Pancerz (anatomia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pancerz – twarda powłoka ciała zwierząt. Może chronić przed utratą wody lub przed uszkodzeniami mechanicznymi.

Chityna (C8H13O5N)n (gr. chiton - wierzchnia szata) - polisacharyd glukozy (β-glukozy). organiczny związek chemiczny, z którego są zbudowane szkielety zewnętrzne stawonogów. Chityna jest wytwarzana przez hipodermę, czyli nabłonkowy oskórek. Substancje bardzo zbliżone do chityny występują również u ramienionogów, mszywiołów i mięczaków, a ponadto w ścianach komórkowych grzybów, wodorostów i bakterii.Plastron – u żółwi jest to prawie płaska, brzuszna część pancerza zbudowana z zewnętrznej warstwy płytek rogowych (parzyste tarcze szyjne, ramieniowe, piersiowe, brzuszne, udowe i odbytowe) oraz wewnętrznej warstwy płytek kostnych. U żółwiaków, miękkoskórkowatych i żółwi skórzastych część rogowa nie występuje.

U bezkręgowców jest to oskórek zawierający chitynę (u stawonogów) lub węglan wapnia (u skorupiaków) i określany jako szkielet zewnętrzny.

Pancerz kostny pokrywał ryby pancerne i ostrakodermy. Wśród współczesnych gadów występuje u jaszczurek, żółwi i krokodyli. U żółwi tarcze kostne pochodzenia skórnego tworzące pancerz są pokryte naskórkiem i płytkami rogowymi. Pancerz żółwi składa się z połączonych więzadłami skórnymi: plastronu i karapaksu.

Żółwie (nazwa systematyczna nieustalona, zobacz niżej) – rząd owodniowców z gromady zauropsydów (Sauropsida) lub według linneuszowskiej klasyfikacji rząd z gromady gadów (Reptilia). Rząd żółwi dzieli się na 2 podrzędy, 14 rodzin i obejmuje 328 gatunków oraz 124 podgatunki żyjące w czasach nowożytnych, tj. od 1500 roku n.e. W tym czasie wyginęło 8 gatunków oraz 2 podgatunki.Szkielet zewnętrzny (egzoszkielet) – szkielet znajdujący się na zewnątrz ciała. Szkielet taki posiadają mięczaki i stawonogi. Podobnie jak endoszkielet, dostarcza on twardego oparcia i zaczepu dla mięśni, umożliwiając poruszanie się. Ponadto pełni funkcję ochronną. Ograniczeniem wynikającym z posiadania egzoszkieletu, jest ograniczenie wzrostu. Rozwiązaniem jest proces linienia.

U pancerników pokryty jest zrogowaciałym naskórkiem.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Popielarska-Konieczna 2003 ↓, s. 366.
  2. Biologia: słownik encyklopedyczny. Warszawa: Wydawnictwo Europa, 2001, s. 240. ISBN 83-87977-73-X.
  3. Jolanta Hempel-Zawitkowska: Zoologia dla uczelni rolniczych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 321. ISBN 978-83-01-15076-1.
  4. Popielarska-Konieczna 2003 ↓, s. 586.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Marzena Popielarska-Konieczna: Słownik szkolny: biologia. Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa, 2003. ISBN 83-7389-096-3.
  • Powłoka ciała, pokrycie ciała – zewnętrzna warstwa ciała zwierząt (wielokomórkowych Metazoa oraz jednokomórkowych protistów zwierzęcych) stanowiąca jego osłonę odgraniczającą od otoczenia. Pełni funkcję ochronną, umożliwia utrzymanie homeostazy. Powłoki ciała poszczególnych linii ewolucyjnych zwierząt nie są ze sobą homologiczne, różnią się budową i składem chemicznym.Oskórek, kutykula, kutikula (łac. cuticula) – zbudowany w dużej części z chityny zewnętrzny szkielet (chitynowy pancerz) lub warstwa skóry pokrywająca ciało wielu zwierząt bezkręgowych (m.in. skorupiaków, owadów i pajęczaków) lub wyścielająca ektodermalne narządy wewnętrzne. Jest wytworem nabłonka i zawiera jego wydzieliny w postaci związków chemicznych. Oskórek chroni narządy wewnętrzne, jest miejscem przyczepu mięśni, ogranicza wzrost organizmu. Oskórek jest co jakiś czas zrzucany i tworzy się nowy. Zjawisko to nosi nazwę linienia. Do momentu stwardnienia nowego oskórka organizm rośnie.




    Reklama