Pancho Villa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
.mw-parser-output table.zolnierz-lotnictwo td.naglowek{color:black!important;background:#95a7b9!important}.mw-parser-output table.zolnierz-marynarka td.naglowek{color:white!important;background:#6082B6!important}.mw-parser-output table.zolnierz-lądowe td.naglowek{color:white!important;background:#556B2F!important}.mw-parser-output table.zolnierz-paramilitarny td.naglowek{color:black!important;background:#b6b3c7!important}
Villa w dzieciństwie
Pancho Villa na czele Dywizji Północnej.
Pomnik Pancho Villi w Chihuahua.
Portret Pancho Villi, olej na desce.

Francisco (Pancho) Villa, właśc. José Doroteo Arango Arámbula (ur. 5 czerwca 1878 w Hacienda de Río Grande; zm. 20 lipca 1923 w Parral) – meksykański przywódca partyzantki chłopskiej, generał z okresu rewolucji meksykańskiej. Przeciwnik reżimów Porfiria Díaza i Victoriana Huerty. Przez Meksykanów jest uważany za bohatera, charyzmatycznego rewolucjonistę i generała o wybitnych zdolnościach taktycznych, natomiast w Stanach Zjednoczonych stał się ulubieńcem filmowców.

Plutokracja (gr. πλουτοκρατία plutokratia "rządy bogatych", od wyrazów πλοῦτος plutos "bogactwo" + κρατέω krateo "rządzę") – system sprawowania rządów, w którym podstawową zasadą władzy jest bogactwo.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

Życiorys[ | edytuj kod]

Dzieciństwo[ | edytuj kod]

Villa był synem robotnika rolnego Agustína Arango i Micaelli z domu Arambula. Po śmierci ojca w 1892 został głową rodziny, pomagając matce i rodzeństwu. Miał dwóch braci: Antonia i Hipolita oraz dwie siostry: Marianitę i Martinę. Początkowo pracował jako drwal a później pomagał handlarzowi Pablo Valenzueli. Wędrując z nim poznał dobrze okolice Durango i nauczył się rachunków. Wspominając dzieciństwo stwierdził: Tragedia mojego życia rozpoczęła się 22 września 1894 roku. W tym dniu mszcząc się za gwałt na swojej dwunastoletniej siostrze, zastrzelił właściciela posiadłości ziemskiej, w której był zatrudniony. W obawie przed aresztowaniem uciekł w góry Sierra de la Silla. Jako wyjęty spod prawa był ścigany i po kilku miesiącach został schwytany i uwięziony w San Juan del Rio. Po ucieczce był ścigany przez oddział policji. Kiedy w zasadzce zastrzelił trzech uczestników pościgu jego nazwisko stało się głośne, dlatego ze względów bezpieczeństwa postanowił je zmienić. Przybrał nazwisko dziadka Jesusa Villi i od tego czasu występował jako Francisco Villa. W tym czasie stanął na czele grupy przestępczej, napadającej na bogate hacjendy oraz kopalnie. Nadmiarem pieniędzy Villa wspomagał rodzinę i biednych.

Rio Grande (hiszp. Río Bravo del Norte) – rzeka w Ameryce Północnej. Długość rzeki wynosi 3034 km, powierzchnia dorzecza około 440 tys. km².Durango – stan w północno-zachodnim Meksyku. Graniczy ze stanami Sinaloa, Chihuahua, Coahuila, Zacatecas oraz Nayarit. Stolicą stanu jest miasto Durango.

Rewolucja meksykańska[ | edytuj kod]

W 1909 r. Villa przyłączył się do Francisco Madery, który rozpoczął walkę o władzę z dyktatorem Porfirio Díazem (był to początek rewolucji meksykańskiej). Villa wprawdzie nie posiadał formalnego wykształcenia, ale umiał czytać i pisać, ponadto przejawiał duże zdolności dowódcze i organizacyjne. Dzięki znajomości terenu i charakteru ludności zamieszkującej północny Meksyk, udało mu się stworzyć duży oddział zbrojny, który pozostawał do jego dyspozycji. Gdy Madero pokonał Diaza, Villa nie rozpuścił swoich ludzi i oczekiwał na dalszy rozwój wydarzeń.

Hidalgo del Parral – miasto i siedziba gminy w północnym Meksyku, w południowej części stanu Chihuahua, około 220 km od stolicy stanu Chihuahua u podnóży gór Sierra Madre Zachodnia. W 2005 roku miasto liczyło 101 147 mieszkańców. Miasto po założeniu przez hiszpańskich kolonistów nazywało się San José del Parral lecz po odzyskaniu niepodległości dla uczczenia ojca narodu Miguela Hidalgo y Costilla nazwę zmieniono.José de la Cruz Porfirio Díaz Mori (ur. 15 września 1830 w Oaxace, zm. 2 lipca 1915 w Paryżu) – prezydent Meksyku, dyktator, rządził Meksykiem od 1876 do 1911 (z czteroletnią przerwą).

W 1912 r., w czasie powstania wywołanego przez Pascuala Orozco, Villa służył w wojsku pod rozkazami gen. Victoriano Huerty. Huerta, chcąc się pozbyć niewygodnego podwładnego, po aresztowaniu oddał go pod sąd wojenny z powodu niesubordynacji. Wyroku sądu wojennego skazującego Pancho Villę na śmierć nie zatwierdził prezydent Madero, w związku z czym aresztant został odesłany do więzienia w stolicy. W listopadzie Villi udało się zbiec, a następnie przedostać się do Stanów Zjednoczonych. Z USA powrócił 13 marca przekraczając konno razem z ośmioma towarzyszami graniczną rzekę Rio Grande i rozpoczynając walkę o Meksyk. Dzięki zdobytej sławie stworzył kilkutysięczny oddział, który nazwał „Dywizją Północną” (División del Norte). Później zawarł porozumienie z Venustiano Carranzą, które dotyczyło wytępienia z Meksyku: plutokracji, soldateski i klerykalizmu. Razem z Carranzą wystąpił zbrojnie przeciwko coraz bardziej represyjnym rządom Huerty. Ponownie wykazał się dużym talentem wojskowym, wygrywając kilka bitew z wojskami federalnymi i opanowując stan Chihuahua. W grudniu 1913 r. Villa został mianowany gubernatorem stanu Chihuahua. W czerwcu 1914 r. z siłami Carranzy zdecydowanie pokonał Huertę. Następnie obydwaj zwycięzcy wkroczyli triumfalnie do miasta Meksyk.

International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.

Niedługo później, między Villą i Carranzą zaczął narastać coraz większy konflikt. Villa został zmuszony do opuszczenia stolicy, a towarzyszył mu inny przywódca chłopski – Emiliano Zapata. Carranza zadał oddziałom Zapaty i Villi kilka poważnych klęsk i zmusił ich do wycofania się w góry. Villa został odizolowany na północy a Zapata na południu .

Pancho Villa we własnej osobie (ang. And Starring Pancho Villa as Himself) – amerykański film dramatyczny z 2003 roku napisany przez Larry’ego Gelbarta oraz wyreżyserowany przez Bruce’a Beresforda. Wyprodukowany przez City Entertainment.Antonio Banderas, właściwie José Antonio Domínguez Banderas (ur. 10 sierpnia 1960 w Maladze) – hiszpański aktor, reżyser, producent filmowy, model i piosenkarz.

Incydent graniczny[ | edytuj kod]

Villa rozgoryczony mieszaniem się Stanów Zjednoczonych Ameryki w wewnętrzne sprawy Meksyku, w 1916 przekroczył granice USA i uderzył na miasteczko Columbus w stanie Nowy Meksyk. W czasie walk zginęło 17 Amerykanów: ośmiu żołnierzy i dziewięciu cywilów. Villa uzasadniał swój atak wsparciem materialnym (głównie uzbrojenie) i politycznym, udzielanym Carranzie przez USA. W odpowiedzi na to prezydent Woodrow Wilson wysłał przeciw niemu korpus liczący 6 tysięcy żołnierzy, pod dowództwem gen. Johna Pershinga. Villa sprowokował Pershinga do 500-kilometrowego pościgu po górach, w których to on miał przewagę. W czasie pościgu Amerykanie przekroczyli granicę Meksyku. Obecność armii amerykańskiej na ziemi meksykańskiej spotkała się z potępieniem ze strony Carranzy, pomimo że ten był wrogiem Pancho Villi. W lutym 1917 rząd USA nakazał powrót karnej ekspedycji Pershinga. Operacja kosztowała 130 milionów dolarów i zakończyła się fiaskiem narażając prestiż Amerykanów na szwank, a przyczyniając się do budowy legendy Villi.

Meksyk (Meksykańskie Stany Zjednoczone, hiszp. México, Estados Unidos Mexicanos, Méjico, nah. Mēxihco) – kraj w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze Stanami Zjednoczonymi (na północy), z Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu), Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie) oraz z Gwatemalą i Belize (na południu i południowym wschodzie).Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

Villa i jego zwolennicy w swojej walce posługiwali się szeroko zakrojoną propagandą, na której cele między innymi wywłaszczali wielkich właścicieli ziemskich i rozdzielali zdobytą w ten sposób ziemię pomiędzy chłopów, aby zdobyć sobie ich przychylność. Ich łupem padały liczne pociągi, ponadto villiści drukowali własne pieniądze. Taktyka stosowana przez Villę cechowała się szybkością przemieszczania, dzięki użyciu kolei i kawalerii, ponadto Villa często wcielał do swoich oddziałów żołnierzy pokonanego przeciwnika.

Rewolucja meksykańska – ogólna nazwa wydarzeń zachodzących w Meksyku w latach 1910-1917. Choć w rewolucji brali udział przedstawiciele wszystkich klas społecznych (burżuazja, warstwy średnie, robotnicy oraz chłopi) jej symbolami stali się chłopscy przywódcy Pancho Villa i Emiliano Zapata. W 1917 przyjęto nową, rozszerzającą prawa rolne i pracownicze, konstytucję. Uznaje się, że jej uchwalenie zakończyło wojnę domową, choć walki wojsk rządowych z Zapatą trwały do 1919, a z Villą nawet o rok dłużej.Yul Brynner, właściwie Julij Borisowicz Brinier (ros. Юлий Борисович Бринер) (ur. 11 lipca 1920 we Władywostoku, zm. 10 października 1985 w Nowym Jorku) – amerykański aktor nagrodzony w 1957 Oscarem za najlepszą, pierwszoplanową rolę w filmie Król i ja (1956; reż. Walter Lang).

Zamach[ | edytuj kod]

Villa kontynuował walkę partyzancką przez cały czas pozostawania Carranzy u władzy. Po jego obaleniu i zamordowaniu w 1920 r. przez Rodolfo Herrerę, Pancho Villa otrzymał od nowej władzy zapewnienie, że nie będzie ścigany w zamian za wycofanie się z polityki. Wtedy też złożył broń i zaczął prowadzić spokojne życie na swoim ranczu w Canutillo, niedaleko Parral w stanie Chihuahua. Porozumienie dotyczyło też jego żołnierzy którzy w zamian za złożenie broni mieli otrzymać ziemię i roczny żołd. Na ranczu, gdzie dla swojego bezpieczeństwa dysponował 50-osobową ochroną, Villa zbudował szpital, szkołę i pocztę. W 1923 r. Villa padł ofiarą zamachu. Grupą zamachowców kierował Jesús Salas Barrazas. Zamach przeprowadzono w czasie wyjazdu Villi z rancza do miasta. W zamachu zginęli wszyscy pasażerowie auta, którymi byli Villa i jego czterej ochroniarze. Istnieją przypuszczenia, że za zabójstwem stali ówcześni prominentni politycy – albo Plutarco Elías Calles, albo Alvaro Obregon. W trakcie swojej kariery rewolucyjnej Villa zyskał wielu wrogów i dlatego trudno jest ostatecznie przesądzać o tożsamości zleceniodawców likwidacji Villi.

WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.John Joseph "Black Jack" Pershing (ur. 13 września 1860 w Laclede w stanie Missouri, zm. 15 lipca 1948 w Waszyngtonie) – amerykański wojskowy.


Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Propaganda (od łac. propagare – rozszerzać, rozciągać, krzewić) – celowe działanie zmierzające do ukształtowania określonych poglądów i zachowań zbiorowości lub jednostki, polegające na manipulacji intelektualnej i emocjonalnej (czasem z użyciem jednostronnych, etycznie niewłaściwych lub nawet całkowicie fałszywych argumentów). Gdy propaganda zmierza do upowszechnienia trwałych postaw społecznych, poprzez narzucenie lub zmuszenie odbiorców do przyjęcia określonych treści, wtedy stanowi jeden z elementów indoktrynacji.
Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
Store Norske leksikon (Wielka encyklopedia norweska) - norweska encyklopedia w języku bokmål. Powstała po fuzji dwóch dużych, tworzących encyklopedie i słowniki wydawnictw norweskich Aschehoug i Gyldendal w 1978 roku, które utworzyły wydawnictwo Kunnskapsforlaget. Były cztery wydania papierowe: pierwsza w latach 1978-1981 w 12 tomach, druga w latach 1986-1989 w 15 tomach, trzecia w latach 1995-1999 w 16 tomach i czwarta w latach 2005-2007 w 16 tomach. Ostatnie wydanie zawierało 150 tys. haseł i 16 tys. ilustracji i zostało opublikowana przy wsparciu finansowym stowarzyszenia Fritt Ord. W 2010 roku ogłoszono, że nie będzie już wydań papierowych encyklopedii. Encyklopedia dostępna jest on-line od 2000 roku, a od 2009 roku może być edytowane przez użytkowników. Kunnskapsforlaget korzysta jednak z pomocy ekspertów przy sprawdzaniu treści zamieszczonych przez czytelników.
Plutarco Elías Calles (ur. 25 września 1877, zm. 19 października 1945) – meksykański generał i polityk. Minister spraw wewnętrznych podczas prezydentury Alvaro Obregona, który wybrał go na swojego następcę. Jego kampania prezydencka 1924 była pierwszą populistyczną kampanią w historii Meksyku, w której obiecał redystrybucję ziemi, równość wobec prawa, edukację, dodatkowe prawa pracy i demokratyczne rządy. W rzeczywistości próbował spełnić te obietnice podczas pierwszego populistycznego okresu swojej prezydentury w latach 1924-1926, lecz druga część jego rządów w latach 1926-1928 charakteryzowała się represyjnym i brutalnym antykatolicyzmem. Calles sam o sobie mówił, że jest „osobistym wrogiem Boga” i „antychrystem”, ale wspierał protestantyzm.
Klerykalizm – dążenie do uzyskania instytucjonalnego wpływu duchowieństwa na życie społeczne, polityczne i kulturalne; pojęcie używane głównie przez zwolenników świeckiego charakteru państwa (administracji, wojska i szkolnictwa).
José Victoriano Huerta Márquez (ur. 23 grudnia 1850 w Colotlán, zm. 13 stycznia 1916 w El Paso) – meksykański wojskowy i polityk, prezydent Meksyku w latach 1913-1914. Z pochodzenia Indianin (Huichole)

Reklama