Pancernikowce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pancernikowce (Cingulata) – rząd lądowych ssaków łożyskowych z podgromady żyworodnych i grupy szczerbaków. Zalicza się doń dwie współczesne rodziny, pancernikowate i Chlamyphoridae Obejmuje współcześnie zwierzęta małych lub średnich rozmiarów, w przeszłości też duże, z buławą na ogonie. Głownie owadożerne, nie gardzą też innym pokarmem. Chroni ich przed drapieżnikami pancerz, jak też umiejętności zwijania się w kulę i kopania jam w ziemi. Wiodą samotny, nocny tryb życia. Występują w Ameryce Południowej, Środkowej i na południu Ameryki Północnej, zamieszkując szeroki wachlarz siedlisk.

Czaszka (łac. cranium) – struktura kostna lub chrzęstna, która służy jako szkielet głowy. Stanowi naturalną osłonę mózgu i innych narządów znajdujących się w głowie.Diploid (z gr. διπλος – podwójny) – komórka zawierająca po dwa chromosomy danego typu. Ta sama informacja jest przechowywana w dwóch miejscach, co ma znaczenie na przykład przy mutacjach.

Budowa[ | edytuj kod]

Najmniejszym współczesnym pancernikowcem jest puklerzniczek karłowaty

Pancernikowce są obecnie zwierzętami niewielkimi bądź średnich rozmiarów, cechując się tutaj istotną różnorodnością. Najmniejsi przedstawiciele, jak puklerzniczek karłowaty zwany też pancernikiem karłowatym, osiągają zaledwie 12 cm długości głowy i tułowia, a największe, jak zębolita olbrzymia zwana też pancernikiem olbrzymim, 1 m. W przeszłości osiągały większe rozmiary, na przykład Pampatheriidae osiągające 3 m długości. Masa ciała dzisiejszych pancernikowców waha się pomiędzy 100 g a 80-100 kg. Dawne Glyptodontia ważyły i dwie tony. Występować może dymorfizm płciowy, np. u zębolity olbrzymiej samce są większe od samic.

Sen zimowy – fizjologiczny stan odrętwienia organizmu objawiający się okresowym spowolnieniem procesów życiowych u niektórych zwierząt stałocieplnych, pozwalający przetrwać im trudne warunki zimy. Sen zimowy może być stanem ciągłym lub przerywanym. Trwa od kilku tygodni do siedmiu miesięcy. Jest poprzedzony gromadzeniem brunatnej tkanki tłuszczowej w organizmie lub zapasów pokarmu w gnieździe oraz zmianami w funkcjonowaniu gruczołów dokrewnych.Narząd Jacobsona, narząd przylemieszowy (łac. organum vomeronasale) nazywany również narządem lub organem lemieszowym, lemieszowo-nosowym, lub womero-nasalnym, w skrócie oznaczany VNO (od ang. vomeronasal organ) – występujący u wielu zwierząt, chemoreceptywny, parzysty narząd zmysłu wykrywający szereg substancji chemicznych. Zawiera receptory feromonów z rodzin V1R, V2R i V3R, które mają duże znaczenie w komunikacji zwierząt, ale jego funkcjonalność w zakresie przenoszenia bodźców ze związków infochemicznych wśród ludzi nie została potwierdzona.

Wśród szczerbaków pancernikowce zachowały najwięcej cech niezaawansowanych ewolucyjnie.

Najbardziej rzucającą się w oczy specjalizacją pancernikowców jest pancerz, który pokrywa ciało. Wraz z pewnymi przystosowaniami behawioralnymi umożliwia on tym zwierzętom ochronę przed drapieżnikami. Obecnie pancernikowce są jedyną grupą zwierząt stosującą taki sposób obrony, aczkolwiek w przeszłości pancerze nosiły też inne grupy zwierząt, na przykład ankylozaury. Pancerz pancernikowców budują niewielkie kostno-rogowe płytki, występujące w setkach, pomiędzy którymi leży zwykła, owłosiona skóra. Właśnie jej pasma umożliwiają zwierzęciu zachowanie giętkości, dzięki czemu niektóre pancernikowce w razie zagrożenia potrafią zwinąć się w kulkę, podobnie jak jeżowate (ewolucja konwergentna). Do mistrzostwa tę taktykę doprowadziła bolita południowa. Ma ona pewne wady: nie chroni przed przejeżdżającymi drogi samochodami, przyczyniając się do istotnej umieralności (również i w tym pancernikowce przypominają jeże). Pancerz nie obejmuje również brzusznej strony ciała, na której także obserwuje się owłosienie. Wymarłe Pampatheriidae miały pancerz powierzchownie przypominający spotykany u form dzisiejszych, z dwiema dużymi płytami ochraniającymi obręcze barkową i miedniczną. Gliptodontidae miały pancerz gruby i nieruchomy.

Amazonia (port. Amazônia, hiszp. Amazonía, fr. Amazonie, hol. Amazoneregenwoud, ang. Amazonia) – region w Ameryce Południowej w dorzeczu Amazonki, na obszarze Boliwii, Brazylii, Ekwadoru, Gujany, Gujany Francuskiej, Kolumbii, Peru, Surinamu i Wenezueli obejmujący Nizinę Amazonki, południową część Wyżyny Gujańskiej i północno-zachodnią część Wyżyny Brazylijskiej. Teren ten zajmuje obszar 7 mln km², z czego około 5,5 mln km² zajmuje amazoński las deszczowy (po portugalsku: Floresta Amazônica, po hiszpańsku: Selva Amazónica) – wilgotny las liściasty leżący na terenie dziewięciu państw: Brazylii (60% lasu deszczowego), Peru (13%, drugie po Brazylii), Kolumbii, Wenezueli, Ekwadoru, Boliwii, Gujany, Surinamu i Gujany Francuskiej. Cztery z nich noszą wobec tego nazwę krajów amazońskich. Amazonia stanowi ponad połowę wszystkich lasów deszczowych oraz największy i najbogatszy gatunkowo obszar na planecie.Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkuli zachodniej oraz w większej części na półkuli południowej, a w mniejszej – na półkuli północnej. Niekiedy uważana jest również za subkontynent Ameryki.

Czaszka Gliptodontidae była krótka a wysoka. Czasza Chlamyphoridae więzi dość dobrze rozwinięty, ale gładki mózg. Waży on od 70 do 98% masy oczekiwanej po ssaku podobnych rozmiarów, podczas gdy tylko 57% u pancernika dziewięciopaskowego. Węch jest dobrze rozwinięty. Narząd Jacobsona, wykrywający feromony, działa przynajmniej u włosopuklerznika kosmatego. Bulla tympanica jest dobrze rozwinięta. Chlamyphoridae jako zwierzęta przebywające pod ziemią dobrze słyszą niskie dźwięki.

Astma (łac. Asthma, polski termin to dychawica) – stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem.Ankylozaury (Ankylosauria – „sztywne jaszczury”) – grupa roślinożernych dinozaurów ptasiomiednicznych z podrzędu tyreoforów. Żyły od późnej jury do końca kredy niemal na całym świecie. Charakteryzował je potężny pancerz kostny na grzbiecie (u niektórych gatunków zaopatrzony dodatkowo w kolce), który stanowił ochronę przed drapieżnikami (dlatego ankylozaury określa się mianem „dinozaurów pancernych”).

Dzisiejsze pancernikowce dysponują wieloma nieróżniącymi się od siebie zębami policzkowymi. Pampatheriidae miały dwupłatowe zęby o płaskiej koronie, Gliptodontidae trójpłatowe.

Kręgi Gliptodontidae zrastały się ze sobą.

Ciało wieńczy ogon. U Gliptodontidae zakończy bywał niekiedy buławą kostną.

Ogon Glyptodon wieńczyła kostna buława

Przednie łapy są silne, przystosowanie do drążenia w ziemi nor bądź w poszukiwaniu pokarmu. U Gliptodontidae przypominały one słoniowe.

Kręgowce (Vertebrata, od łac. vertebra – kręg) – najliczniejszy podtyp strunowców (Chordata), mocno zróżnicowany morfologicznie; obejmujący kręgouste, ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki. Dotychczas opisano około 58 000 gatunków kręgowców, co stanowi około 5% opisanych gatunków zwierząt. Wielkość współcześnie żyjących kręgowców waha się od 7,7 mm u żab Paedophryne amauensis do 33,9 m u płetwala błękitnego. Cechują się obecnością tkanki kostnej, mają dwuboczną symetrię ciała z dobrze wyodrębnioną głową. Szkielet wewnętrzny stanowi podporę dla tkanek i narządów w trakcie rozwoju, umożliwiając osiąganie dużych rozmiarów. Charakterystyczną cechą kręgowców jest posiadanie czaszki, kręgosłupa i dwóch par kończyn. Układ mięśniowy składa się z dwóch mas mięśni położonych równolegle po bokach kręgosłupa. Ruch odbywa się dzięki skurczom mięśni, przyczepionych do kości lub chrząstek.Góralkowce, góralki (Hyracoidea) – rząd ssaków łożyskowych, do którego zaliczana jest tylko jedna rodzina – góralkowate (Procaviidae). Góralki zamieszkują Afrykę i zachodnią część Azji. Wykazują pokrewieństwo z trąbowcami i brzegowcami, z którymi wspólnie zaliczane są do ssaków kopytnych. Kilkanaście ze znanych gatunków i podgatunków góralków uważanych jest za zagrożone wyginięciem.

Ewolucja[ | edytuj kod]

Pancerz pancernikowców sprzyja zachowywaniu się okazów tych zwierząt w zapisie kopalnym. Ich skamieniałości należą do najwcześniejszych znalezionych pozostałości szczerbaków. Pierwsze kopalne pancernikowce pochodzą już ze środkowego paleocenu. Znaleziono je w Brazylii w Itaboraí. Kolejne skamieniałości pochodzące z eocenu z Casamayoran. W tej właśnie epoce, 45 miliony lat temu, wyodrębniły się Chlamyphoridae, których najstarsze znane skamieniałości są o 3 miliony lat późniejsze. Grupa ta rozwijała się dalej, osiągając później istotną różnorodność. Podział pomiędzy Tolypeutinae i Chlamyphorinae miał miejsce 33 miliony lat temu, te ostatnie podzieliły się znowu 11 milionów lat temu. Częściej zaś spotyka się pozostałości Cingulata od miocenu. W 2006 znano 38-39 kopalnych gatunków. Obecnie wymienia się setkę rodzajów kopalnych, z czego 65 należących do Gliptodontia. Różnorodność zmniejszyło wymieranie w plejstocenie.

Włochacze (Pilosa) – rząd lądowych ssaków łożyskowych. Obejmuje dwa podrzędy: liściożery (Folivora) oraz giętkojęzykowe (Vermilingua).Pancernikowate (Dasypodidae) – rodzina ssaków łożyskowych zaliczanych do rzędu pancernikowców (nadrzędu szczerbaków). Obejmuje 8 rodzajów i 20 gatunków.


Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




Warto wiedzieć że... beta

Gliptodonty (Glyptodontidae) – rodzina wymarłych ssaków, większych i bardziej uzbrojonych krewnych dzisiejszych pancerników. Występowały w Ameryce Południowej od miocenu do końca plejstocenu. Gliptodonty żyjące na początku tej epoki posiadały jeszcze wiele cech prymitywnych i do takich właśnie należał Parapropalaehoplophorus septentrionalis, odkryty w dzisiejszym Chile i opisany stosunkowo niedawno, bo w 2007. Kiedy z kolei 3 mln lat temu pojawił się Przesmyk Panamski, południowoamerykańskie gliptodonty dostały się na nieznane im wcześniej tereny Ameryki Północnej, tak jak wiele innych gatunków zwierząt w tym okresie.
Mózg (cerebrum) – narząd ośrodkowego układu nerwowego, złożony ze zwojów mózgowych (cerebralnych, głowowych) występujący u większości zwierząt dwubocznie symetrycznych.
Euarchontoglires (synonim Supraprimates) – grupa należąca do szczepu ssaków łożyskowych, który utworzono bazując na najnowszych badaniach molekularnych gromady ssaków. Analizy molekuł DNA sugerują, iż najbliższymi krewnymi naczelnych są gryzonie oraz zajęczaki, które połączono we wspólny klad Glires. Siostrzaną do niego grupą jest natomiast Euarchonta, do której należą: tupaje (Scandentia), latawce (Dermoptera), naczelne (Primates) oraz wymarłe Plesiadapiformes.
John Edward Gray (ur. 12 lutego 1800, zm. 7 marca 1875) – brytyjski zoolog. Był starszym bratem George’a Roberta Graya.
Integrated Taxonomic Information System (ITIS) – system zaprojektowany do dostarczania informacji taksonomicznych o organizmach. Został utworzony w 1996 r. System jest wspierany przez agencje rządowe Stanów Zjednoczonych Ameryki, Kanady i Meksyku. Współpracuje z taksonomami z całego świata. Jest partnerem Species 2000 i Global Biodiversity Information Facility (GBIF). Współuczestniczy w realizacji międzynarodowego programu Katalog Życia (Catalogue of Life Programme).
Kabassu jednopaskowy (Cabassous unicinctus) – gatunek ssaka z rodziny pancernikowatych (Dasypodidae). Występuje na terenie Ameryki Środkowej i Południowej m.in. w Kolumbii, Wenezueli, w Peru, Boliwii, w Brazylii.
Poród (również rozwiązanie, narodziny) – u samic ssaków łożyskowych oraz torbaczy wydalenie płodu i łożyska z macicy samicy kończące ciążę.

Reklama