Paralelizm ewolucyjny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Paralelizm ewolucyjny – równoległa ewolucja prowadząca do ukształtowania się podobnych modyfikacji rozwojowych u różnych grup organizmów. Ponieważ jej przyczyną są podobne mechanizmy rozwojowe i zbliżone warunki środowiskowe, często paralelizm dotyczy blisko spokrewnionych grup organizmów.

Ewolucja (łac. evolutio – rozwinięcie, rozwój) – ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników (genotypów) z bieżącej populacji. Wraz z nowymi mutacjami wpływa to w sposób ciągły na bieżącą pulę genową populacji, a przez to w każdym momencie kształtuje jej przeciętny fenotyp. Zależnie od siły doboru oraz szybkości wymiany pokoleń, po krótszym lub dłuższym czasie, w stosunku do stanu populacji wyjściowej powstają tak duże różnice, że można mówić o odrębnych gatunkach.Ekosystem (gr. oikos – dom, mieszkanie, gospodarstwo; gr. systēmatikós – zestawiony od sýstēma – zestawienie, połączenie od synistánai – zestawiać) – dynamiczny układ ekologiczny, na który składa się zespół organizmów (biocenoza) połączonych relacjami troficznymi (tworzących sieć troficzną) wraz ze środowiskiem przezeń zajmowanym, czyli biotopem, w którym zachodzi przepływ energii i obieg materii. W skrócie zatem ekosystem to biocenoza wraz z biotopem. Ekosystemy wyodrębniane są na podstawie istnienia silniejszych powiązań w ich obrębie niżeli między ich składowymi a otoczeniem (biologicznie ważne pierwiastki chemiczne krążą intensywniej w obrębie poszczególnych ekosystemów niż pomiędzy nimi).

Przykłady[ | edytuj kod]

Jeden z najbardziej spektakularnych przykładów paralelizmu ewolucyjnego widać w dwóch głównych gałęziach ssaków: łożyskowcach i torbaczach, które podążyły niezależnymi ścieżkami ewolucyjnymi po rozpadzie superkontynentu Gondwana około 100 milionów lat temu. W Ameryce Południowej łożyskowce i torbacze współdzieliły ekosystem, Australię zdominowały torbacze, a Starym Światem zawładnęły łożyskowce. Ssaki były jednak wtedy małe i zajmowały niewiele miejsc w ekosystemie, aż do wyginięcia dinozaurów 65 milionów lat temu. Od tego czasu ssaki na wszystkich tych trzech obszarach zaczęły przyjmować coraz różnorodniejsze formy i role. Mimo że wiele form było unikalnych dla każdego środowiska, zaskakująco dużo zwierząt wyewoluowało podobnie na dwóch lub trzech z oddzielnych kontynentów. Przykładami są bardzo podobne litopterny i konie, europejskie tygrysy szablozębne i południowoamerykańskie Thylacosmilus; wilki workowate i europejskie wilki; krety i krety workowate czy też akrobatki i lotopałankowate.

Litopterny (†Litopterna, nazwa oznacza proste kostki) – rząd wymarłych ssaków kopytnych z grupy meridiungulata, u których zaszła redukcja palca. Obejmował formy trójpalczaste i jednopalczaste. Niektóre wyglądem przypominały lamy (Diadiaphorus), inne większe miały niewielkie trąby (np. Macrauchenia), inne przypominały konie (Thoatherium).Łożyskowce (Placentalia) – takson klasyfikowany w randze infragromady (czasem podgromady lub szczepu), obejmujący ssaki żyworodne, u których występuje łożysko. Należy do nich ok. 95% gatunków współczesnych ssaków (wszystkie z wyjątkiem stekowców i torbaczy).

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • konwergencja (biologia)
  • rozwój iteratywny
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Douglas J. Futuyma. 2008. Ewolucja. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, s. 51.




    Warto wiedzieć że... beta

    Kretoworowate, krety workowate (Notoryctidae) – rodzina torbaczy. Obejmuje 2 gatunki podobne do złotokretów, prowadzące podobny tryb życia. Oba zamieszkują Australię (południowo-zachodnią jej część). Kretowory są dość słabo poznanymi zwierzętami. Podobnie jak ich odpowiedniki należące do szczepu łożyskowców (złotokrety i kretowate), kretowory odżywiają się dżdżownicami i bezkręgowcami.
    Dinozaury (Dinosauria – z stgr. δεινός deinos – straszny, potężny + σαῦρος sauros – jaszczur) – grupa archozaurów (gadów naczelnych), które zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie. Pod koniec okresu kredy, około 65,5 mln lat temu, katastrofalne wymieranie skończyło ich dominację na lądzie na wszystkich kontynentach. Jedna grupa dinozaurów przeżyła do dnia dzisiejszego: większość taksonomów uważa, że współczesne ptaki są dinozaurami z grupy teropodów. Dinosauria obejmuje dwa rzędy: Saurischia (gadziomiedniczne) oraz Ornithischia (ptasiomiedniczne).
    Ssaki (Mammalia) – zwierzęta należące do kręgowców, charakteryzujące się głównie występowaniem gruczołów mlekowych u samic, zazwyczaj obecnością owłosienia (włosy lub futro; silnie zredukowane u gatunków wodnych, jak hipopotamy, u waleni całkowicie zanikają przed porodem lub w trakcie) oraz stałocieplnością (potocznie "ciepłokrwistość"). Większość ssaków utrzymuje temperaturę w granicach 36-39 °C. Stałocieplność umożliwia aktywny tryb życia w różnych środowiskach – od mroźnych obszarów podbiegunowych do gorących tropików. Futro i tłuszcz pomagają uchronić się przed zimnem, a wydzielanie potu i szybki oddech pomagają pozbyć się nadmiernego ciepła.
    Thylacosmilus – rodzaj dużych drapieżnych torbaczy, żyjących na terenie Ameryki Południowej (najliczniej w prowincji Catamarca w Argentynie) od późnego miocenu do wczesnego plejstocenu, 7–1,8 mln lat temu.
    Kretowate (Talpidae) – rodzina ssaków z rzędu ryjówkokształtnych (Soricomorpha) przystosowanych do życia pod ziemią.
    Lotopałankowate (Petauridae) - rodzina torbaczy, blisko spokrewniona z pseudopałankowatymi (Pseudocheiridae). Obejmuje gatunki nadrzewnych zwierząt, zamieszkujących lasy Australii i Nowej Gwinei.
    Rozwój iteratywny - hipoteza dotycząca powstawania bardzo zbliżonych form z jednej (mało zmiennej) formy wyjściowej w różnych okresach rozwoju ewolucyjnego. Mógłby zachodzić np. pod wpływem zwolnienia się tej samej lub podobnej niszy ekologicznej.

    Reklama