jak Gryposaurus, Anasazisaurus i Naashoibitosaurus; kwestia ich odrębności pozostawała nierozwiązana, dopóki nie opisano bardziej wartościowych pozostałości kritozaura. Pomimo niedostatku szczątków, roślinożerca ten pojawiał się w literaturze przedmiotu. Do lat 90. XX wieku rodzaj ten często uznawano za synonim grypozaura – dinozaura znanego z o wiele bardziej kompletnych skamieniałości – dlatego jako kritozaur często przedstawiany był właśnie Gryposaurus.
Terasa zalewowa lub taras zalewowy – forma akumulacyjna stanowiąca najniższy poziom doliny rzecznej, przecięta korytem rzeki.
Słuch – zmysł umożliwiający odbieranie (percepcję) fal dźwiękowych. Narządy słuchu nazywa się uszami. Słuch jest wykorzystywany przez organizmy żywe do komunikacji oraz rozpoznawania otoczenia.

Reklama